काठमाडौं । अमेरिकी प्रतिनिधि सभा सदस्य इल्हान उमर पाकिस्तानको पाँच दिने औपचारिक भ्रमणमा आज इस्लामावाद आइपुगेकी छिन् । इस्लामावाद विमानस्थलमा उनलाई पाकिस्तानको विदेश कार्यालयका अमेरिकी मामिलाका महानिर्देशक मलिक मुदस्सिर टिपुले स्वागत गरेका छन् ।

इल्हान उमरले प्रधानमन्त्री शाहबाज शरीफ, राष्ट्रपति आरिफ अल्वी, पूर्व प्रधानमन्त्री इमरान खान र अन्य सरकारी नेताहरूसँग पनि भेट गरेकी छिन्। पाकिस्तानको विदेश कार्यालयले बीबीसीलाई बताएअनुसार अप्रिल २० देखि २४ सम्मको भ्रमणका क्रममा उमरले विभिन्न सरकारी अधिकारीहरुका साथै राजनीतिज्ञहरुलाई भेट्ने र प्रान्तीय राजधानी लाहोर र पाकिस्तान प्रशासित कश्मीरको पनि भ्रमण गर्ने छिन्।

पाकिस्तान पुगेपछि इल्हान उमरले पाकिस्तान प्रशासित कश्मीरका राष्ट्रपति सुल्तान महमूद चौधरीसँग पत्रकार सम्मेलनमा मानवअधिकारको मुद्दा पनि उठाएकी थिइन् । उनले भनिन् ‘मलाइ लाग्दैन यस विषयमा कंग्रेसभित्र र बाइडेन प्रशासनमा त्यति कुरा भइरहेको छ जति हुनुपर्ने थियो । यो यात्रामा मलाई आशा छ अधिकार र यसको लागि काम गर्नेहरूका विषयमा धेरै चर्चा हुनेछ र कश्मीरको प्रशन पनि यसमा समावेश हुनेछ ।’

पूर्वप्रधानमन्त्री इमरान खान र उनका समर्थकहरूले अमेरिकाले पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफ (पीटीआई) सरकारलाई ध्वस्त पार्ने षड्यन्त्र गरेको आरोप लगाएको बेला अमेरिकी कांग्रेस सदस्य पाकिस्तानको भ्रमण गर्दैछिन्।

अमेरिकी राज्य मिनेसोटाबाट निर्वाचित ३९ वर्षीय इल्हान उमर अमेरिकी प्रतिनिधि सभाको इतिहासमा प्रतिनिधिसभामा पहुँच पाउने पहिलो दुई मुस्लिम महिलामध्ये एक हुन्। उनी डेमोक्रयाट पार्टीसँग आवद्ध छिन् । सन् २०१६ मा हिजाब लगाउने इल्हान उमर अमेरिकी प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएकी थिइन् ।

इल्हान उमरले आफ्नो बाल्यकाल केन्याली शरणार्थी शिविरमा बिताइन् जहाँ उनको परिवार सोमालियाबाट बसाईएको थियो। उनले चार वर्ष यस शरणार्थी शिविरमा बिताइन् । त्यसपछि सन् १९९७ मा प्रायोजकको सहयोगमा उनी अमेरिकाको मिनेसोटा राज्य पुगिन् ।

२०१६ मा ३६ वर्षीय इल्हान उमर पहिलो सोमाली-अमेरिकी कांग्रेस महिला बनिन्। आफ्नो जितपछि उनले एक अन्तर्वार्तामा भनेकी थिइन्, ‘यो जित शरणार्थी शिविरमा रहेकी आठ वर्षीया बालिकाको हो । यो जित सानै उमेरमा विवाह गर्न बाध्य भएकी केटीको हो । यो जित सपना देख्नबाट रोकिएका सबैको हो।”

गत वर्ष, इल्हान उमरले अमेरिकी कांग्रेसमा इस्लामोफोबिया विरुद्ध विधेयक पेश गरिन् जुन पारित भएको थियो। ह्वाइट हाउसले पनि यो विधेयकलाई समर्थन गरेको छ ।

उनले संयुक्त राज्य अमेरिकामा मानवअधिकार हनन, नस्लवाद र इस्लामोफोबियादेखि गाजा र भारत प्रशासित कश्मीरमा बस्ने मानिसहरूको अधिकारका मुद्दाहरूमा आफ्नो आवाज उठाउँछिन्।

पाकिस्तान प्रशासित कश्मीरका राष्ट्रपतिका प्रेस सेक्रेटरी कमल हैदर शाहले बीबीसीलाई इल्हान उमरले आज मुजफ्फराबादमा राष्ट्रपति ब्यारिस्टर सुल्तान महमूद चौधरीसँग भेट्ने कुरा पुष्टि गरेका छन्।

