काठमाडौं। ६ वर्षअघि बेलायती राजपरिवारबाट अलग भएर अमेरिका पुगेका प्रिन्स ह्यारी र मेघन मर्कल अब फेरि बेलायत फर्किने भएका छन्। तर, यो शाही जिम्मेवारीमा भने पुनरागमन होइन।

प्रिन्स ह्यारी र मेगन आफ्ना छोराछोरी ७ वर्षीय प्रिन्स आर्ची र ५ वर्षीया प्रिन्सेस लिलिबेटसहित अमेरिकाबाट बेलायत आउन लागेका हुन् र उनीहरूका छोराछोरीले सेप्टेम्बरदेखि विद्यालय जान सुरु गर्नेछन्। रिपोर्टअनुसार उниहरू लन्डनबाहिर एउटा निजी गैर-राजकीय निवासमा बस्नेछन् भने उनीहरूको राजकीय जिम्मेवारी नभएको शाही हैसियत कायमै रहनेछ।

यसै महिना बेलायत फर्कने ड्युक र डचेस अफ ससेक्सको अप्रत्याशित घोषणाले बेलायतमा उनीहरूका लागि उपलब्ध गराइने सार्वजनिक कोषबाट सञ्चालित सुरक्षा व्यवस्थाको स्तरबारे पुनः प्रश्नहरू उब्जाएको छ। सन् २०२० मा सक्रिय राजपरिवारको भूमिका त्यागेर अमेरिका गएपछि उनीहरूको बेलायती सुरक्षा व्यवस्थाको स्तर घटाइएको थियो भने अमेरिकामा उनीहरूले आफ्नो सुरक्षाको खर्च आफैँ व्यहोर्दै आएका छन्।

प्रिन्स ह्यारी र मेगन उच्च–प्रोफाइलका सार्वजनिक व्यक्तित्वहरू हुन् र अफगानिस्तानमा प्रिन्स ह्यारीले गरेको सैन्य सेवा पनि यस सन्दर्भमा एउटा महत्त्वपूर्ण पक्ष मानिन्छ। यदि प्रिन्स ह्यारीले सक्रिय राजपरिवारको भूमिकाबाट हटेपछि आफूले निरन्तर माग गर्दै आएको करदाताको रकमबाट प्राप्त हुने सुरक्षा सुविधा पाएनन् भने उनले पाउने सुरक्षा व्यवस्थाका लागि आवश्यक थप खर्च आफैँले व्यहोर्नुपर्ने हुन्छ।

सुरक्षासम्बन्धी खर्चको विषय ह्यारी र ‘होम अफिस’ बीच लामो समयदेखि तनाव रहँदै आएको छ र ‘द टाइम्स’ ले जनाएअनुसार उक्त दम्पती र उनीहरूको परिवारलाई करदाताको पैसाबाट सशस्त्र सुरक्षा उपलब्ध गराउने कुनै योजना छैन।

अमेरिका बसाइँ सरेपछि गत वर्ष आफ्नो सुरक्षा स्तर घटाइएको निर्णय उल्टाउने प्रयास अदालतबाट असफल भएपछि प्रिन्स ह्यारीले बीबीसीसँग सुरक्षा व्यवस्थामा गरिएको कटौतीका कारण आफूले आफ्नो परिवारलाई बेलायत ल्याउने कुनै सम्भावना नरहेको बताएका थिए। ह्यारीले मागिरहेको सुरक्षा हाल राजा रानी, द प्रिन्स एण्ड प्रिन्सेस अफ वेल्स र उनीहरूका तीन बच्चालाई प्रदान गरिएको छ।

ह्यारी र मेगन यसै महिना अमेरिकाबाट बेलायत सर्ने योजनामा रहेको खबर सार्वजनिक भएपछि बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले बेलायतमा बस्दा ड्युक र डचेस अफ ससेक्सका लागि गरिने सुरक्षा प्रबन्ध निजी मामिला भएको बताएका छन्। बेलायती प्रधानमन्त्रीले सुरक्षासम्बन्धी खर्चबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गर्दै यो एउटा निजी मामिला भएको र ह्यारी र मेगनसँग सम्बन्धित विषय भएकाले उनीहरूले चाल्न लागेको कदमका लागि सफलताको कामना गरेका छन्।

