काठमाडौं । रुस र युक्रेनबीच झण्डै तीन महिनादेखि युद्ध चलिरहेको छ । अहिले रुसले युक्रेनको अन्न चोरेर विदेशमा बेचेको आरोप लगाइएको छ । कब्जा गरिएको दक्षिणी युक्रेनमा नियुक्त अधिकारीहरूले रुसले युक्रेनबाट खाद्यान्न विदेश पठाउँदै आएको बताएका छन् ।

यसअघि युक्रेनी अधिकारीहरूले रुसले युक्रेनबाट ६ लाख टन अनाज चोरेर निर्यात गरेको आरोप लगाएका थिए । तर, बीबीसीले यो दाबी पुष्टि गरेको छैन । रूसले भने उसले अन्न नचोरेको बताएको छ ।

युक्रेनको अन्नको आवश्यकता विश्वव्यापी रूपमा बढेको छ। यहाँबाट अफ्रिका र मध्यपूर्वमा लाखौं टन अनाज निर्यात हुने गरेको छ । तर, रुसी नौसेनाले युक्रेनको ब्ल्याक सी बन्दरगाहमा रोक लगाएकाले अहिले यसलाई अन्य देशमा पठाउन सकिँदैन ।

रुसले युक्रेनले कालो सागरको तटबाट पानी हटाएर अन्न निर्यात गर्न करिडोर सञ्चालन गर्नुपर्ने बताएको छ। न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्टका अनुसार रुसले युक्रेनबाट चोरेको गहुँ अफ्रिकाका खडेरी प्रभावित देशहरूलाई बेचिरहेको अमेरिकाको आरोप छ ।

मध्य मे मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाले १४ देशहरूलाई चेतावनी पठाउँदै रूसी कार्गो जहाजहरू युक्रेन नजिकैको अन्नको साथ बन्दरगाह छोड्दै गरेको बताएको थियो । युक्रेनको जापोरिजिया क्षेत्रका रुसी इन्चार्ज येभगेनी बालित्सकीले अन्न बोकेको रेल क्रिमियातर्फ प्रस्थान गरेको र त्यहाँबाट मध्यपूर्व जाने बताए ।

उनले रुसको सरकारी टेलिभिजनलाई मुख्यतया टर्कीसँग सम्झौता भइरहेको बताए । क्राइमियामा रुसी ओक्युपाइड अथोरिटीका प्रवक्ता ओलेग क्रिचकोभले जापोरिजियाको मेलिटोपोल सहरबाट ११ वटा खाद्यान्न गाडी क्रिमिया पुगेको बताए ।

उनले रुसी समाचार एजेन्सी आरआइएलाई कब्जा गरेको खरसान क्षेत्रबाट अन्न पठाइएको बताए । रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले बुधबार टर्कीका विदेशमन्त्री मेभलुत चौसोलसँग अनाजको समस्याबारे कुरा गरे तर कुनै फाइदा भएन।

लाभरोभले रुसले युक्रेनको गहुँ निकासीमा अवरोध गरिरहेको कुरा अस्वीकार गर्दै आएका छन् । उनले भनेका छन् – युक्रेन यसको लागि जिम्मेवार छ किनभने उसले ओडेसा र अन्य बन्दरगाहबाट पानी निकाल्नु आवश्यक छ।

तर युक्रेनका विदेशमन्त्रीले युक्रेनले बन्दरगाहबाट पानी हटाउन नसक्ने बताए किनभने रुसले दक्षिणी युक्रेनमा आक्रमण गर्न उक्त मार्ग प्रयोग गर्नेछ।

रुसले पनि खाद्य सङ्कटका लागि पश्चिमी प्रतिबन्धहरूलाई दोष दिन्छ। पश्चिमी देशहरू भन्छन् कि रूसले खाद्य आपूर्तिलाई हतियारको रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ।

टर्कीका लागि युक्रेनका राजदूत भासिल बोडनारले गत हप्ता भनेका थिए कि रुसले क्रिमियाबाट चोरीको गहुँ अन्य देशहरूमा पठाइरहेको छ र टर्की ती मध्ये एक हो।

उनले रोयटर्स समाचार एजेन्सीलाई भने, “हामीले टर्कीलाई मद्दतको लागि अपील गरेका छौं र हामीले अन्न चोरेकोमा फौजदारी मुद्दा दर्ता गर्दैछौं ।”

युक्रेनको अनाज संघका प्रमुख मेकोला गोर्भाचेभले युक्रेनको बन्दरगाहबाट निर्यात पुनः सुरु नभएमा जुलाईको अन्त्यमा काटिएको बालीलाई नराम्ररी असर पर्ने चेतावनी दिए।

उनले युक्रेनको अनाज निर्यात अघिल्लो वर्ष ४४.७ मिलियन टनको तुलनामा आगामी वर्ष अधिकतम २ करोड टन पुग्ने बताए ।

युक्रेनमा रुसले आक्रमण गरेपछि विश्वभर खाद्यान्न, खाना पकाउने तेल, इन्धन र मलको मूल्य बढेको छ । यसको कारण रुसमाथि पश्चिमा राष्ट्रहरूले लगाएको प्रतिबन्ध पनि हो ।

सँगै, रूस र युक्रेनले विश्वव्यापी रूपमा अन्नको एक तिहाइ आपूर्ति गर्दछन् । युक्रेनसँग यसको १० प्रतिशत हिस्सा छ।

सन् २०१९ मा १६ प्रतिशत मकै र ४२ प्रतिशत सूर्यमुखी तेल युक्रेनबाट आपूर्ति भएको थियो ।

युक्रेनबाट निकासी र कतिपय मुलुकबाट खाद्यान्न सङ्कलन रोकिँदा खाद्यान्न अभाव भएका देशहरूले चर्को खाद्यान्न अभाव झेलिरहेका छन् ।