सीएनएन। पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ९/११ को आतङ्ककारी हमलाका क्रममा र त्यसलगत्तै आफूले के देखे र गरे भन्ने विषयमा वर्षौँदेखि असत्य वा अप्रमाणित कथाहरू भन्दै आएका छन्। आतंकाकारी हमलाको २५औँ वार्षिकी नजिकिँदै गर्दा ट्रम्पले मङ्गलवार ह्वाइट हाउसमा अर्को एउटा कथा सुनाए। जसमा उनले हमलाको केही समयपछि एउटा भवन ढल्न लागेको डरका बीच अग्निपीडकहरूले आफूलाई उचालेर सुरक्षित ठाउँमा लगेको दाबी गरे।

ट्रम्पको यो पछिल्लो कथाका केही अंशमा सत्यता हुन सक्ने सम्भावना भए पनि (जसका विभिन्न रूपहरू उनले पहिले पनि सुनाइसकेका छन्), उनले यसको कुनै प्रमाण दिएका छैनन्। ९/११ मा खटिएका प्रथम उद्धारकर्ता (फर्स्ट रेस्पोन्डर) हरूको सम्मानमा आयोजित कार्यक्रममा उनले दिएको मङ्गलवारको अभिव्यक्ति उत्तम रूपमा भन्नुपर्दा भ्रमपूर्ण छ। ९/११ का दिन उनी ‘वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर’बाट माइलौँ टाढा थिए र त्यस दिन ग्राउन्ड जिरो वरपरको कुनै पनि भवनबाट उनलाई हतार-हतार निकालिएको थिएन।

ट्रम्पको यो कथाको प्रमाण वा यसबारे थप विवरण माग्दा ह्वाइट हाउसले केही पनि उपलब्ध गराएन।

ह्वाइट हाउसले मङ्गलवार एक हस्ताक्षररहित इमेलमा भन्यो, “उहाँ त्यसबेला एक निजी नागरिक हुनुहुन्थ्यो, उहाँले गरेका सबै कुराको दस्तावेज राखिएको थिएन।” पछि सोही दिन, प्रवक्ता डेभिस इङ्गलले सञ्चारमाध्यममाथि प्रहार गर्दै भने:

“राष्ट्रपति ट्रम्पले सेप्टेम्बर ११ को हमलामा अरूको सेवामा ज्यान गुमाउने वीर प्रथम उद्धारकर्ताहरूलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै र उनीहरूका अद्भुत परिवारहरूलाई सम्मान गर्दै बिहान बिताउनुभयो। राष्ट्रपतिले सो भयानक हमलालगत्तै र त्यसपछिका दिन तथा हप्ताहरूमा छटपटाइरहेको सहरको आफ्नो अनुभव बाँडिरहनुभएको थियो। असफल भइसकेका पुराना सञ्चारमाध्यमहरूले उहाँमाथि आक्रमण गर्न यसलाई प्रयोग गरिरहनु लाजमर्दो कुरा हो र अमेरिकीहरूको मिडियाप्रतिको विश्वास सर्वकालीन तल्लो स्तरमा पुग्नुको अर्को कारण यही हो।”

मङ्गलवार ट्रम्पले के भने र सत्य तथ्य के हो, यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ:

ट्रम्पले के भने?

