काठमाडौं । अमेरिकाको सबैभन्दा अत्याधुनिक फाइटर जेट एफ-३५ का केही पार्टपुर्जा चीनको हातमा पुगेका छन्। यी पार्ट्स अस्ट्रेलियाबाट अमेरिका पठाइँदै थिए, तर बाटोमै यसको खेप हङकङ पुगेको हो।

रिपोर्ट अनुसार चीनको नियन्त्रणमा पुगेका सामग्रीहरूमा एफ-३५ को ककपिट क्यानोपी (ककपिटको माथिल्लो सिसा) र हतियार राख्ने भागको ढोका (वेपन बे डोर) समावेश छन्। पेन्टागनले यस विषयमा छानबिन सुरु गरिसकेको छ।

एफ-३५ जोइन्ट प्रोग्राम अफिसका अनुसार अमेरिकी अधिकारीहरू र उद्योग साझेदारहरूसँग मिलेर ती पार्टपुर्जाहरू फिर्ता ल्याउने र घटनाको अनुसन्धान गर्ने काम भइरहेको छ। भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन आवश्यक कदमहरू पनि चालिँदै छ।

ब्लुमबर्गका अनुसार, एफ-३५ का यी पार्ट्स केही महिनाअघि मर्मत वा नष्ट गर्नका लागि अस्ट्रेलियाबाट अमेरिका पठाइएका थिए। तर, ढुवानीका क्रममा यो खेप अचानक हङकङ पुगेको थियो।

यो सामान त्यहाँ किन र कसरी मोडियो (डाइभर्ट भयो) भन्ने कुरा स्पष्ट भइसकेको छैन। हङकङ चीनको नियन्त्रणमा रहेकाले अमेरिकी अधिकारीहरूले यस विषयलाई गम्भीरताका साथ लिँदै अनुसन्धान अघि बढाएका हुन्।

अस्ट्रेलियाका रक्षामन्त्री रिचर्ड मार्ल्सले पनि पार्ट्स हङकङ पुगेको पुष्टि गरेका छन्। यद्यपि, उनले ती अति संवेदनशील उपकरणहरू भने नरहेको दाबी गरेका छन्। अस्ट्रेलिया यस विषयमा अमेरिका र एफ-३५ निर्माता कम्पनी लकहिड मार्टिनको सम्पर्कमा छ।

एफ-३५ मा स्टिल्थ प्रविधि, एडभान्स रडार र सेन्सरजस्ता धेरै अत्याधुनिक प्रणालीहरू जडान गरिएका छन्। यीसम्बन्धी जानकारी कुनै अन्य देशको हातमा पर्नु अमेरिकाका लागि ठूलो चिन्ताको विषय बन्न सक्छ।

एफ-३५ को मुख्य विशेषता यसको स्टिल्थ प्रविधि हो। यसले विमानलाई रडारको पहुँचबाट जोगाउँछ। यदि चीनले यसको डिजाइन र स्टिल्थ प्रविधिबारे जानकारी प्राप्त गरेमा उसले एफ-३५ लाई पहिचान गर्न सक्ने रडार विकास गर्न यसको प्रयोग गर्न सक्छ।

एफ-३५ का सेन्सरहरूले वरपरका क्षेत्र र दुश्मनका गतिविधिका विवरण सङ्कलन गर्छन्। यी प्रणालीको प्रविधि प्राप्त भएमा एफ-३५ ले कसरी तथ्याङ्क सङ्कलन गर्छ र अन्य सैन्य प्रणालीहरूसँग साझा गर्छ भन्ने कुरा चीनले बुझ्न सक्छ।

एफ-३५ को क्षमता र कमजोरी थाहा पाएपछि चीनले आफ्ना रडार, मिसाइल र इलेक्ट्रोनिक वारफेयर प्रणालीलाई अझ उन्नत बनाउन सक्छ। यसले गर्दा उसलाई F-35 लाई पहिचान र ट्र्याक गर्ने क्षमता बढाउन मद्दत पुग्न सक्छ।

