काठमाडौं । नेपालमा गत अगस्ट २६ मा अचानक आएको भयंकर बाढीले हजारौँ माइल टाढा रहेको सिंगापुरमा पनि गहिरो प्रभाव पारेको छ। यस प्राकृतिक विपद्पछि देशका प्रधानमन्त्री तथा वरिष्ठ मन्त्रीहरूले कडा शब्दमा कुनै पनि समुदायप्रति पूर्वाग्रह वा घृणा मौलाउन दिन नहुने बताएका छन्।

नेपालमा आएको भीषण बाढीमा परी हालसम्म १,३५५ जनाको मृत्यु पुष्टि भइसकेको छ भने हजारौँ मानिसहरू अझै बेपत्ता छन्। बेपत्ता हुनेहरूमा सिंगापुरसहित अन्य विभिन्न देशका नागरिकहरूसमेत परेका छन्। नेपाल-तिब्बत सीमाबाट सुरु भएको बाढीमा सिंगापुरका करिब नौ जना नागरिक परेका छन्। तिनमा अधिकांश भारतीय मूलका सिंगापुरका नागरिक रहेका छन्।

सिंगापुरका प्रधानमन्त्री तथा वरिष्ठ मन्त्रीहरूले भारतीय मूलका नागरिक र ‘सिंगापुर एयरलाइन्स’ सँग जोडिएका विषयलाई लिएर अनलाइनमा भइरहेका अनपेक्षित टिप्पणीहरूप्रति चेतावनी दिनुपरेको हो।

नेपालमा सिंगापुरका नौ जना नागरिक बेपत्ता भएपछि सामाजिक सञ्जालमा नश्लवादी (रेसिस्ट) र विदेशीहरूप्रति घृणा फैलाउने (जेनोफोबिक) पोस्टहरू सार्वजनिक भएका थिए।

त्यसलगत्तै सिंगापुरका गृहमन्त्री के. शनमुगमले यस्ता हर्कतलाई ‘शर्मनाक’ भन्दै सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरूलाई त्यस्ता आपत्तिजनक टिप्पणीहरू हटाउन निर्देशन दिएका थिए।

शनमुगमले भने, ‘सञ्चारमाध्यमहरूले मलाई निकै अशिष्ट र खराब भएकाले धेरै टिप्पणीहरू हटाउनुपरेको जानकारी गराएका छन्। यी सबै टिप्पणीहरू सिंगापुरकै मानिसहरूले गरेका हुन् वा होइनन् मलाई थाहा छैन। तर म के भन्छु भने यी टिप्पणीहरू शर्मनाक, निकै खराब र अलिकति पनि स्वीकार्य छैनन्।’ उनले थपे, ‘मैंने प्रहरीलाई यी टिप्पणीहरूको सूक्ष्म अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएको छु।’

सिंगापुरस्थित समाचार संस्था ‘सीएनए’का अनुसार गृहमन्त्री शनमुगमले बेपत्ता सिंगापुरका नागरिकबारे अनलाइनमा गरिएका नश्लभेदी टिप्पणीका केही उदाहरणहरू प्रस्तुत गरेका थिए।

उनका अनुसार ती टिप्पणीहरूमा ‘होइन, उनीहरू हाम्रा आफ्ना मान्छे होइनन्’, ‘मलाई यहाँ केवल भारतीय अनुहारहरू मात्र देखिँदै छन्, छाडिदेऊ, उद्धार अभियान बन्द गर’ र ‘सबै एउटै जस्तै देखिन्छन्, एआईले कसरी पहिचान गर्छ?’ जस्ता अमानवीय अभिव्यक्तिहरू लेखिएका थिए।

यद्यपि, शनमुगमले ‘सिंगापुरका मानिसहरू जुनसुकै नश्लका भए पनि उदार हुन्छन्, र केही व्यक्तिहरूलाई सिङ्गो वातावरण धमिल्याउन नदिनु आवश्यक छ’ भनेका छन्।

भारतीय मूलका मानिसहरूप्रति लक्षित नश्लभेदी टिप्पणी नेपालको बाढी प्रकरणमा मात्र सीमित नरहेर ‘एयर इन्डिया’ को विषयमा पनि जोडिएको छ।

सिंगापुर एयरलाइन्ससमेत साझेदार रहेको ‘एयर इन्डिया’ ले सेयरधनीहरूबाट नयाँ पुँजी (इक्विटी) जुटाउन खोजिरहेको खबर सार्वजनिक भएपछि अनलाइनमा ‘भारत-विरोधी र नश्लवादी बयान’ को अर्को लहर सुरु भएको शनमुगमले बताए।

यस क्रममा सामाजिक सञ्जालमा ‘सर्प, कडी, पराठा र कालो जादु’ जस्ता अपशब्द र घृणास्पद अभिव्यक्तिहरू प्रयोग गरिएको उनले जानकारी दिए।

सीएनएका अनुसार सामाजिक सञ्जालमा टेमासेकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) र वरिष्ठ व्यवस्थापन टोलीमाथि पनि जातीयतालाई लिएर टिप्पणी गरिएको थियो। टेमासेक सिंगापुर एयरलाइन्सको सबैभन्दा ठूलो सेयरधनी हो भने दिलहान पिल्लै सन्द्रासेगारा यसका सीईओ हुन्।

