काठमाडौं । बोत्स्वानाका राष्ट्रपति मोक्ग्वेत्सी मासिसीले जर्मनीमा २० हजार हात्ती पठाउने धम्की दिएका छन् । उनले भनेका छन्, “जर्मनीका जनताले पनि हात्ती सँगसँगै बस्ने अनुभव गर्नुपर्छ, जसरी उनीहरूले हामीलाई भनिरहेका छन्। हामी यो उपहार जर्मनीलाई दिन चाहन्छौं र हामीले ‘नाइँ’ सुन्ने छैनौं।”

वास्तवमा, यस वर्षको सुरुमा जर्मनीका वातावरण मन्त्रीले हात्ती संरक्षणको मुद्दा उठाएका थिए। यसका लागि बोत्स्वाना गएर हात्तीको शिकार गर्न र त्यसपछि आयात गर्न केही प्रतिबन्ध लगाउनु पर्ने उनको भनाइ थियो ।

यसको विरोध गर्दै बोत्सवानाका राष्ट्रपतिले जर्मनीलाई यस्तो धम्की दिएका हुन् । बीबीसीका अनुसार राष्ट्रपति मासिसीले भने, “संरक्षण प्रयासहरूको लागि धन्यवाद, बोत्सवानामा हात्तीहरूको संख्या लगातार बढ्दै गएको छ। तिनीहरूले देशको बाली नष्ट गर्दैछन् । मानिसहरू, विशेष गरी साना बच्चाहरूलाई कुल्चने र सम्पत्ति नोक्सान गरिरहेका छन्। यसका कारण अफ्रिकी मानिसहरू भोकभोकै छन्।”

विश्वको एक तिहाइ हात्तीहरू बोत्सवानामा बस्छन्। यहाँ उनीहरुको संख्या १ लाख ३० हजारभन्दा बढी छ । पश्चिमी देशहरू, विशेष गरी जर्मनीका मानिसहरू हात्तीको शिकार गर्न बोत्सवाना जस्ता धेरै अफ्रिकी देशहरूमा जान्छन्। यसका लागि यहाँका सरकारहरूले शिकारीहरूबाट हजारौं डलर शुल्क लिने गर्छन्।

यो रकम हात्तीको संरक्षण र स्थानीय जनताको जीविकोपार्जनमा खर्च हुने गरेको छ । हात्तीको शिकार गरिसकेपछि विदेशीहरूले उनीहरूको टाउको र छालालाई ट्रफीको रूपमा आफ्नो देशमा लैजान्छन्। यसलाई शिकार ट्रफी भनिन्छ। यद्यपि धेरै पशु अधिकार समूहहरूले यस प्रणालीको विरोध गर्छन् र यसलाई प्रतिबन्धको माग गर्छन्।

बेलायतमा सन् २०१९ को चुनावमा पनि प्रधानमन्त्री सुनकको कन्जरभेटिभ पार्टीले अन्य देशमा जाने र हात्तीको शिकारमा प्रतिबन्ध लगाउने विषयलाई आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको हिस्सा बनाएको थियो । यसपछि यस वर्ष मार्चमा बेलायती सांसदहरूले ट्रफी शिकारमा प्रतिबन्ध लगाउने विधेयक पारित गरेका थिए ।

यसैमा बोत्सवानाका वन्यजन्तु मन्त्री मिथिमखुलुले गत महिना बेलायतलाई धम्की दिएका थिए । उनले भनेका थिए, “हामीले लन्डनको हाइड पार्कमा १० हजार हात्ती पठाउने छौं। यसले त्यहाँका मानिसहरूलाई हात्तीसँग बस्न कस्तो हुन्छ भन्ने पनि थाहा हुन्छ। बोत्सवानाका केही क्षेत्रमा मानिसभन्दा धेरै हात्ती छन्। बालीसँगै भित्र आउँदा साना केटाकेटीलाई पनि कुच्छन् ।”

बोत्सवानासँगै, जिम्बाब्वे र नामिबिया जस्ता देशहरूले पनि हात्तीको दाँत बेच्न अनुमति मागेका छन्, ताकि उनीहरूले हात्तीबाट पीडित आफ्ना नागरिकहरूलाई पैसा कमाउने अर्को माध्यम प्रदान गर्न सकून्।

बोत्सवानामा २०१४ मा ट्रफी शिकारमा प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। त्यसपछि हात्तीको संख्या तिव्र गतिमा बढ्न थाल्यो । क्षेत्रीय समुदायको बढ्दो दबाब पछि यो प्रणाली २०१९ मा पुन: लागू गरिएको थियो। अब बोत्सवानामा हात्तीको शिकारका लागि वार्षिक रूपमा कोटा तोकिएको छ।

केही समयअघि बोत्सवानाले आफ्नो देशमा हात्तीको संख्या नियन्त्रण गर्न छिमेकी देश अंगोलालाई ८ हजार हात्ती दिएको थियो । यस बाहेक उसले मोजाम्बिकलाई सयौं हात्ती पनि प्रस्ताव गरेको छ । हात्तीको संरक्षणको मागका बीच हालसम्म अस्ट्रेलिया, फ्रान्स र बेल्जियमले उनीहरुको शिकार र व्यापारमा प्रतिबन्ध लगाएका छन् ।