“नौ महिनासम्म उद्धार तथा पुनरुत्थान टोलीले त्यस स्थानमा दिनरात काम गरे। म हाम्रा मानिसहरूलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु; मैले मेरा धेरै मानिसहरू लगेको थिएँ- म न्युयोर्कमा एउटा ठूलो भवन बनाउँदै थिएँ, र यो घटना घट्नेबित्तिकै मैले सम्पूर्ण टोलीलाई त्यहाँ लगेँ,” उनले भने। “र उनीहरू- उनीहरूमा कुनै हिचकिचाहट थिएन— सबैजना मसँगै तल गए। हामी धेरै जनाको ठूलो समूह थियौँ। सत्य भन्नुपर्दा हामीले त्यहाँ धेरै केही गर्न सक्ने अवस्था थिएन- तपाईँलाई थाहै छ, त्यो एकदमै भयावह दृश्य थियो, र कसैले पनि कहिल्यै त्यस्तो देखेको थिएन। त्यहाँ अरू भवनहरू पनि थिए; ‘युनाइटेड स्टेट्स स्टिल’ भवन अलि-अलि लचकिरहेको वा मर्मराएको (क्रिक) आवाज आइरहेको थियो, एकदमै मर्मराइरहेको थियो, र हामीलाई त्यो ढल्न लागेको जस्तो लाग्यो; सत्य के हो भने त्यो धेरै मर्मराएको थियो। त्यो अझै पनि मर्मराउँछ। तर त्यो कहिल्यै ढलेन। र मलाई सम्झना छ- म दुई जना अग्निपीडकहरूलाई कहिल्यै बिर्सने छैन। हामीलाई त्यो हाम्रै माथि खस्न लागेको जस्तो लाग्यो, र दुई जना अग्निपीडकहरू— ठूला, बलिया मानिसहरू- र म पनि संसारको सबैभन्दा सानो मान्छे त होइन- उनीहरूले मलाई पाखुरामा समाते र भने, ‘यहाँबाट निस्कनुपर्छ।’ अनि उनीहरूले मलाई literal रूपमा उचाले। यो गर्न सजिलो कुरा होइन। म ठूलो छु। उनीहरूले मलाई उचाले र मलाई लिएर दौडन थाले। मैले भनेँ, ‘साथीहरू, म आफैँ दौडन सक्छु।’ तर उनीहरू अद्भुत थिए, उनीहरूलाई भवन खस्न लागेको जस्तो लागेको थियो; तर त्यो खलेन। युएस स्टिल।”

ट्रम्पको दाबीको तथ्य परीक्षण

 हमलाको समयमा वा त्यसपछिका केही घण्टामा ट्रम्प वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरनजिक थिएनन्

ट्रम्पले अग्निपीडकहरूले आफूलाई कहिले मद्दत गरे भन्ने स्पष्ट खुलाएनन्, तर “यो घटना घट्नेबित्तिकै” ग्राउन्ड जिरो गएको भनेर कथा सुरु गरेर उनले हमलाको दिन नै आफूलाई बचाएर सुरक्षित ठाउँमा लगिएको छाप छाड्न खोजे। तर त्यसो हुनै सक्दैनथ्यो, किनकि हमला हुँदा उनी माइलौँ टाढा मिडटाउन म्यानहटनस्थित ट्रम्प टावरमा थिए। ट्रम्प अर्गनाइजेसनका एक पूर्वकार्यकारीले सन् २०१६ मा पोलिटिकोसँग कुरा गर्दै त्यस दिन ट्रम्पले खासै असामान्य केही नगरेको बताएका थिए। सन् २०१६ को यही कथाको अर्को संस्करणमा ट्रम्पले अग्निपीडकहरूले मद्दत गरेको सो घटना हमलाको “केही दिनपछि” भएको दाबी गरेका थिए।

हमलाको लगत्तै ट्रम्प ‘युएस स्टिल बिल्डिङ’ मा थिए भन्ने कुनै सार्वजनिक प्रमाण छैन

‘युएस स्टिल बिल्डिङ’ “हाम्रै माथि खस्न लागेको” महसुस भएको र अग्निपीडकले “यहाँबाट निस्कनुपर्छ” भनेको प्रसङ्ग जोडेर ट्रम्पले आफू जोखिमपूर्ण भवनभित्र रहेको आभास दिए। तर हमलापछिका दिनहरूमा उनी सो भवनमा (जसलाई सन् २००१ मा र अहिले पनि ‘वन लिबर्टी प्लाजा’ भनेर चिनिन्छ) उपस्थित थिए भन्ने कुनै सार्वजनिक प्रमाण छैन। हमलाको दुई दिनपछि उनले ग्राउन्ड जिरोको बाहिरी क्षेत्रमा खुला आकाशमुनि अन्तर्वार्ता दिएका थिए। सन् २०१६ को आफ्नो भनाइमा ट्रम्पले अग्निपीडकहरूले आफूलाई उचालेर लैजाँदा आफू भवनभित्र नरहेको स्पष्ट पारेका थिए; उनले ढल्न लागेको जस्तो देखिने भवन “हामीभन्दा धेरै टाढा थिएन” भनेका थिए।

 ‘वन लिबर्टी प्लाजा’ ढल्ने हल्ला र आतंक फैलिएको सत्य हो, तर ट्रम्प त्यसमा परेका थिए भन्ने प्रमाण छैन

