काठमाडौं । रुसले युक्रेन विरुद्धको वर्तमान द्वन्द्वमा आफूले धेरै सैन्य क्षति बेहोरेको स्वीकार गरेको छ । यो स्वीकारपछि रुसले युक्रेन विरुद्धको अभियानको कमाण्ड नयाँ जनरललाई सुम्पने निर्णय गरेको छ । यी जनरलको नाम अलेक्जेन्डर वार्निकोभ हो जसले सिरिया विरुद्धको युद्धमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । उनको नेतृत्वमा रुसी सेनाले सिरियाका आम जनतालाई ठूलो उत्पीडन गरेको थियो ।

एक वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीले गोपनीयताको सर्तमा अलेक्जेन्डरलाई कमाण्ड हस्तान्तरण गरेको पुष्टि गरेका छन्। यसअघि युक्रेनविरुद्धको युद्धमा रुसी सेनाका सबै विंगको निरीक्षण गर्ने केन्द्रीय सैन्य कमाण्डर थिएनन्।

रुसी सेनाको प्रारम्भिक असफलतापछि यो जिम्मेवारी अलेक्जेन्डरलाई सुम्पिएको मानिन्छ । अमेरिकी अधिकारीका अनुसार रुसी सेनाको असफलताको एउटा कारण युक्रेनमा सर्वसाधारणको ज्यान जानु हो, यो गल्तीका कारण युक्रेनमा रुसी सेनाको अभियानको गति सुस्त भएको छ ।

युक्रेनमा रूसी सेनाको अपरेशन फेब्रुअरीमा सुरु भएको थियो। त्यसयता, युक्रेनमा १०० भन्दा बढी बालबालिका सहित १६०० भन्दा बढी नागरिकको मृत्यु भएको संयुक्त राष्ट्र मानव अधिकार आयोगले जनाएको छ । यद्यपि, युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लादिमिर जेलेन्स्कीले सोमबार समुद्री किनारको शहर मारिउपोलमा १०,००० मानिस मारिएको दावी गरेका थिए ।

“मारिउपोल पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएको छ। दशौं हजार मानिसहरूको मृत्यु भएको छ। यस पछि पनि रूसले आक्रमण रोकेको छैन,” उनले दक्षिण कोरियाली सरकारका प्रतिनिधिहरूसँग भिडियो-कन्फ्रेन्समा भने। मारिउपोल संसारका अन्य भागहरूसँग सम्पर्कमा छैन, त्यसैले स्वतन्त्र रूपमा जेलेन्स्कीको दावी प्रमाणित गर्न सम्भव छैन।

तर त्यहाँबाट भागेर अन्य ठाउँमा गएका केही शरणार्थीहरूसँग बीबीसीले कुरा गरेको छ, ती व्यक्तिहरूका अनुसार अवस्था निकै खराब छ । यी मानिसहरूले आफूले चिहानमा नगाडिएको शव देखेको बताएका छन्। यी मानिसहरूले भने, “जब भोका मानिसहरू पानीको खोजीमा आफ्नो आश्रयबाट बाहिर निस्कन्छन्, तिनीहरू आक्रमणको जोखिममा हुन्छन्।”

अलेक्जेन्डर आक्रामक मनोवृत्तिको लागि परिचित भएकाले उनले नेतृत्व लिएपछि मानवअधिकार उल्लङ्घनका घटनाहरू बढ्ने डर छ। पूर्वी रूसको एक सैन्य विद्यालयबाट स्नातक गरेपछि, अलेक्जेंडर वार्निकोभ १९७८ मा सोभियत सेनामा सामेल भए। १९८२ मा उलाई प्लाटुन कमाण्डर बनाइयो। त्यसपछि उनले पछाडि फर्केर हेरेनन् ।

सन् १९९१ मा सोभियत संघको विघटनपछि उनले फ्रुन्ज मिलिटरी एकेडेमीबाट डिप्लोमा पनि गरे । २००० को आसपास उनी चेचन्यामा दोस्रो युद्धमा संलग्न थिए। यसपछि उनले रुसी सेनामा धेरै जिम्मेवारी निर्वाह गरेका छन् । भ्लादिमिर पुटिनले उनलाई २०१५ मा सिरियाली अभियानको प्रमुख बनाएका थिए।

सेप्टेम्बर २०१५ मा पुटिनले उनलाई सिरियाली राष्ट्रपति बसर अल-असदको सरकारलाई मद्दत गर्न पठाए। उनी मध्यपूर्वमा रुसी सैन्य कारबाहीका पहिलो कमाण्डर थिए। अलेक्जेन्डरको नेतृत्वमा रुसी सेनाले हवाई हमला गरेर सिरियाली सरकारलाई सहयोग गर्यो तर सिरियाले धेरै नोक्सान बेहोर्नुपरेको थियो ।

