काठमाडौं । प्रतिनिधि सभाको पछिल्लो बैठकमा नेकपा एमालेका संसदीय दलका नेता रामबहादुर थापा ‘बादल’ले प्रयोग गरेका केही शब्दहरू संसदीय मर्यादा विपरीत रहेको ठहर गर्दै रेकर्डबाट हटाउन निर्देशन दिइएको छ। सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले ती शब्दहरू संसद्को आधिकारिक अभिलेख (रेकर्ड) बाट हटाउन संसद् सचिवालयलाई रुलिङ गरेका हुन् ।

सदनमा जारी छलफलका क्रममा नेता थापाले प्रयोग गरेका केही पदावलीहरू अपमानजनक र असंसदीय भएको भन्दै सत्तापक्षका सांसदहरूले तत्कालै नियमापत्ति जनाएका थिए। त्यसपछि सभामुख अर्यालले प्रतिनिधि सभा नियमावली २०७९ को नियम २१ को खण्ड ‘घ’ को अध्ययन गरी ती शब्दहरू नियमावली विपरीत रहेको घोषणा गरे।

सभामुखले भने, “माननीय सदस्यले प्रयोग गर्नुभएका केही शब्दहरू संसद्को गरिमा र नियमावलीको प्रावधान अनुकूल नदेखिएकाले ती अंशहरू रेकर्डबाट हटाउन म सचिवालयलाई निर्देशन दिन्छु।”

प्रतिनिधि सभा नियमावलीको नियम २१ मा छलफलमा भाग लिने सदस्यहरूले पालना गर्नुपर्ने कडा आचारसंहिताको व्यवस्था गरिएको छ ।

छलफलका क्रममा कुनै पनि सदस्यले अशिष्ट, अश्लील, अपमानजनक वा आपत्तिजनक शब्दहरू प्रयोग गर्न पाउने छैनन्। सार्वजनिक शिष्टाचार वा नैतिकताको प्रतिकूल हुने गरी बोल्न पूर्णतः निषेध गरिएको छ।

कुनै पनि व्यक्ति, जाति, धर्म, भाषा वा लिङ्गलाई होच्याउने वा अरू कुनै किसिमले नकारात्मक असर पर्ने गरी बोल्न पाइँदैन।

‘पद अनुकूल आचरण गरेको छैन’ भन्ने विशिष्ट प्रस्तावमा बाहेक सभामुखको आचरणको आलोचना गर्न नहुने र सभामुखले बोल्न इशारा गरेपछि मात्र आफ्नो भनाइ राख्नुपर्ने व्यवस्था छ।

संविधानको धारा १०५ अनुसार अदालतमा विचाराधीन रहेका मुद्दाहरूका विषयमा सदनमा बहस गर्न पाइँदैन।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, पछिल्लो समय सदनमा आवेगमा आएर व्यक्तिगत लाञ्छना लगाउने र अमर्यादित शब्द बोल्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ। नेता बादलको हकमा भएको यो रुलिङले सांसदहरूलाई आफ्नो भनाइ राख्दा संसद्को गरिमा र नियमावलीको सीमाभित्र रहन सचेत गराएको छ।

सभामुखको यो रुलिङपछि अब संसद्को आधिकारिक भिडियो र लिखित दस्ताबेजहरूबाट ती विवादित शब्दहरू मेटाइनेछन्, जसले गर्दा भविष्यमा ती शब्दहरू संसद्को इतिहासको हिस्सा रहने छैनन्।