हमलापछिका दिनहरूमा नगर विकासका अधिकारीहरूले ‘वन लिबर्टी प्लाजा’ संरचनात्मक रूपमा सुरक्षित रहेको बताए पनि त्यो ढल्न सक्छ भन्ने डर फैलिएको थियो। सन् २००१ सेप्टेम्बर १२ मा सो भवनबाट उद्धारकर्मी र पत्रकारहरूलाई बाहिर निकालिएको र सेप्टेम्बर १४ मा पुनः उद्धारकर्मीहरूलाई हतार-हतार टाढा लगिएको सीएनएन र वासिङ्टन पोस्टले उल्लेख गरेका थिए।

ट्रम्पले सन् २००१ सेप्टेम्बर १३ मा एनबीसीसँगको अन्तर्वार्तामा यस्तै स्थितिको सङ्केत गर्दै भनेका थिए: “हरेक केही मिनेटमा सिट्टी बज्थ्यो र सबैजना भागिहाल्थे, किनकि वरपरका सबै भवनहरू यति कमजोर अवस्थामा छन् कि मानिसहरूलाई केही थाहा छैन। त्यसैले उनीहरू भाग्नुपर्छ र फेरि फर्केर ५० तलाका भवनमुनि काम गर्नुपर्छ, जुन कहिले खस्छ भन्ने कसैलाई थाहा छैन।”

सम्भवतः ट्रम्प आफैँ पनि यस्तै कुनै आतङ्क वा भागदौडको क्षणमा परेका हुन सक्छन्। तर यसको कुनै प्रमाण छैन, र उनले एनबीसीसँगको सो अन्तर्वार्तामा आफू आफैँ भागेको कुरा उल्लेख गरेका थिएनन्।

 ट्रम्पको टोलीले उद्धार कार्यमा सहयोग गरेको कुनै सार्वजनिक प्रमाण छैन

यस पटक ट्रम्पले आफू वा आफ्ना कामदारहरूले भग्नावशेष पन्छाउने वा उद्धारमा सहयोग गरेको स्पष्ट दाबी गरेनन्। तर उनले विगतमा यस्ता दाबीहरू गरिसकेका छन् र यस पटक पनि उनले उद्धार टोलीको काम उल्लेख गरेलगत्तै “मेरा मानिसहरू” लाई धन्यवाद दिए। त्यसैले उनले ग्राउन्ड जिरोमा काम गरेको वा १०० जना कामदारको टोली खटाएको भन्ने दाबीको कुनै प्रमाण कहिल्यै प्रस्तुत नगरेको कुरा उल्लेखनीय छ।

९/११ मा बटालियन चिफ रहेका र सन् २०१९ मा ट्रम्पको ह्वाइट हाउस कार्यक्रममा सहभागी भएका न्युयोर्क फायर डिपार्टमेन्टका सेवानिवृत्त अधिकारी रिचर्ड एलेसले सन् २०१९ मा न्युयोर्क टाइम्ससँग भनेका थिए, “मैले आफैँ त्यहाँ धेरै महिना बिताएकाे छु, र मैले उहाँलाई कहिल्यै देखिनँ।” एलेसले पोलिटिफ्याक्टलाई बताएअनुसार यदि ट्रम्पले १०० जना कामदारको टोली पठाएका भए “त्यसको अभिलेख (रेकर्ड) हुन्थ्यो। सबैले प्रहरी, दमकल विभाग र आपत्कालीन सेवाका संयुक्त कमाण्डरको प्रत्यक्ष निगरानीमा काम गरेका थिए।”

सन् २०१६ मा एसोसिएटेड प्रेसले लेखेको थियो, “९/११ लगत्तैका समाचारहरूमा ट्रम्पले वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरतर्फ जाँदै गरेका प्रहरी अधिकारी र स्वयंसेवकहरूलाई प्रोत्साहन दिएको (हाई-फाइभ गरेको) उल्लेख छ।”

 ‘वन लिबर्टी प्लाजा’ अझै पनि मर्मराउँछ भन्ने दाबीको कुनै आधार छैन

ट्रम्पले भने, “सत्य के हो भने यो धेरै मर्मराएको थियो, यो मर्मरायो। यो अझै पनि मर्मराउँछ।” यो दाबीको कुनै आधार छैन। ‘वन लिबर्टी प्लाजा’ कार्यालय भवन ९/११ को दुई महिनाभन्दा कम समयमै, अर्थात् अक्टोबर २००१ मा पुनः सञ्चालनमा आएको थियो र आज पनि सामान्य रूपमा सञ्चालनमा छ।