भर्जिनिया (अमेरिका)। अमेरिकाको भर्जिनियास्थित ५३०० वेस्ट अक्स रोड वरपरको क्षेत्र मे १७ (२०२६) का दिन रैथाने एसियाली संस्कृतिको जीवन्त चौतारीमा रूपान्तरित भयो।

सामान्यतया प्रशासनिक र शान्त रहने यो स्थान त्यस दिन विभिन्न देशका संगीत, नृत्य, परिकार र सांस्कृतिक झाँकीहरूको अनुपम सङ्गमस्थल बनेको थियो। समुदायको आफ्नै अग्रसरता र सद्भावमा निर्माण भएको यो उत्सव सांस्कृतिक कूटनीतिको यस्तो कडीका रूपमा देखियो, जहाँ कुनै औपचारिक नीतिभन्दा बढी मानिसका मनहरू आपसमा जोडिएका थिए।

यस वर्षको महोत्सव विशेष र ऐतिहासिक हुनुको अर्को कारण दशकौँदेखि स्थानीय समुदायलाई आध्यात्मिक तथा सांस्कृतिक मार्गनिर्देशन गर्दै आएको ‘द्रिकुङ धर्म सूर्य केन्द्र’ को १०औँ वार्षिकोत्सव पनि यसैमा समाहित हुनु थियो।

केन्द्रको यो कोशेढुङ्गाले उत्सवमा सहभागीहरूमाझ कृतज्ञता, आत्मचिन्तन र सामूहिक गौरवको गहिरो भावना थपिदिएको थियो।

समयका हिसाबले पनि यो महोत्सव निकै अर्थपूर्ण घडीमा आयोजना भएको थियो। महायान बौद्ध धर्ममा सबैभन्दा पवित्र मानिने र शुभकर्म, दान एवं सद्भावना प्रवर्द्धन गर्ने महिना ‘साका दावा’ सँग यो अवसर मेल खाएको थियो।

धेरै श्रद्धालु तथा सहभागीका लागि यो संयोग मात्र नभएर आध्यात्मिक र सांस्कृतिक एकताको स्वर्णिम अवसर जस्तै बन्यो, जसले यस उत्सवलाई केवल मनोरञ्जनमा मात्र सीमित नराखी थप गरिमामय बनायो।

उत्सवको मुख्य धड्कन मञ्चमा प्रस्तुत भइरहेका विभिन्न देशका शताब्दीऔँ पुराना सांस्कृतिक प्रस्तुतिहरू थिए। मंगोलिया, तिब्बत, भियतनाम, लाओस, क्याम्बोडिया र नेपालका कलाकारहरूले आधुनिक अमेरिकी भूमिमा आफ्नो परम्परालाई भव्य रूपमा पुनर्जीवित गरे।

मंगोलियाली कलाकारहरूको गहिरो ‘थ्रोट-सङ्गीत’ (Throat Singing) र धुनले विशाल स्टेपी र घुमन्ते जीवनको स्मरण गराउँथ्यो भने तिब्बती नर्तकहरूको ध्यानमय मुद्राले हिमाली मठहरूको शान्ति छरिरहेको थियो।

त्यस्तै, भियतनामी मेकाङ नदी संस्कृति, लाओसको कृषि परम्परा र क्याम्बोडियाली दरबार नृत्यले दक्षिण-पूर्वी एसियाको रङ्गीन प्रवाह र जीवन्ततालाई मञ्चमा उतार्दा दर्शकहरू मन्त्रमुग्ध भएका थिए।

यस बहुसांस्कृतिक भिडमा नेपालको प्रस्तुति भने विशेष रूपमा उल्लेखनीय र आम आकर्षणको केन्द्र बन्यो। नेपाली तामाङ समुदायको मौलिक पहिचान, ऊर्जा र आत्मीयतालाई मञ्चमा उजागर गर्ने प्रमुख व्यक्तित्व डिगबहादुर तामाङको नेतृत्वमा कलाकारहरूले लोभलाग्दो तामाङ सेलो र दाम्फु नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए।

दाम्फुको गहिरो ताल र तुंगनाको मधुर धुनसँगै नर्तकहरू गोलो घेरामा, चम्किलो हाँसो र ऊर्जाका साथ नाचिरहेको दृश्य साँच्चिकै मनमोहक थियो। नेपाली संस्कृतिसँग अपरिचित विदेशी दर्शकहरू समेत नृत्यको वृत्ताकार चाल र सामूहिक ऊर्जा देखेर मोहित हुँदै तालमा ताली बजाउन र गोडा हल्लाउन थालेका थिए। संगीत र नृत्यको यो साझा भाषाले क्षणभरमै सबै सांस्कृतिक भिन्नतालाई मेटाई उपस्थित सबैलाई एउटै वृत्तमा बाँधिदिएको थियो।

मञ्च बाहिरको खुला क्षेत्र पनि कुनै जीवन्त संग्रहालयभन्दा कम थिएन। मंगोलियाली पारम्परिक पोशाक ‘डिल’ (deel), तिब्बती प्रार्थना-झण्डाहरू, भियतनामी ‘आओ दाई’ (ao dai), लाओसको ‘सिंह’ (sinh), क्याम्बोडियाली रेशमी स्कार्फ र नेपाली परम्परागत गहनाहरूले सजिएका स्टलहरूले महोत्सवको रौनक बढाएका थिए।

यसका साथै, एसियाका विभिन्न स्वादिला परिकारहरूको सुगन्धले वातावरणलाई झनै उत्सवमय बनाएको थियो। विशेष गरी घरको न्यास्रो मेटाउने नेपाली मौलिक स्वादको ‘सेल रोटी र आलु अचार’ लाई ‘ट्यान्दुरी नाइट रेस्टुरेन्ट’ (Tandoori Night Restaurant) ले विशेष रूपमा उपलब्ध गराएको थियो, जसलाई धेरै सहभागीहरूले “द रियल डिल” (the real deal) भन्दै खुलेर प्रशंसा गरे।

महोत्सवको वास्तविक शक्ति भने त्यहाँ उत्सुकताका साथ सहभागी भएका विभिन्न उमेर समूहका परिवार, विद्यार्थी र ज्येष्ठ नागरिकहरू थिए। विविधता नै शक्ति हो भन्ने अमेरिकी मूल्यलाई सार्थक तुल्याउँदै मानिसहरूले एकअर्कासँग खाना, हाँसो, परम्परा र नृत्यका चालहरू साटासाट गरिरहेका थिए।

साँझ ढल्दै जाँदा र सूर्य अस्ताउँदै गर्दा पनि उत्सवको ऊर्जा मन्द भएको थिएन। चम्किलो पोशाकमै झुमिरहेका कलाकार, कुदिरहेका बालबालिका र आफ्नै भाषामा कथा सुनाउँदै गरेका ज्येष्ठ नागरिकहरूको त्यो जमघट केवल सांस्कृतिक प्रदर्शन मात्र थिएन; त्यो त साझा मानवता र सहअस्तित्वको उत्सव थियो। फेयरफ्याक्सको त्यो दिउँसो एसिया कुनै टाढाको भूगोल नभई त्यहीँको गीत, नृत्य, स्वाद, पोशाक र आफ्नो संस्कृतिप्रति गर्व गर्ने मानिसहरूको भावनामा सजीव बनेको थियो।