काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकाले इरानविरुद्ध पुनः सैन्य कारबाही गर्न सक्ने बताएका छन्। यसबाट युद्ध फेरि भड्किने आशङ्का बढेको छ। यसैबीच, इरानी सुरक्षा अधिकारीहरूले अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि पुनः आक्रमण गरेमा खाडी क्षेत्रमा समुद्रमुनि बिछ्याइएका सञ्चार केबलहरूलाई निसाना बनाउने तयारी गरिएको रोयटर्सलाई जानकारी दिएका छन्।

ट्रम्पले शुक्रबार फ्लोरिडामा आयोजित एक र्‍यालीमा अमेरिकाले अर्को ‘लिटिल एपिक फ्युरी’ गर्न सक्ने बताए। उनले गत फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको इरानविरुद्धको अमेरिकी सैन्य अभियानको नाम उल्लेख गर्दै यो कुरा बताएका हुन्। यद्यपि, ट्रम्पले यस्तो कारबाही कहिले वा कस्तो प्रकारको हुनेछ भन्नेबारे भने केही खुलाएनन्।

यो युद्ध कति समयसम्म चल्नेछ भन्नेबारे अझै पनि स्थिति स्पष्ट भइसकेको छैन। यसैबीच इन्धनको मूल्य बढिरहेको छ भने नयाँ सैन्य कारबाहीले क्षेत्रीय स्थिरता र अर्थतन्त्रमा पार्ने प्रभावलाई लिएर चिन्ता थप बढेको छ। अमेरिका र इजरायलको आक्रमणमा परी हजारौँ मानिसको मृत्यु भएको र लाखौँ मानिस विस्थापित भएको जनाइएको छ।

यसअघि शुक्रबार ट्रम्पले अमेरिकाले युद्धलाई अति छिट्टै अन्त्य गर्न सक्ने बताएका थिए। यद्यपि, उनले अमेरिकाले यसलाई तुरुन्तै अन्त्य गर्नुपर्छ वा बिस्तारै कमजोर हुन दिनुपर्छ भन्ने प्रश्न पनि उठाए। ट्रम्पले अमेरिकासँग युद्ध अन्त्य गर्ने क्षमता रहेको तर मुख्य प्रश्न यसलाई कसरी टुङ्ग्याउने भन्नेमा रहेको उल्लेख गरे। उनले होर्मुज जलडमरूमध्यबाट तेलको आपूर्ति निरन्तर भइरहेको र अमेरिकाले चाहेको सबै कुरा प्राप्त गरिरहेको समेत दाबी गरे।

ट्रम्पले यसअघि पनि युद्धका सम्बन्धमा फरक-फरक लक्ष्य र समयावधि बताउँदै आएका छन्। यसै महिना उनले आगामी महिना हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि अमेरिकाले इरानमाथि आक्रमण नगर्ने बताएका थिए। उक्त निर्वाचनले अमेरिकी संसद्को नियन्त्रण कसको हातमा रहने भन्ने निर्णय गर्नेछ।

इरानविरुद्ध पुनः सैन्य कारबाही हुनसक्ने आशङ्काका बीच धेरै देशहरूले चेतावनी दिएका छन्। शुक्रबार इस्तानबुलमा बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी, टर्की, मिस्र, पाकिस्तान, साउदी अरब र इटालीका प्रतिनिधिहरूबीच बैठक सम्पन्न भएको छ। टर्कीका विदेश मन्त्री हाकान फिदानले इरानमाथिको नयाँ आक्रमणले तनाव बढाउने र युद्ध सम्पूर्ण क्षेत्रमा फैलिन सक्ने बताए। उनले यस द्वन्द्वलाई अन्त्य गर्ने एक मात्र मार्ग वार्ता र कूटनीति नै रहेको स्पष्ट पारे।