स्थानीय पत्रकार र कश्मीर प्रशासनका अधिकारीहरुका अनुसार यस भ्रमणको क्रममा उनले कश्मीरको शरणार्थी शिविरको पनि भ्रमण गर्नेछिन्, तर उनको गतिविधिको विवरण आधिकारिक रूपमा साझा गरिएको छैन।

अगस्ट २०१९ मा भारत प्रशासित कश्मीरमा धारा ३७० खारेज र सञ्चार च्यानलहरू बन्द भएपछि लगाइएको कर्फ्यूको क्रममा, इल्हानले आफ्नो एउटा ट्वीटमा तत्काल सञ्चार पुनः सुचारु गर्न माग गरेकी थिइन्। उनले भारत प्रशासित कश्मीरमा मानव अधिकार, लोकतान्त्रिक सिद्धान्त र धार्मिक स्वतन्त्रताको सम्मान र कश्मीरमा तनाव कम गर्न पनि माग गरेकी थिइन् । उनले लेखेकी थिइन् “अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूलाई त्यहाँ के भइरहेको छ भन्ने बारे विवरण सङ्कलन गर्न अनुमति दिनुपर्छ।”

त्यसपछि सेप्टेम्बर २०१९ मा, इल्हान उमारले कांग्रेसका छ जना सदस्यहरू सहित भारतका लागि अमेरिकी राजदूत र पाकिस्तानमा अमेरिकी दूतावासका इन्चार्ज डी अफेयर्सलाई पत्र लेखेर अमेरिकाले कश्मीरमा जारी तनावलाई कम गर्न प्रयास गर्न अनुरोध गरेकी थिइन्। यस्ता कथन र ट्विटका कारण उनलाई भारतीय प्रयोगकर्ताहरुबाट चर्को ट्रोलिङको सामना गर्नु परेको छ ।

सन् २०१९ मा बालाकोटमा भारतीय सेनाको हवाई हमलापछि पाकिस्तानले करिब १५ विदेशी कूटनीतिज्ञहरूको समूहको नेतृत्वमा पाकिस्तान प्रशासित कश्मीरको भ्रमण गरेको थियो र उनीहरूलाई भारतीय सेनाले गोली चलाएको ठाउँहरू देखाएको थियो। भारतले प्रायः कूटनीतिज्ञहरूलाई भारत प्रशासित कश्मीर भ्रमण गर्न निम्तो दिन्छ।

यद्यपि भारत वा पाकिस्तानले आफ्नो प्रशासित कश्मीरको भ्रमण गर्ने कूटनीतिज्ञको नेतृत्व गरेको यो पहिलो पटक होइन, यद्यपि इल्हान उमर अमेरिकी कंग्रेसका पहिलो सदस्य हुन् जसले पाकिस्तान प्रशासित कश्मीर आफैं भ्रमण गर्दै छिन्। यस्तो अवस्थामा प्रश्न उठ्छ कि इल्हान उमर किन पाकिस्तान प्रशासित कश्मीर जाँदैछिन् ?

बीबीसीले पाकिस्तानका पूर्व विदेश सचिव नजमुद्दीन शेखसँग इल्हान उमरको पाकिस्तान भ्रमणको कूटनीतिक महत्त्वको बारेमा कुरा गरेको थियो । बीबीसीसँग कुरा गर्दै नजमुद्दीन शेखले भने ‘इल्हान उमर अमेरिकी कांग्रेसका मुस्लिम सदस्य हुन्, जसका लागि इस्लामोफोबियाको विरुद्धमा बोल्नु निकै महत्त्वपूर्ण भएको र यस सम्बन्धमा पाकिस्तानले निकै महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको हुनाले मलाई लाग्छ उनी जान चाहन्छिन् । यसलाई अगाडि बढाउने प्रयास गर्नुहोस्।”

उनले भने, “पाकिस्तानले यस सम्बन्धमा स्पष्ट अडान लिएको छ र इमरान खानको अघिल्लो सरकार र भावी सरकारहरूमा पनि इस्लामोफोबिया विरुद्ध पाकिस्तानको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहनेछ।”

नजमुद्दीन शेखले इल्हान उमरको पाकिस्तान प्रशासित कश्मीरको भ्रमणलाई “तथ्य पत्ता लगाउने” प्रयास भएको विश्वास गर्छन्। कश्मीरबारे अमेरिकाको नीति भारत र पाकिस्तानले मिलेर यस समस्याको समाधान खोज्नुपर्छ भन्ने उनको भनाइ छ ।