ह्यारी र मेघनले सन् २०२० जनवरी ८ मा राजपरिवारका वरिष्ठ सदस्यहरूको भूमिकाबाट पछि हट्ने घोषणा गरेका थिए। उनीहरूले आर्थिक रूपमा स्वतन्त्र बन्ने र आफ्नो समय बेलायत तथा उत्तर अमेरिकाबीच बाँड्ने योजना सार्वजनिक गरेपछि यो घटनालाई सञ्चारमाध्यमले ‘मेक्जिट’ नाम दिए।

राजपरिवारभित्रको भूमिका, ब्रिटिश ट्याब्लोइड मिडियासँगको निरन्तर तनाव र मेघनमाथि भएको व्यवहारका कारण उनीहरू राजपरिवार सदस्यको भूमिकाबाट अलग भएका थिए र पछि सन् २०२१ मा ओप्रा विन्फ्रेसँगको चर्चित अन्तर्वार्तामा दुवैले राजपरिवारभित्र आफूहरूले भोगेको दबाब र मेघनले सामना गरेको कथित नस्लीय व्यवहारबारे गम्भीर आरोपसमेत लगाए।

त्यसपछि उनीहरूको सम्बन्ध राजपरिवारसँग झनै तनावपूर्ण बन्दै गयो र ह्यारीले सन् २०२३ मा प्रकाशित आफ्नो संस्मरण ‘स्पेयर’ मार्फत परिवारभित्रका विवादका थप विवरण सार्वजनिक गरे, जसले विशेषगरी उनका दाजु प्रिन्स विलियमसँगको सम्बन्धमा थप दूरी ल्याएको मानिन्छ।

सन् २०२० मा क्यानडाबाट अमेरिका पुगेपछि ह्यारी र मेघन क्यालिफोर्नियाको मोन्टेसिटोमा बस्दै आएका छन्। त्यहाँ उनीहरूले राजकीय भूमिकाभन्दा बाहिर आफ्नो व्यावसायिक र सार्वजनिक जीवन अघि बढाए र नेटफिल्क्स तथा अन्य व्यावसायिक परियोजनामार्फत आफ्नो आर्थिक स्वतन्त्रताको बाटो रोजे। तर, पछिल्ला वर्षमा ह्यारीको राजपरिवारसँगको सम्बन्धमा केही नरमपन देखिन थालेको छ।

विशेषगरी राजा चार्ल्सको स्वास्थ्य समस्यापछि ह्यारीले आफ्ना बुबासँग सम्बन्ध सुधार गर्न चाहेको संकेत दिएका छन् र २०२६ मा उनीहरूको भेटघाट पनि बढेको छ। यसपटक बेलायत फर्किने निर्णयको एउटा महत्त्वपूर्ण कारण भनेको बच्चाहरूको शिक्षा र परिवारसँगको दूरी कम गर्नु भएको रिपोर्टहरूमा उल्लेख गरिएको छ।

प्रिन्स ह्यारीको साइनो नेपाल र गोर्खा सैनिकहरूसँग निकट छ। ह्यारीले ब्रिटिश गोर्खा सैनिकहरूसँग र नेपालमा धेरै समय बिताएका छन्। महाभूकम्प लगत्तै नेपाल भ्रमण गरेका राजकुमार ह्यारीले उत्तरी गोर्खाको लापु गाउँ विकास समितिस्थित प्रभातकिरण निमाविको पुनर्निर्माणमा सघाएका थिए। उनले अन्नपूर्ण हिमशृङ्खला तथा बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको प्राकृतिक सौन्दर्यको दृश्य कहिल्यै नभुल्ने बताएका थिए।

कुनै बेला अफगानिस्तान युद्धमा सँगै रहेका ह्यारीले गोर्खा सैनिकहरूसँगको सम्बन्धबाट खुसी र गर्व महसुस गर्ने गरेको बताउँदै आएका छन् र राजकुमार ह्यारीले गोर्खालीहरूको साहस, निस्वार्थ त्याग र व्यावसायिकताको सधैँ प्रशंसा गर्ने गरेका छन्।