काठमाडौं । फ्रान्समा हालसम्म पशुहरूमा मात्र सीमित मानिँदै आएको एक भाइरस मानिसमा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ। ‘शमोन्डा भाइरस’ नामक यस भाइरसबाट सङ्क्रमित बिरामीको मृत्युसमेत भएको छ।

यद्यपि, मृत्युको मुख्य कारण यही भाइरस नै थियो वा थिएन भन्नेबारे अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। तर यस घटनाले पशुहरूमा फैलने यो भाइरस मानिसहरूका लागि पनि खतरा बन्न सक्छ कि सक्दैन र आगामी दिनमा विश्वले कुनै नयाँ महामारीको सामना गर्नुपर्ने हो कि भन्ने गम्भीर प्रश्न खडा गरिदिएको छ।

विश्व पशु स्वास्थ्य संगठनका अनुसार, शमोन्डा भाइरस एक प्रकारको ‘अर्थोबुन्याभाइरस’ हो। यसअघि यसका मामिलाहरू पशुहरूमा मात्र देखिने गरेका थिए। सन् १९६५ मा नाइजेरियामा गाईवस्तुहरूमा पहिलो पटक यसको पहिचान भएको थियो।

त्यसपछि यो अफ्रिका, एसिया र पछि युरोपका विभिन्न देशहरूका पशुहरूमा फेला पर्दै आएको छ। भेडा, बाख्रा र घोडामा पनि यसको सङ्क्रमण देखिएको छ, तर मानिसमा यसको सङ्क्रमण पुष्टि हुनु भने चिन्ताको विषय बनेको छ। सङ्क्रमित बिरामीको मृत्यु भएपछि यसको जोखिम अझ बढेको मानिएको छ।

यसै विषयमा लेडी हार्डिङ मेडिकल कलेजको मेडिसिन विभागका डा. एल.एच. घोटेकरले जानकारी दिएका छन्। डा. घोटेकरका अनुसार शमोन्डा भाइरस ‘मिज’ भनिने साना किराहरूको माध्यमबाट फैलिने गर्छ।

यद्यपि, मानिसमा सङ्क्रमण हुनुको वास्तविक र सटीक कारण अझै पत्ता लागिसकेको छैन। हाल यो अनुसन्धानकै विषय रहेको र मृत्युको एक मात्र कारण यही भाइरस हो भनेर अहिल्यै प्रत्यक्ष रूपमा भन्न नसकिने उनले बताए। तैपनि विश्वभरका स्वास्थ्य एजेन्सीहरूले यस मामलालाई गम्भीरताका साथ लिनु आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

डा. घोटेकर भन्छन् कि मानिसमा यो भाइरस सङ्क्रमणको विश्वकै पहिलो मामला हो। त्यसैले अहिले नै अत्तालिनुपर्ने वा आत्तिनुपर्ने अवस्था छैन। यो भाइरस धेरै पुरानो भएकाले मानिसहरूमा अचानक तीव्र रूपमा फैलिहाल्छ भन्ने निश्चित छैन।

तर, मानिसमा यसको सङ्क्रमण कसरी भयो भन्ने कुराको यथाशीघ्र पहिचान गर्नु अत्यावश्यक छ, ताकि यस्ता मामिलाहरूको निगरानी गर्न सकियोस्। साथै मानिसमा फैलने जोखिम कम गर्नका लागि पशुहरूमा पनि यस भाइरसको सङ्क्रमण नियन्त्रणमा राख्नुपर्ने देखिन्छ।