पाकिस्तान भ्रमणका क्रममा इल्हान उमरले पाकिस्तान प्रशासित कश्मीरको पनि भ्रमण गर्नेछिन् । यो खबर आएपछि भारतीय प्रयोगकर्ताले सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन् । सीमा नामकी एक प्रयोगकर्ताले ट्वीट गरेकी छिन्, “इल्हान उमर जस्ता पृथकतावादीहरूलाई कश्मीरको संवेदनशील क्षेत्रमा प्रवेश गर्नबाट रोकिनुपर्छ। उनी भारतविरुद्ध षड्यन्त्र रच्दै छिन् र उनलाई अमेरिकी कांग्रेसको सदस्य बन्ने अधिकार छैन।”

धेरै भारतीय प्रयोगकर्ताहरूले उनको बैंक ब्यालेन्स विवरणहरू जाँच गरिनुपर्ने माग गरेका छन् भने केही प्रयोगकर्ताहरूले उनलाई भारतमा स्थायी प्रतिबन्धको माग पनि गरिरहेका छन्।

यो भ्रमणलाई लिएर भारतलाई किन यति धेरै चिन्ता छ ? यसबारे नजमुद्दीन शेख भन्छन्, ‘जब इल्हानले काश्मिरीहरूको भनाइबाट कश्मीरको अवस्था सुन्नेछिन् र देख्नेछिन् र अमेरिका फर्केर यसबारे बताउनेछिन्, स्पष्ट रूपमा भारतले कश्मीरमा आफुले अत्याचार गरेको अरुले थाहा पाउन् भन्ने चाहँदैन । त्यसैले उनलाई यो यात्रामा समस्या भइरहेको छ र हुनेछ ।’

नजमुद्दीन शेखले भने, “इल्हानको कश्मीर भ्रमणमा भारतबाट पहिले नै प्रतिक्रिया आएको छ र मलाई लाग्छ कि भारतीय विदेश मन्त्रालयले पनि यस सम्बन्धमा कडा बयान जारी गर्न सक्छ।”

इल्हान उमरको इस्लामोफोबिया विरुद्धको विधेयकलाई कांग्रेसले पनि समर्थन गरेको थियो

गत वर्ष डिसेम्बरमा, इल्हान ओमारले इस्लामोफोबिया विरुद्ध एक विधेयक पेश गरे, जुन कांग्रेसले पारित गरेको थियो र व्हाइट हाउसले पनि धर्मको स्वतन्त्रता मौलिक मानव अधिकार हो भनी बिललाई समर्थन गरेको थियो।

इल्हान उमरको विधेयकलाई ‘कम्बेटिंग इन्टरनेशनल इस्लामोफोबिया एक्ट’ नाम दिइएको छ। यस विधेयकको उद्देश्य अमेरिकी विदेश विभागको ध्यानाकर्षणमा विश्वभर इस्लामोफोबियाका घटनाहरू रिपोर्ट गर्न अमेरिकी विदेश विभाग अन्तर्गत एक विशेष प्रतिनिधि नियुक्त गर्नु थियो।

यो विधेयक विगत केही महिनादेखि संसदीय परराष्ट्र समितिमा भएपनि यो विधेयक आएको केही दिनपछिको घटनाक्रमले विधेयकमा नयाँ जीवन दिएको छ ।

गत वर्ष नोभेम्बरको अन्त्यमा, एउटा भिडियो सार्वजनिक भयो जसमा रिपब्लिकन प्रतिनिधि लोरेन बुबर्टले इल्हान ओमारलाई “जिहाद स्क्वाड” को एक हिस्साको रूपमा वर्णन गरे, कथित रूपमा उसलाई आतंकवादी भनिन्।

उनले भनेकी थिइन् कि उनले कांग्रेस लिफ्टमा इल्हान उमरको नजिक सुरक्षित महसुस गरेकी थिइन किनभने उनी आफ्नो झोला भुइँमा राखेर भाग्दै थिइनन्। केही दिन पछि, रिपब्लिकन प्रतिनिधि मार्जोरी टेलर ग्रीनले इल्हान ओमारलाई “जिहादी” भने।

इल्हान उमरले पछि ट्विटरमा भने कि प्रतिनिधि सभामा बिल पारित हुनु विश्वभरका मुस्लिमहरूका लागि ठूलो कोशेढुङ्गा हो र इस्लामोफोबिया कहिँ पनि सहन नसकिने बलियो सङ्केत हो।

उनले भने, “घृणाको विरुद्धमा उभिनुले तपाईलाई आक्रमणको लक्ष्य बनाउन सक्छ, तर हामी डराउनु हुँदैन। दृढ रहनुहोस्।”