काठमाडौं । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपाल र भारतबीच लामो समयदेखि सुल्झन बाँकी रहेका सीमा तथा सीमांकनसम्बन्धी विवादहरूलाई कूटनीतिक संवादको माध्यमबाट समाधान गर्नुपर्नेमा विशेष जोड दिएका छन्।

आफ्नो औपचारिक भारत भ्रमणका क्रममा नयाँ दिल्लीमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले दुई देशबीचको ऐतिहासिक सम्बन्धलाई आपसी हितका आधारमा थप मजबुत र प्रगाढ बनाउन नेपाल सधैं प्रतिबद्ध रहेको स्पष्ट पारे।

भ्रमणका क्रममा सञ्चारकर्मी तथा प्रबुद्ध वर्गसँग कुराकानी गर्दै परराष्ट्रमन्त्री खनालले दुई छिमेकी मुलुकबीच केही असमझदारी र थाती रहेका मुद्दाहरू रहेको यथार्थलाई स्वीकार गरे।

उनले कालापानी, लिम्पियाधुरा, लिपुलेक तथा सुस्ता लगायतका क्षेत्रमा रहेका सीमा र सीमांकनका विषयहरूलाई खुला संवाद, पारस्परिक विश्वास र स्थापित द्विपक्षीय संयन्त्रमार्फत नै तार्किक निष्कर्षमा पुर्‍याउनुपर्ने धारणा राखे।

विशेष सम्बोधनका क्रममा मन्त्री खनालले भने, ‘हामी भारतसँग आपसी हित र समानताका विषयमा आधारित रहेर सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा लैजान चाहन्छौं। हामीबीच सीमा सम्बन्धी केही संवेदनशील मुद्दाहरू बाँकी छन् भन्ने कुरा लुकाउनुपर्ने छैन। तर, इतिहासदेखि थाती रहेका सीमा र सीमांकनसँग सम्बन्धित यी बाँकी विषयहरू परिपक्व कूटनीतिक संवाद र वार्ताको माध्यमबाट समाधान गर्न सकिन्छ र गरिनुपर्छ भन्नेमा नेपाल स्पष्ट छ।’

नेपाल र भारतबीच सीमा व्यवस्थापन र प्राविधिक समस्या समाधानका लागि विभिन्न तहका सरकारी संयन्त्रहरू पहिल्यैदेखि क्रियाशील रहेको स्मरण गराउँदै उनले अहिले पनि प्राविधिक तहको संयुक्त फिल्ड सर्भे टोलीले सीमाक्षेत्रमा संयुक्त रूपमा काम गरिरहेको जानकारी दिए।

विगत केही समयदेखि ओझेलमा परेका वा नियमित बैठक बस्न नसकेका उच्चस्तरीय कूटनीतिक तथा प्राविधिक संयन्त्रहरूलाई पुनः ब्युँताउन दुवै देश सहमत भएका छन्।

भारतीय विदेशमन्त्री एस. जयशंकरसँग नयाँ दिल्लीमा भएको द्विपक्षीय भेटवार्तामा ती सबै संयन्त्रहरूलाई तत्काल सक्रिय बनाउने र सीमा विवादलाई राजनीतिक रूपमा गिजोल्नुको सट्टा प्राविधिक तथा कूटनीतिक माध्यमबाट हल गर्ने सहमति बनेको मन्त्री खनालले बताए।

भेटघाटको उपलब्धिबारे थप प्रष्ट पार्दै उनले भने, ‘हामीले भारतीय विदेशमन्त्रीसँगको छलफलमा दुई देशबीच रहेका सबै प्राविधिक र कूटनीतिक संयन्त्रहरूलाई पूर्ण रूपमा सक्रिय बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छौँ, ताकि पूर्ण खुलापन, आपसी विश्वास र निरन्तर संवादका माध्यमबाट विद्यमान सबै समस्याहरूको स्थायी समाधान पहिल्याउन सकियोस्।’

कुटनीतिक वृत्तमा परराष्ट्रमन्त्री खनालको यस पछिल्लो अभिव्यक्ति र भारत भ्रमणलाई निकै महत्त्वका साथ हेरिएको छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यस भ्रमणले नेपाल-भारत सम्बन्धलाई पुरानै असमझदारीको जगमा अल्झाएर राख्नुको सट्टा आपसी विश्वास, खुला संवाद र आर्थिक सहकार्यका आधारमा एउटा नयाँ र रचनात्मक ढंगले अघि बढाउने नेपालको बलियो कूटनीतिक संकेत गरेको छ।

वार्ता र स्थापित संयन्त्रप्रतिको यो प्रतिबद्धताले आगामी दिनमा दुई देशबीचको सीमा समस्यालाई थप जटिल हुन नदिई आपसी सहमतिमा टुङ्ग्याउन मार्गप्रशस्त गर्ने विश्वास लिइएको छ।