काठमाडौं । भारतको सबैभन्दा ठूलो टेलिकम नेटवर्क रिलायन्स जियोलाई अब अमेजनका संस्थापक अर्बपति जेफ बेजोसले चुनौती दिने भएका छन् ।

गत वर्ष भारतको तेस्रो ठूलो टेलिकम कम्पनी भोडाफोन-आइडिया अगस्ट २०२१ मा बन्द हुने संघारमा थियो। भीआइले स्पेक्ट्रम शुल्कमा ९६,३०० करोड रुपैयाँ, एजीआरमा लगभग ६१,००० करोड र बैंक ऋणमा लगभग २१,००० करोड रुपैयाँ तिर्न बाँकी थियो। कम्पनीले यसबाट बाहिर निस्कने कुनै उपाय देखेको थिएन ।

तर अहिलेसम्म आइपुग्दा भोडाफोन-आइडियामा फेरि एक पटक कर्मचारी भर्ती सुरु भएको छ। मे महिनाको अन्तिम दिनमा भीआइको शेयरको मूल्य बढेको छ । यो वर्ष भीआइका फोरजी ग्राहकको संख्या पनि बढेको छ ।

अमेजनको भीआईसँग चाँडै २० हजार करोडको लगानी सम्झौता हुनसक्छ । इकोनोमिक टाइम्सका अनुसार भीआइले कम्पनीको शेयर बेचेर १० हजार करोड रुपैयाँ र ऋणको रुपमा १० हजार करोड रुपैयाँ पाउनेछ ।

२३ मे २०२२ मा भीआइका प्रबन्ध निर्देशक रविन्दर टक्करले पनि कम्पनीसँग २० हजार करोडको सम्झौताको नजिक रहेको बताएका थिए । टक्करका अनुसार यो लगानीले कम्पनीको भाग्य बदल्न र प्रतिस्पर्धामा राख्न सक्छ ।

भोडाफोन-आइडियाले अप्रिलमा ४,५०० करोड रुपैयाँ उठाइसकेको छ। यदि अमेजनसँग २० हजार करोडको सम्झौता पनि फाइनल भयो भने भीआइ ले जियो र एयरटेललाई पूर्ण शक्तिका साथ चुनौती दिन तयार हुनेछ।

२०१६ मा जियो लन्च हुँदा भारतमा ८ ठूला टेलिकम कम्पनीहरू थिए। जियोले फ्री कलिङ र डाटाको रणनीति अपनायो जसले बजारमा बिस्तारै प्रतिस्पर्धा घटाउँदै गयो। टेलिनोर २०१७ मा, एयरसेल २०१८ मा र टाटा डोकोमो २०१९ मा बन्द गरिएको थियो। भोडाफोन र आइडिया २०१८ मा मर्ज भयो।

बजारमा प्रतिस्पर्धा घटाएपछि जियोले ट्यारिफ दर बढाउन थालेको छ । अमेजन र भीआइको सम्झौता पछि प्रतिस्पर्धा फेरि एक पटक बढ्नेछ। डाटा ट्यारिफ दरहरू अधिक ग्राहकहरू बढाउने दौडमा घटाउन सकिन्छ।

अमेजन विगत तीन वर्षदेखि भारतको टेलिकम बजारमा प्रवेश गर्न आतुर छ । सन् २०२० मा अमेजनले भारती एयरटेलमा २ अर्ब डलर लगानी गर्न सक्ने खबर आएको थियो । त्यसपछि यो विषय सेलाउँदै गयो ।

यसैबीच, गुगल र फेसबुकले मुकेश अम्बानीको रिलायन्स जियोमा १०.२ बिलियन डलर लगानी गरेका छन्। यो वर्ष गुगलले पनि एयरटेलमा १ अर्ब डलर लगानी गर्ने बताएको छ ।

अर्कोतर्फ, न त कुनै ठूला टेक कम्पनीले भोडाफोन-आइडियामा लगानी गर्न सकेका छन्, न त अमेजनले कुनै भारतीय टेलिकम कम्पनीमा लगानी गर्न सकेको छ । यस क्रममा दुई कम्पनीबीच वार्ता जारी रह्यो । यदि अमेजन भारतीय बजारमा प्रवेश गर्नु छ भने भीआइ सबैभन्दा सही विकल्प देखिन्छ।

द केनका अनुसार अमेजनको क्लाउड सेवा व्यवसाय भीआइका राष्ट्रव्यापी डाटा सेन्टर र फाइबर नेटवर्कहरूमा केन्द्रित छ। हाल, अमेजनको मुम्बईमा एउटा मात्र डाटा सेन्टर छ। यस्तै अर्को सुविधा हैदराबादमा निर्माण भइरहेको छ। यद्यपि, अमेजन टियर-२ सहरहरूमा जान चाहन्छ। हाल, भोडाफोनसँग देशभर ७० वटा त्यस्ता डाटा सेन्टरहरू छन्, जसलाई अमेजनले प्रयोग गर्न सक्नेछ।