पर्वत। असोज ८ गतेदेखि लगातार वर्षा हुने पूर्वसूचना पाए पनि पर्वत, स्याङ्जा र गुल्मीको सङ्गमस्थल सेतीवेणीका स्थानीयले कालीगण्डकी र सेतीखोलामा जलसतह बढ्दै गए पनि पूर्ववत् जस्तै सामान्य बाढी आउने ठानेका थिए। शनिबार रातिसम्म कालीगण्डकी र सेतीखोला साबिककै रूपमा बगिरहेका थिए।

तर, राति १२ बजे स्थानीय सेतीवेणी प्रहरी चौकीमा माथिल्लो क्षेत्रमा कालीगण्डकीको जलसतह निकै बढेर आएको सूचना पुगेपछि तत्काल महत्त्वपूर्ण कागजात लिएर चौकी छाड्न र सुरक्षित स्थानमा जान निर्देशन दिइयो। प्रहरीले चौकी छाडेर आसपासका स्थानीयलाई समेत बस्तीबाट सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेको केही समयमै कालीगण्डकी र सेतीखोलाको भीषण बाढी बजारमा पस्यो।

बाढीले पर्वततर्फ नौ वटा घर बगाएको र झण्डै ५० घर डुबानमा परेको स्थानीयले जानकारी दिए। सँगै जोडिएको स्याङ्जाको गल्याङ नगरपालिका-५ को बजार क्षेत्रसमेत पूर्ण रूपमा डुबानमा परेको थियो।

स्याङ्जातर्फका करिब २५ कच्ची तथा पक्की घर बाढीले बगाएको छ। अहिले ती क्षेत्रहरू बालुवा र गिटी थुप्रिएर बगरमा परिणत भएको स्थानीय रेशमलाल न्यौपानेले बताए। “असोज १० गते दिउँसो देखिएको क्षेत्र र अहिलेको अवस्था हेर्दा सपना जस्तै लागेको छ। कसरी यस्तो भयो भनेर विश्वास गर्न गाह्रो भइरहेको छ,” उनले भने।

बाढीले प्रहरी चौकीसहित खाद्यान्न, विद्युतीय सामग्री, भाँडाकुँडा, फेन्सी पसल तथा होटलहरूमा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ। नेष्डो समृद्ध लघुवित्त, विभिन्न सहकारीलगायतका संस्थाहरूसमेत डुबानमा परेका छन्। न्यौपानेका अनुसार पर्वततर्फ मात्रै करिब १० करोड रुपैयाँको क्षति भएको छ।

गुल्मीको अर्बेनीबाट सेतीवेणीमा आएर मोबाइल व्यवसाय गर्दै आएका एक युवाले करिब ३० लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको जानकारी दिए। यस्तै, स्थानीय ७० वर्षीय रवि भट्टराईले आफ्नो जीवनकालमा बजारमा यसरी ठूलो बाढी पसेको पहिलोपटक देखेको उल्लेख गरे।

स्थानीय होटल व्यवसायी उमाकान्त न्यौपानेले घरसहित ४० लाख रुपैयाँभन्दा बढीको क्षति भएको बताए। “अन्यत्र जाऊँ भने जग्गाजमिन छैन। यही जोखिम मोलेर बस्नुपर्ने बाध्यता छ। जीवनभरको कमाइ एकै रातमा बगरमा परिणत भयो,” उनले दुःखेसो पोखे। उनी अहिले परिवारसहित स्थानीय विद्यालयमा आश्रय लिएर बसिरहेका छन्।

स्थानीय अगुवा व्यवसायी रेशमलाल न्यौपानेले घर तथा विभिन्न व्यवसायमा भएको क्षतिसमेत जोड्दा पर्वततर्फ मात्रै करिब १० करोड रुपैयाँको नोक्सानी भएको जानकारी दिए। बाढी प्रभावितहरूलाई बिहादी गाउँपालिकाले स्थानीय शालिग्राम माध्यमिक विद्यालयमा बस्ने र खाने व्यवस्था मिलाएर आश्रय दिएको छ।

यता स्याङ्जातर्फको बजार क्षेत्र पनि बाढीपछि खण्डहरमा परिणत भएको छ। यहाँ सानाठूला गरी करिब २५ घरमा क्षति पुगेको छ। लामो समयदेखि होलसेल पसल सञ्चालन गर्दै आएका खिमप्रसाद पौडेलले स्वदेशमै केही गरौँ भनेर गरेको लगानी बाढीले क्षणभरमै बगाएको बताए। उनका अनुसार करिब ५० लाख रुपैयाँभन्दा बढीका सरसामान बाढीले बगाएको छ।

गल्याङ नगरपालिका-५ का वडाध्यक्ष घनश्याम भट्टराईका अनुसार स्याङ्जातर्फ पनि करोडौँको क्षति भएको छ। उनले भौतिक संरचनाबाहेक स्थानीयको १५ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको धनमाल नष्ट भएको जानकारी दिए।

बाढीले स्थानीय मन्दिर, सत्तल, शालिग्राम शिलासम्म जाने पैदलमार्गलगायतका संरचनामा समेत क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीपीडितलाई स्थानीय तह र जिल्ला प्रशासन कार्यालय स्याङ्जाले खाद्यान्न तथा लत्ताकपडा वितरण गरेको उनले बताए।

वर्षौँदेखिको लगानी, मेहनत र परिश्रम बाढीले बगाएपछि स्थानीयहरू रोजगारी र व्यवसायविहीन भएका छन्। अब अन्यत्र बसाइँ सर्ने वा सोही स्थानमा पुनः घर तथा व्यवसाय सञ्चालन गर्ने भन्ने विषयमा उनीहरू अन्योलमा परेका छन्।

स्थानीय शालिग्राम माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक पशुपति बस्यालले बाढीले बजार क्षेत्र असुरक्षित बनाएपछि स्थानीयवासी नयाँ ठाउँमा जाने वा जोखिम मोलेर पुनः सोही ठाउँमा बस्ने भन्ने विषयमा अन्योलमा रहेको बताए। रासस