काठमाडौं । फुटबल खेलमा मध्यान्तर (हाफ-टाइम) सामान्यतया समर्थकहरूका लागि पेय पदार्थ वा खाजा लिने, शौचालय जाने वा टोलीको रक्षापङ्क्ति र रेफ्रीको निर्णयबारे साथीभाइसँग समीक्षा गर्ने समय हो।

तर, आज न्यूजर्सीको मेटलाइफ स्टेडियममा हुन गइरहेको स्पेन र अर्जेन्टिनाबीचको फिफा विश्वकप २०२६ को फाइनल खेलमा फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो र नयाँ प्रयोग गरिँदैछ।

विश्वकपको इतिहासमा पहिलो पटक मध्यान्तरको समयमा एक भव्य साङ्गीतिक प्रस्तुति-‘हाफ-टाइम शो’ आयोजना गरिँदैछ, जसमा मडोना, शाकिरा, बीटीएस र जस्टिन बिबर जस्ता विश्वप्रसिद्ध कलाकारहरूले प्रस्तुति दिनेछन्।

यो घोषणासँगै खेलकुद जगतमा ठूलो विवाद र बहस सुरु भएको छ। यो साङ्गीतिक प्रस्तुतिका कारण खेलको मध्यान्तर अवधि बढेर २५ मिनेटको हुनेछ। जबकि, फुटबलको नियम निर्धारण गर्ने सर्वोच्च निकाय ‘इन्टरनेशनल फुटबल एसोसिएसन बोर्ड’ को नियम अनुसार खेलाडीहरूले मध्यान्तरमा अधिकतम १५ मिनेट मात्र विश्राम पाउने स्पष्ट व्यवस्था छ।

फिफाले यस ऐतिहासिक सोलाई “खेलकुद, सङ्गीत र वैश्विक प्रभावको संगमका रूपमा एक महत्वपूर्ण उत्सव” भनी टिप्पणी गरेको छ। विश्वभर अर्बौँ मानिसले हेर्ने यस महाकुम्भमा गरिएको यो प्रयोगले भविष्यमा अन्य रङ्गशालाहरूमा पनि यस्तै मनोरञ्जनात्मक ढाँचा भित्रिने सङ्केत गरेको छ।

यस विश्वकपको प्रत्यक्ष कभरेज गरिरहेकी बीबीसी खेलकुदकी सञ्चारकर्मी बेट्टी ग्लोभरका अनुसार, अमेरिकामा फुटबलप्रतिको आकर्षण बढाउन र स्थानीय दर्शकलाई यस खेलसँग जोड्न यस्ता मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रम सहयोगी भइरहेका छन्।

सन् २०२५ मा न्यूजर्सीमै आयोजित फिफा क्लब विश्वकपको फाइनलमा पनि २४ मिनेटको मध्यान्तर राखेर कोल्डप्ले, जे बाल्भिन, डोजा क्याट र टेम्सको साङ्गीतिक प्रस्तुति गराइएको थियो।

लाइभ नेशनका अधिकारी जेम्स म्यासिङ, जसको टोलीले यस फाइनल खेलको हाफ-टाइम शोको व्यवस्थापन गरिरहेको छ, खेलकुद उद्योगले अब सिनेमा, थिएटर र म्युजियम जस्ता अन्य प्रत्यक्ष मनोरञ्जनका माध्यमहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने भएकाले यस्ता नवप्रवर्तन (इन्नोभेसन) आवश्यक रहेको दाबी गर्छन्।

सुपर बाउल र च्याम्पियन्स लिगमा ‘द किलर्स’ ब्यान्डको प्रस्तुतिको उदाहरण दिँदै उनले भने, “साङ्गीतिक प्रस्तुतिले फाइनल खेललाई वास्तविक उत्सवको रूपमा स्थापित गर्छ र यसले खेलको गरिमालाई अझ बढाउँछ।”

अर्कोतर्फ, खेलकुद विश्लेषक तथा फुटबल सामग्री निर्माता एलिस प्लेटनले फिफाको यस व्यावसायिक नीतिको कडा आलोचना गरेका छन्। यस विश्वकपमा लागू गरिएको २५ मिनेटको मध्यान्तर र खेलको २२ औँ मिनेटमा दिइने ‘हाइड्रेसन ब्रेक’ (विज्ञापन देखाउन प्रयोग गरिएको पानी पिउने विश्राम) फुटबलको मौलिक भावना विपरीत रहेको उनको तर्क छ।

