काठमाडौँ। मानव शरीरको वृद्धि विकास, मांसपेशीको मर्मत र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन प्रोटिन अपरिहार्य पोषक तत्व हो। सन्तुलित आहारका लागि मांसाहारी मानिसहरूले मुख्य स्रोतका रूपमा मासुलाई रोज्ने गर्छन्। नेपाली बजारमा सबैभन्दा बढी खपत हुने मासुहरूमा कुखुरा (Chicken) र सुँगुर वा बङ्गुर (Pork) अग्रपंक्तिमा आउँछन्। तर, यी दुईमध्ये कुन मासुमा बढी प्रोटिन पाइन्छ र स्वास्थ्यका लागि कुन बढी फाइदाजनक छ भन्ने विषयमा धेरैमा जिज्ञासा रहेको पाइन्छ।

पोषणविद्हरूका अनुसार, दुवै मासु प्रोटिनका उत्कृष्ट स्रोत हुन्, तर यिनको भाग र पकाउने तरिकाले प्रोटिनको मात्रामा केही फरक पार्छ।

प्रोटिनको मात्रा: कुखुरा कि सुँगुर?

सामान्यतया, प्रति १०० ग्राम पकाएको मासुलाई आधार मानेर हेर्दा कुखुराको मासुमा सुँगुरको मासुको तुलनामा थोरै बढी प्रोटिन पाइन्छ। विशेष गरी कुखुराको छातीको भाग (Chicken Breast) लाई सबैभन्दा लीन प्रोटिन (कम बोसो भएको प्रोटिन) को मुख्य स्रोत मानिन्छ।

पोषक तत्वको तुलनात्मक तालिका (प्रति १०० ग्राम पकाएको मासु):

तालिकाले देखाए अनुसार कुखुराको छातीको मासुमा प्रोटिनको मात्रा बढी हुन्छ। तर, यदि सुँगुरको अन्य कम बोसो भएको भाग (जस्तै: पोर्क फिलेट वा लोइन स्टेक) रोज्ने हो भने त्यसमा पनि करिब २८ देखि ३० ग्रामसम्म उच्च गुणस्तरको प्रोटिन पाइन्छ, जुन कुखुराको भन्दा खासै कम होइन।

अन्य पोषक तत्वमा कस्तो छ भिन्नता?

• भिटामिन र मिनरल्स: सुँगुरको मासुमा भिटामिन बी१ (Thiamin), बी६, बी१२, जस्ता भिटामिनहरू र जिंक एवं आइरन (लोहतत्व) कुखुराको मासुमा भन्दा बढी मात्रामा पाइन्छ। यसले शरीरमा ऊर्जा उत्पादन र रक्तअल्पता (Anemia) कम गर्न मद्दत गर्छ।

• बोसो र क्यालोरी: कुखुराको मासु (विशेष गरी छाला फालिएको) मा सन्तृप्त बोसो (Saturated Fat) निकै कम हुन्छ, जसले गर्दा यो मुटुका बिरामी वा तौल घटाउन चाहनेहरूका लागि पहिलो रोजाइ बन्छ। सुँगुरको मासुमा भने भाग अनुसार बोसोको मात्रा धेरै फरक पर्न सक्छ (जस्तै: Pork Belly मा अत्यधिक बोसो हुन्छ)।

पोषणविद्को सुझाव:

स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार यदि तपाईंको मुख्य उद्देश्य कम क्यालोरीमा धेरै प्रोटिन प्राप्त गर्नु, तौल नियन्त्रण गर्नु वा जिम गरेर मांसपेशी बढाउनु हो भने कुखुराको छातीको मासु (Chicken Breast) सबैभन्दा उत्तम विकल्प हो।

तर, यदि तपाईं शरीरमा भिटामिन र रातो मासुबाट पाइने आइरनको मात्रा बढाउन चाहनुहुन्छ र स्वादमा अलि विविधता खोज्दै हुनुहुन्छ भने सुँगुरको कम बोसो भएको भाग खानु पनि स्वास्थ्यका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ। मासु जुनसुकै रोजे पनि त्यसलाई धेरै तेल वा मसला प्रयोग गरेर फ्याँक्नु भन्दा बेक, ग्रिल वा उमालेर खानु स्वास्थ्यका दृष्टिले बढी लाभदायक हुन्छ।

प्रोटिनको आवश्यकता पूरा गर्नका लागि कुखुरा र सुँगुर दुवै उत्कृष्ट विकल्प हुन्। यद्यपि, फिटनेस उत्साही र एथलिटहरूले आफ्नो डाइटमा आवश्यक पोषक तत्वहरू सही मात्रामा पुर्‍याउन र अतिरिक्त बोसोबाट बच्नका लागि प्रायः कुखुराको छाती (Chicken Breast) नै छनौट गर्ने गर्छन्। आफ्नो शारीरिक लक्ष्य र स्वास्थ्यको अवस्थालाई हेरेर यी दुईमध्ये उपयुक्त विकल्प रोज्न सकिन्छ।