काठमाडौं। सामान्यतया आँखा दुख्दा वा दृष्टि धमिलो हुँदा हामी निकै कम प्राथमिकता दिन्छौँ। धेरैजसोले यसलाई अनिन्द्रा, थकान वा मोबाइलको बढी प्रयोग भनेर बेवास्ता गर्ने गर्छन्। तर चिकित्सकहरूका अनुसार यी लक्षणहरू आँखाको क्यान्सरको प्रारम्भिक संकेत हुन सक्छन्।

यद्यपि, विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि केही अवस्थामा, यी लक्षणहरू आँखाको क्यान्सरको संकेत हुन सक्छन्। यद्यपि यो रोग धेरै सामान्य छैन, यदि चाँडै पत्ता लगाइएन भने, यसले दृष्टि मात्र होइन जीवनलाई पनि खतरामा पार्न सक्छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार, आँखाको क्यान्सर सुरुवाती चरणमा पत्ता लागेमा यसको उपचार सम्भव छ। तर, हेलचेक्र्याइँ गर्दा यसले ज्यान लिने वा स्थायी रूपमा दृष्टि गुम्ने खतरा रहन्छ।

कुन कुन लक्षणलाई हल्का रूपमा नलिनुहोस्?

विज्ञहरू भन्छन् कि आँखामा हुने केही परिवर्तनहरूलाई कहिल्यै पनि हल्का रूपमा लिनु हुँदैन। यदि तपाईंले लगातार धमिलो दृष्टि अनुभव गर्नुभयो, सिधा रेखाहरू बाङ्गो देखिए, नानीको आकार परिवर्तन भयो, वा तपाईंको दृष्टि कम हुन थाल्यो भने, तपाईंले तुरुन्तै जाँच गराउनु पर्छ। धेरै अवस्थामा, आँखा वरिपरि सुन्निने, गाँठो वा लगातार रातो हुनु पनि गम्भीर संकेत हुन सक्छ।

यदि तपाईंमा निम्न समस्याहरू देखिएका छन् भने तुरुन्त विशेषज्ञको सल्लाह लिनु आवश्यक छ:

• दृष्टिमा परिवर्तन: अचानक धमिलो देखिनु वा एउटा वस्तु दुईवटा देखिनु।

• आँखा दुख्नु: आँखाको नानी वा वरपरको भागमा लगातार दुखाइ महसुस हुनु।

• अस्वाभाविक दाग: आँखाको सेतो भाग वा नानीमा नयाँ कालो वा खैरो दाग देखिनु।

• प्रकाशको चमक: आँखा अगाडि झिल्काहरू (flashes of light) देखिनु।

• आँखा सुन्निनु: एउटा आँखा अर्कोभन्दा बढी बाहिर निस्किएको जस्तो देखिनु।

किन हुन्छ आँखाको क्यान्सर?

आँखाको क्यान्सर हुनुमा वंशाणुगत गुण, सूर्यको हानिकारक पराबैजनी (UV) किरणको प्रत्यक्ष असर र कतिपय अवस्थामा बढ्दो उमेर मुख्य कारक मानिन्छन्।

“धेरै बिरामीहरू अन्तिम अवस्थामा मात्र अस्पताल पुग्ने गरेका छन्। यदि आँखामा कुनै पनि किसिमको असजिलोपन महसुस हुन्छ भने घरेलु उपचारमा मात्र नअलमलिई चिकित्सककहाँ जानु नै बुद्धिमानी हुन्छ,” नेत्र रोग विशेषज्ञहरू सुझाव दिन्छन्।

के आँखाको क्यान्सरले आँखा दुख्छ?

महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने आँखाको क्यान्सरले सधैं प्रारम्भिक चरणमा दुखाइ दिँदैन। यसैले धेरै मानिसहरूले डाक्टरलाई भेट्न ढिलाइ गर्छन्। विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि नियमित आँखा जाँच यो रोग चाँडै पत्ता लगाउने उत्तम तरिका हो। हल्का आँखा भएका वा क्यान्सरको पारिवारिक इतिहास भएका व्यक्तिहरू विशेष गरी सावधान रहनु आवश्यक छ। अनुसन्धानले यो पनि देखाएको छ कि बलियो पराबैंगनी किरणहरूको लामो समयसम्म सम्पर्क, धूम्रपान, अत्यधिक मदिरा सेवन, र हानिकारक रसायनहरू भएको वातावरणमा काम गर्नाले आँखाको क्यान्सरको जोखिम बढ्न सक्छ। उमेरसँगै जोखिम पनि बढ्छ।

बच्ने उपायहरू

१. नियमित जाँच: वर्षमा कम्तिमा एक पटक आँखाको पूर्ण परीक्षण गराउने।

२. चश्माको प्रयोग: घाममा निस्कँदा गुणस्तरीय ‘यूभी प्रोटेक्सन’ भएको सनग्लास लगाउने।

३. स्वस्थ खानपान: भिटामिन ‘ए’ र एन्टिअक्सिडेन्टयुक्त खानेकुरामा जोड दिने।