शनमुगमले भने, ‘सीईओ भारतीय मूलका भएकाले उनले एयर इन्डियाको पक्ष लिनेछन् भन्दै टिप्पणी गरियो। यी मानिसहरूको नजरमा सीईओको अपराध केवल भारतीय मूलको हुनु मात्र हो, जबकि उनी पनि हामीजस्तै सिंगापुरका नागरिक हुन्। यो निकै नीच र अपमानजनक कुरा हो।’

गत महिना रोयटर्सले प्रकाशित गरेको एक प्रतिवेदनमा स्रोतलाई उद्धृत गर्दै एयर इन्डियाले वार्षिक ठूलो घाटा व्यहोरेपछि आफ्ना मालिक टाटा सन्स र एसआईए (सँग १.५ अर्ब अमेरिकी डलरको थप सहायता मागिरहेको जनाइएको थियो।

एसआईएको एक प्रवक्ताले गत हप्ता सञ्चालक समितिले ‘एयर इन्डियाको थप पुँजीको मागमाथि समूहको समग्र आवश्यकता र व्यापारिक रणनीतिलाई ध्यानमा राखेर सावधानीपूर्वक विचार गर्ने’ बताएका थिए।

यी नश्लीय टिप्पणीहरूप्रति सिंगापुरका प्रधानमन्त्री लरेन्स वोङ र पूर्वप्रधानमन्त्री ली सीन लुङले पनि कडा प्रतिक्रिया दिएका छन्।

वर्तमान प्रधानमन्त्री लरेन्स वोङले आइतबार फेसबुक पोस्टमा लेखेका छन्, ‘हामी कडा बहस गर्न सक्छौँ र गर्नुपर्छ पनि। तर सही लाग्ने तर्कहरूको प्रयोग गरेर कुनै समुदायप्रति पूर्वाग्रह वा विदेशीहरूप्रति घृणा फैलाउने बहाना बनाउन पाइँदैन।’

यस्ता सोचले सिंगापुरको वास्तविक चरित्रलाई नदेखाउने भए तापनि यसलाई ‘अनलाइनमा हुने सामान्य कुराकानी’ भनेर बेवास्ता गर्न नमिल्ने वोङले उल्लेख गरेका छन्।

‘यदि यस्तो व्यवहारलाई रोकिएन भने यो सामान्य बन्न सक्छ, जसले समुदायहरूबीच अविश्वास बढाउनेछ र हामीलाई एक-अर्काबाट टाढा धकेल्नेछ’ वोङले लेखेका छन्।

उनले यस विषयमा आफ्ना मन्त्रिपरिषद्का सहकर्मीहरूसँग छलफल गरेको र सोही अनुसार गृहमन्त्री शनमुगमले यस विषयमा बोलेको स्पष्ट पारे। देशको पहिचान ‘खुल्ला र समावेशी’ हुनुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन्।

‘हाम्रो पृष्ठभूमि जेसुकै भए पनि यदि हामी आफ्ना मूल्यमान्यता र जीवनशैलीलाई अपनाउँछौँ भने हामी यसै देशका अङ्ग हौँ,’ उनले भने, ‘हाम्रो राष्ट्रिय प्रतिज्ञाको अर्थ यही हो र मलाई विश्वास छ अधिकांश सिंगापुरवासी यस सोचमा सहमत छन्।’

प्रधानमन्त्री वोङले सिंगापुरले पहिले पनि यस्ता तनावहरूको सामना गरेको स्मरण गराए। कोभिड-१९ महामारीका बेला विदेशीहरूप्रतिको घृणा र नश्लीय भावना भर्किएको तथा ‘सिंगापुर-भारत व्यापक आर्थिक सहकार्य सम्झौता’ को बहसमा पनि यस्ता कुराहरू उठेको उनले उल्लेख गरे।

यसै गरी पूर्वप्रधानमन्त्री ली सीन लुङले पनि फेसबुकमा लेखेका छन्, ‘नेपालमा हालै आएको बाढीले धेरै परिवारलाई शोकमा डुबाएको छ। आफ्ना प्रियजन गुमाउने र यस त्रासदीबाट प्रभावित हुनेहरूप्रति मेरो गहिरो समवेदना छ।’

‘यस्तो विपद्का बेला हाम्रो व्यवहार सहानुभूति र एकताको हुनुपर्छ। यस त्रासदीको घडीमा हाम्रा भारतीय समुदायविरुद्ध नश्लवादी टिप्पणी र घृणास्पद कुराहरू देखिनु निकै दुःखद र चिन्ताजनक छ,’ पूर्वप्रधानमन्त्री लुङले भने।

‘नश्लवादी पूर्वाग्रह र घृणा फैलाउने प्रयासहरू सधैँ भइरहन्छन्। हामी विभिन्न नश्लहरूबीच सहनशीलता र सम्मानका लागि प्रयास गर्छौँ, तर मानिसहरू नश्लप्रति पूर्ण रूपमा उदासीन हुन सक्दैनन्। सिंगापुर सधैँ यस्ता गम्भीर र विभाजक भावनाहरूको प्रभावमा पर्न सक्छ,’ उनले थपे, ‘नश्ल र धर्म सधैँ हाम्रो समाजमा मतभेदको कारण बन्न सक्छन्। त्यसैले हामीले आफ्नो आपसी सद्भावलाई बलियो बनाउन र नश्लीय एकताको रक्षा गर्न निरन्तर कडा मेहनत गरिरहनुपर्छ।’