२८ वर्षीय प्लेटन भन्छन्, “मध्यान्तर लामो हुँदा खेलाडीहरूको शरीर चिसो हुन्छ, जसले गर्दा दोस्रो हाफ सुरु हुँदा चोटपटक लाग्ने (इन्जुरी) सम्भावना अत्यधिक रहन्छ। लामो समयको निष्क्रियतापछि खेलाडीको स्वास्थ्यलाई ध्यानमा राखेर प्रशिक्षकले मध्यान्तरमै खेलाडी परिवर्तन (सब्स्टिच्युट) गर्नुपर्ने स्थिति आउन सक्छ। आयोजकहरू खेलाडीको स्वास्थ्य र खेलको गरिमा भन्दा जस्टिन बिबरलाई स्टेजमा उतार्न बढी केन्द्रित देखिन्छन्। तर, विश्वकप फाइनल खेलिरहेका लियोनेल मेस्सी जस्ता खेलाडी ती सङ्गीतकारभन्दा कयौँ गुणा बढी महत्वपूर्ण हुन्।”

‘आइफ्याब’ ले यसअघि खेलाडीको कल्याण र सुरक्षाकै कारण मध्यान्तरको समय १५ मिनेटभन्दा बढाउने प्रस्तावलाई पटक-पटक अस्वीकार गर्दै आएको थियो। खेल सञ्चारकर्मी ग्लोभर पनि यसमा सहमत छिन्।

उनले भनिन्, “यो विश्वकप पूर्ण रूपमा अमेरिकी शैलीको व्यावसायिक स्वार्थबाट प्रेरित देखिन्छ। अमेरिकी नेटवर्कहरूको कभरेजमा विश्लेषणको नाममा केवल विज्ञापन मात्र देखाइन्छ। फुटबललाई यस्ता अतिरिक्त साङ्गीतिक सोको कुनै आवश्यकता छैन।”

कोल्डप्लेका क्रिस मार्टिनद्वारा तयार पारिएको यस विशेष प्रस्तुतिमा नाइजेरियन स्टार बर्ना ब्वाई पनि सहभागी हुनेछन्। फिफाका अनुसार कलाकारहरूले यसका लागि कुनै पारिश्रमिक लिएका छैनन् र यसबाट संकलित रकम शिक्षा कोषमा जम्मा गरिनेछ।

अमेरिकी फुटबलको ‘सुपर बाउल’ मा सन् १९६७ देखि नै हाफ-टाइम शोको परम्परा रहे पनि युरोप र एसियामा यसको प्रभाव सुस्त थियो। यूरोपेली च्याम्पियन्स लिगले १० वर्षअघि र फर्मुला वानको ब्रिटिस ग्रान्ड प्रिक्सले तीन वर्षअघि मात्र सङ्गीतलाई आफ्नो खेलमा जोडेका थिए। सन् २०२५ देखि अन्तर्राष्ट्रिय एनएफएल खेलहरूले पनि यूरोपेली सहरहरूमा हाफ-टाइम शो अनिवार्य गरिसकेका छन्।

फिफाको यो ऐतिहासिक कदमपछि घरेलु र स्थानीय लिगहरूमा पनि यस्ता लामा र व्यापारिक मध्यान्तरहरू थपिने चिन्ता समर्थकहरूले व्यक्त गरेका छन्। यद्यपि, सन् २०३० को आगामी विश्वकप आयोजक राष्ट्रहरू स्पेन, पोर्चुगल र मोरक्को जस्ता परम्परागत फुटबल प्रेमी मुलुकहरूमा यो अमेरिकी मनोरञ्जनको ढाँचा सहजै स्वीकार्य हुनेमा खेल विश्लेषकहरूले शंका व्यक्त गरेका छन्।

खेलको मूल भावना र खेलाडीको स्वास्थ्यलाई कति पनि सम्झौता नगरी नयाँ प्रशंसकहरूलाई आकर्षित गर्न सकिए मात्र यस्ता प्रयोगहरू सार्थक हुने विज्ञहरूको निष्कर्ष छ।