अलेक्जेण्डरले कमाण्डरको रूपमा कमाण्ड लिएपछि रूसी सेनाले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रतिबन्धित क्लस्टर बम र ब्यारेल बमहरू प्रयोग गरेर सिरियाली शहरहरूमा नागरिक विद्रोहलाई पूर्ण रूपमा कुल्चिएको थियो । अलेक्जेण्डरले कमाण्ड लिएको लगत्तै सिरियाको उत्तर-पश्चिमी तटमा हवाई अड्डा स्थापना गरे र त्यसपछि इडलिब प्रान्तको शहरमा बमबारी गरे।

सिरियाको दोस्रो ठूलो सहर एलेप्पो पनि रुसी सेनाको हवाई आक्रमणका कारण ध्वस्त भएको थियो, त्यहाँका अस्पताल र विद्यालयका भवन पनि ध्वस्त भएका थिए ।

लगातार हवाई आक्रमणले लाखौं सिरियालीहरूलाई आफ्नो जीवन बचाउन अन्य देशहरूमा शरण लिन बाध्य तुल्यायो। संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार एक दशक लामो द्वन्द्वमा कम्तीमा ३५ लाख मानिसको मृत्यु भएको थियो ।

अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जेक सुलिभानले आइतवार अमेरिकी नेटवर्क सीबीसीलाई भने ‘रसियाले ‘सिरियाको कसाई’ भनेर चिनिने जनरल नियुक्ति गर्नुले रूस कसरी युद्धको नजिक पुगेको छ भनेर देखाउँछ।’

रुसको यो कदमले आफ्नो स्वार्थका लागि जे पनि नष्ट गर्न सक्छ भन्ने देखाएको सुलिभानले बताए । “हामीले बुचा र क्रामाटोर्स्कको भयानक तस्बिरहरू देखेका छौं। अलेक्जेन्डरको नियुक्तिले मात्र त्यस्ता आक्रमणहरू बढाउनेछ,” उनले भने।

रुसले भने बुचा सहरमा सर्वसाधारणको हत्या भएको कुरा अस्वीकार गरेको छ । रुसले उक्त क्षेत्रका तस्बिर र भिडियोलाई फेक न्यूज भनेको छ । तर अमेरिकी गुप्तचर एजेन्सी सीआईएका पूर्व निर्देशक डेभिड पेट्रायस सुलिभानको भनाइसँग सहमत छन्।

पेट्रायसले न्युज च्यानल सीएनएनलाई भने, “सिरियामा यी मानिसहरूले सहरहरूलाई निर्जन बनाएका थिए। उनीहरूले एलेप्पोमा पनि त्यस्तै गरे। अन्य शहरहरूमा पनि यो देखियो र आगामी दिनहरूमा पनि देखा पर्न सक्छ।”

२०१६ मा पुटिनले सिरियामा रूसको अभियानलाई सफलताको रूपमा वर्णन गर्दै अलेक्जेण्डरलाई देशको सर्वोच्च सम्मानले सम्मानित गरे । यस पछि सेप्टेम्बर २०१६ देखि अलेक्जेंडरलाई दक्षिणी सैन्य जिल्ला को कमाण्डरको रूप मा पोस्ट गरिएको थियो।

विज्ञहरूका अनुसार यो तैनाथीका क्रममा उनले डोनबास क्षेत्रबारे राम्रोसँग बुझेका थिए । यद्यपि जेक सुलिवानका अनुसार जनरलको तैनातीले युक्रेनमा रसियाले रणनीतिक असफलता भोगेको तथ्यलाई लुकाउन सक्दैन।

सुलिभानले युक्रेनलाई सम्भावित सबै सहयोग अमेरिकाले जारी राख्ने पनि दोहोर्‍याए। तर, शुक्रबार रुसले धेरै सैनिकको मृत्यु भएको स्वीकार गरेको थियो ।

रुसी राष्ट्रपतिका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले बेलायती स्काई च्यानललाई भने ‘सैनिकको मृत्यु रुसका लागि निकै दुःखद छ ।’ यद्यपि उनले रुसी सेनाले आगामी दिनमा लक्ष्य हासिल गर्ने दाबी गरेका छन् ।

बिहीबार रुसलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको मानवअधिकार परिषदबाट निष्काशित गरिएको छ । तर, मानिसहरूले पेस्कोभको स्वीकारोक्तिलाई आश्चर्यका साथ हेरिरहेका छन्।

मार्च २५ मा रुसी रक्षा मन्त्रालयले १३५१ रुसी सैनिकको मृत्यु भएको स्वीकार गरेको थियो भने युक्रेनले १९ हजार रुसी सैनिक मारिएको दाबी गरेको थियो ।

यद्यपि रूसी सैनिकको हताहतको संख्या स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गरिएको छैन। तर पश्चिमी नेताहरूको अनुमान छ कि युद्ध सुरु भएदेखि ७ हजारदेखि १५ हजार रूसी सैनिकहरू मारिएका छन्।