फ्रान्सका विदेश मन्त्री जीन-नोएल बारोले पनि नयाँ सैन्य कारबाहीबाट बच्न चेतावनी दिएका छन्। उनले इरान र अमेरिकाबीच तनाव बढ्नाले कसैलाई पनि फाइदा नपुग्ने र यसले तेलको मूल्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने बताए। जर्मनीका विदेश मन्त्री योहान वाडेफुलले जर्मनी, फ्रान्स र बेलायत इरानलाई परमाणु हतियार हासिल गर्नबाट रोक्नका लागि उनीसँग वार्ता गर्न तयार रहेको बताएका छन्।

नयाँ सैन्य कारबाहीको आशङ्काका बीच इरानले खाडी क्षेत्रमा समुद्रमुनि बिछ्याइएका सञ्चार केबलहरूलाई निसाना बनाउने योजना तयार पारेको छ। दुई वरिष्ठ इरानी सुरक्षा अधिकारीहरूले रोयटर्सलाई यो जानकारी दिएका हुन्। एक अधिकारीले इरानमाथि आक्रमण भएमा समुद्रमुनिका केबलदेखि सैन्य अखडासम्म कुनै पनि ठाउँ सुरक्षित नरहने चेतावनी दिए। ती अधिकारीले इरानको ती केबलहरूसम्म पूर्ण पहुँच रहेको र तिनलाई नष्ट गर्न सक्ने दाबी गरे।

इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सका राजनीतिक मामिला उपप्रमुख यदोल्लाह जावानीले पनि इरानी पूर्वाधारहरूमाथि आक्रमण भएमा इरानले होर्मुज जलडमरूमध्यमुनि रहेका सात प्रमुख इन्टरनेट केबलहरूलाई निसाना बनाउन सक्ने बताएका छन्।

समुद्रमुनि बिछ्याइएका केबलहरूले विश्वको करिब ९९ प्रतिशत इन्टरनेट ट्राफिक धान्ने गर्छन्। यद्यपि, होर्मुज स्ट्रेटबाट अन्तर्राष्ट्रिय ब्यान्डविथको एक प्रतिशतभन्दा कम मात्र पार हुन्छ। तैपनि धेरै केबलहरू काटिँदा इन्टरनेटको गति सुस्त हुन सक्ने र वित्तीय कारोबार, अनलाइन व्यवसाय तथा क्लाउड सेवाहरूमा असर पर्न सक्नेछ।

यसको प्रभाव इन्टरनेट ट्राफिकलाई कति छिटो अर्को लाइनमा पठाउन सकिन्छ र ती नेटवर्कहरूमा कति क्षमता उपलब्ध छ भन्ने कुरामा निर्भर रहनेछ। युद्धको समयमा केबलको मर्मत सम्भार गर्न पनि गाह्रो हुन सक्छ, किनकि बिमा लागत बढ्ने र सामुद्रिक क्षेत्रमा प्रवेश अनुमति पाउन ढिलाइ हुन सक्छ।

खाडी मुलुकहरूले तेलमाथिको निर्भरता घटाउन र आफूलाई एआईको ठूलो केन्द्रका रूपमा विकसित गर्न प्रविधि पूर्वाधारमा भारी लगानी गरेका छन्। अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूसँग उनीहरूको सम्बन्ध पनि यसै कारण बढेको हो। इरानको आक्रमणका क्रममा गत मार्चमा संयुक्त अरब इमिरेट्समा रहेको अमेजन वेब सर्भिसका दुई वटा संरचनामा क्षति पुगेको जनाइएको थियो। बहराइनमा पनि उसको एक संरचना नजिकैको पूर्वाधारमा क्षति पुगेको थियो।

जमिनको बाटो भएर जाने इन्टरनेट ट्राफिकका लागि वैकल्पिक मार्गहरू उपलब्ध छन्। खाडी सरकारहरू र अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूले पनि नेटवर्कलाई अझ मजबुत बनाउन नयाँ पूर्वाधारहरूमा लगानी गरिरहेका छन्। माइक्रोसफ्टले सन् २०३० सम्ममा मध्यपूर्वमा समुद्रमुनि र जमिनको बाटो भएर हुने कनेक्टिभिटीमा ४० करोड डलरभन्दा बढी लगानी गर्ने योजना बनाएको छ।