काठमाडौं । अमेरिकी नेतृ न्यान्सी पेलोसीले हालै ताइवानको भ्रमण गरेकी छन् । न्यान्सी पेलोसीको भ्रमणपछि चीनले ताइवानविरुद्ध मोर्चा खोलेको छ । स्थिति युद्धजस्तै बनेको छ । चीन र ताइवानबीचको सम्भावित युद्धबाट सारा विश्व त्रसित छ । यस तनावको बीचमा आजतकको ताइवानको एउटा यस्तो टापु छ जहाँ चीनले कब्जा गर्ने तीन पटक प्रयास गर्‍यो तर प्रत्येक पटक असफल भयो।

तीन पटक प्रयास गर्दा पनि चीनले उक्त टापु कब्जा गर्न सकेन । यो त्यस्तो टापु हो जसले ताइवानलाई चीनको कब्जाबाट बचायो। चीनका सबैभन्दा ठूला नेता माओले यस टापुको बारेमा कुरा गर्दै यसले आफ्नो सेनालाई सबैभन्दा ठूलो धक्का दिएको बताएका थिए। किनमेन टापुमा चीन र ताइवानबीचको तनाव स्पष्ट देखिन्छ। किनमेन, जिनमिन वा कोमोय, यी टापुका विभिन्न नाम हुन् जसले विगत ७३ वर्षदेखि चीनको गौरव चकनाचुर गर्दै आएको छ।

किनमेन टापु चीनको असफलताको जीवित उदाहरण हो। किनमेन टापुका कारण चीनले ताइवानलाई कब्जा गर्न सकेन भनेर धेरै कमलाई थाहा छ। ७३ वर्षअघि कम्युनिष्ट सेनाले किनमेनलाई कब्जा गरेको भए आज ताइवान चीनको हिस्सा हुने थियो । यो किनमेन द्वीप थियो, जसको कारण संसारमा दुईवटा चीन भए।

एक कम्युनिस्ट चीन, जसलाई मुख्य भूमि चीन पनि भनिन्छ। अर्को चाइनिज ताइपेई वा ताइवान हो जसले आफूलाई भविष्यको स्वतन्त्र र लोकतान्त्रिक देशको रूपमा हेर्छ। अब प्रश्न उठ्छ किन कम्युनिष्ट पार्टीको सेनाले किनमेनलाई किन कब्जा गर्न सकेन ? ताइवानको कब्जामा रहेको यो सानो टापु चीनको यति नजिक हुँदा पनि किन आफ्नो कब्जामा छैन ? के यो चाइना तर्फ फर्केको तीखो र ठूला किलाका कारण हो?

ताइवानको यो टापुको यो समुद्र तटमा यति ठूला ठूला किलाहरू के प्रयोजनका लागि लगाइएको छ? सायद यो थाहा पाउँदा अचम्म लाग्न सक्छ कि चीनले किनमेनलाई कब्जा गर्न एक–दुई पटक होइन, ३–३ पटक प्रयास गर्‍यो तर हरेक पटक ताइवानको सेनासँग पराजित हुँदै यो टापुबाट भाग्नुपर्‍यो । एक पटक यो हारबाट यति स्तब्ध भएको चीनले यो टापुमा ४४ दिनसम्म लगातार बमबारी गर्‍यो र करिब ५ लाख बम वर्षा गर्‍यो, तर डेढ लाखभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको यो टापु झुकेन, प्रश्न उठ्छ कसरी ?

भौगोलिक रूपमा, यो टापु ताइवानबाट टाढा र चीनको सिमानाबाट करिब दुई किलोमिटर टाढा अवस्थित छ। किनमेन टापु चीनको फुजियान राज्यसँग नजिक छ। ताइवानमा चीनबाट पहिलो हमला यही सानो टापुमा मात्रै हुने विज्ञहरू बताउँछन् । यसको कारण ताइवानको यो सानो टापुको चीनसँगको निकटता हो।

सन् १९४९ मा कम्युनिष्ट पार्टीको पराजयपछि चीनको राष्ट्रवादी पार्टीका जनता यहाँ आएका थिए । माओले पनि यहाँबाट राष्ट्रवादी पार्टीका जनतालाई धपाउन आफ्नो सेना पठाएका थिए तर राष्ट्रवादी पार्टीका सिपाहीहरूले जनमुक्ति सेनालाई यहाँबाट धपाए । यसपछि सन् १९५४–१९५५ मा चिनियाँ सेनाले यस टापुमा गोली चलाएको थियो ।

तीन वर्षपछि, चीनबाट किनमेन टापुमा तेस्रो आक्रमण भयो। २३ अगस्ट १९५८ मा पीएलएले किनमेनमा बमबारी गर्न थाल्यो। यो लडाई ८२३ आर्टिलरी ब्याटल भनेर चिनिन्थ्यो। जसमा किनमेन टापुमा ४४ दिनसम्म बमबारी भएको थियो जसको संख्या ४ लाख ७० हजार पुगेको थियो । यद्यपि, चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले यो टापु कब्जा गर्न असफल भयो र यो ताइवानको स्वतन्त्रताको प्रमुख कारण थियो। यही कारणले यस टापुलाई चीनको लक्ष्य नम्बर एक बनाउँछ।

ताइवानको किनमेन टापुको समुन्द्रको किनारमा किला गाडिएको छ। ठूलो संख्यामा चिनियाँ सैनिकको आगमनलाई रोक्नको लागि सन् १९४९-१९५० मा यी धारिलो कीलाहरू जडान गरिएको थियो। आज चीनले आफ्नो शक्ति देखाएको र ताइवान उसको तुलनामा केही नभए पनि चिनियाँ सेनाले इतिहासमा पराजयलाई सधैं सम्झिरहनेछ।

किनमेनलाई कब्जा गर्न नसकेपछि चीनले यस टापुमा करिब ५ लाख बम हान्यो तर उसको प्रयास बेकार भयो । ताइवानले जमिनमुनि सुरुङ र बङ्करको यस्तो नेटवर्क राखेको छ जसमा सेनाका सवारी साधन र डुङ्गाहरू लैजान सकिन्छ। आज चीनको नौसेना अमेरिकाभन्दा शक्तिशाली छ । यदि सी जिनपिङले विगतका घाउहरूको बावजुद ताइवानमाथि आक्रमण गर्ने साहस गरे भने मात्र किनमेन उनको पहिलो लक्ष्य हुन सक्छ।

लेफ्टिनेन्ट जनरल लिउ, जो ताइवान आर्मीका डेपुटी कमाण्डर र ८ औं कोरका पूर्व कमाण्डर थिए, पनि त्यस्तै विश्वास गर्छन्। उल्लेखनीय कुरा के छ भने चीन यतिबेला आक्रोशित छ । न्यान्सी पेलोसीको ताइवान भ्रमणपछि सी जिनपिङलाई कारबाही गर्न दबाब छ। यो वर्ष उनी तेस्रो पटक राष्ट्रपति बन्न लागेका हुन् । यस्तो अवस्थामा ताइवानविरुद्ध कडा कारबाही गर्नु उनीहरुको राजनीतिक बाध्यता पनि हो ।