एफ-३५ अमेरिकाका साथै उसका धेरै सहयोगी राष्ट्रहरूले पनि प्रयोग गर्दै आएका छन्। यदि यसको संवेदनशील प्रविधि लीक भएमा अमेरिकाले आफ्ना सफ्टवेयर, सेन्सर र अन्य प्रणालीहरू अध्यावधिक (अपडेट) गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

यद्यपि, केही पार्ट्स वा प्राविधिक जानकारी पाउँदैमा सिधै पूरा विमान बनाउन सम्भव हुँदैन। एफ-३५ को डिजाइन, सफ्टवेयर र निर्माण प्रक्रियाको सम्पूर्ण जानकारी फरक-फरक तहमा सुरक्षित राखिएको हुन्छ। यसबाहेक एफ-३५ को प्रविधि लगातार अपडेट भइरहन्छ।

चीनको हातमा कुन-कुन पार्ट्स र कति जानकारी पुग्यो भन्ने कुरामा जोखिमको मात्रा निर्भर हुनेछ। साधारण पार्ट्सबाट हुने खतरा सीमित हुन सक्छ। तर सेन्सर, इलेक्ट्रोनिक्स, सफ्टवेयर वा डिजाइनसँग जोडिएका संवेदनशील जानकारी बाहिरिनु बढी गम्भीर मानिन्छ।

सबैभन्दा ठूलो चिन्ता कुनै एउटा पार्टपुर्जा चीन पुग्नु मात्र होइन। यदि चीनलाई एफ-३५ को स्टिल्थ क्षमता, सेन्सर, रडार, इलेक्ट्रोनिक सिस्टम वा सफ्टवेयरसँग सम्बन्धित मुख्य जानकारी प्राप्त भयो भने चिन्ता अझ बढ्नेछ।

एफ-३५ को सबैभन्दा ठूलो शक्ति यसको स्टिल्थ प्रविधि नै हो, जसले विमानलाई रडारमा सजिलै पर्नबाट जोगाउँछ।

सामान्यतया रडारले विमानतर्फ रेडियो तरङ्गहरू पठाउँछ। यी तरङ्गहरू विमानमा ठोक्किएर फिर्ता आउँदा रडारलाई उसको उपस्थितिको पत्ता हुन्छ।

एफ-३५ लाई भने ती तरङ्गहरू सिधै रडारतर्फ फर्कनुको सट्टा अन्य दिशामा छरिने गरी डिजाइन गरिएको छ।

यसबाहेक, विमानको सतहमा रडार सोस्ने (रडार-एब्जोर्बिङ) विशेष किसिमको लेपन/सामाग्री प्रयोग गरिन्छ। यसले रडारबाट आउने केही ऊर्जा सोस्छ, जसले गर्दा फिर्ता जाने सिग्नल अझ कमजोर हुन्छ।

एफ-३५ मा हतियारहरू पनि बाहिर झुन्ड्याउनुको सट्टा विमानभित्रै राखिन्छ। यसले रडारमा विमानको सिग्नल कम गर्न थप मद्दत पुर्‍याउँछ।

पोलिटिकोको रिपोर्ट अनुसार, यस प्रकरणलाई लिएर अमेरिकी संसद् (काङ्ग्रेस) मा पनि सोधपुछ सुरु भएको छ। चीनले एफ-३५ को अति गोप्य प्रविधिसँग जोडिएका महत्त्वपूर्ण भागहरूसम्म पहुँच पाउने हो कि भन्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

एफ-३५ लाई अमेरिकाको सबैभन्दा आधुनिक लडाकु विमान मानिन्छ। यो पाँचौँ पुस्ताको स्टिल्थ फाइटर जेट हो। यसमा दुश्मनको रडारबाट बच्ने प्रविधिका साथै अत्याधुनिक रडार, सेन्सर र नेटवर्किङ सिस्टम जडान गरिएको छ।

एफ-३५ को पहिलो विमान करिब २० वर्षअघि अमेरिकाको टेक्ससमा तयार पारिएको थियो। अमेरिकी काङ्ग्रेसको रिसर्च सर्भिसका अनुसार, हालसम्म १,२०० भन्दा बढी एफ-३५ निर्माण भइसकेका छन् भने १९ वटा देशले यसलाई खरिदका लागि अर्डर दिइसकेका छन्।