काठमाडौँ । गर्मी मौसम सुरु भएसँगै हाम्रो खानपानमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ। यो मौसममा शरीरलाई शितलता दिने र ऊर्जावान् राख्ने खानेकुराको माग बढ्छ। यस्तै स्वास्थ्यवर्द्धक खानेकुराहरूमध्ये ‘बदाम’ एक हो।

सामान्यतया बदाम स्वास्थ्यका लागि निकै फाइदाजनक मानिन्छ, तर गर्मी महिनामा यसलाई खाने सही तरिका थाहा नहुँदा कतिपयलाई स्वास्थ्य समस्या पनि हुन सक्छ। चिकित्सक तथा स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार गर्मीमा बदामलाई काँचो वा भुटेर खानुको सट्टा रातभर पानीमा भिजाएर खानु स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै फाइदाजनक हुन्छ।

किन भिजाएरै खाने ?

बदाम प्राकृतिक रूपमा तातो प्रकृतिको (Hot Temperament) हुन्छ। त्यसैले गर्मीमा यसलाई सिधै खाँदा शरीरमा गर्मी बढ्ने, अपच हुने वा डन्डिफोर आउने जस्ता समस्या हुन सक्छन्। तर, जब बदामलाई रातभर पानीमा भिजाइन्छ, यसको तातो प्रभाव नष्ट भई यो चिसो प्रकृतिको बन्दछ। यसले गर्दा गर्मी मौसममा पनि बदाम शरीरका लागि पूर्ण रूपमा हानिरहित र लाभदायक हुन पुग्छ।

गर्मीमा भिजेको बदाम खानुका प्रमुख फाइदाहरू:

• तत्काल ऊर्जा प्रदान गर्ने: गर्मीको समयमा चर्को घाम र पसिनाका कारण शरीर शिथिल हुने गर्छ। बिहान खाली पेटमा भिजेको बदाम खाँदा शरीरले आवश्यक पोषक तत्व सजिलै सोस्न सक्छ, जसले दिनभर शरीरलाई ऊर्जावान् राख्न मद्दत गर्छ।

• मुटुको स्वास्थ्यमा सुधार: भिजेको बदाममा एन्टिअक्सिडेन्ट र ओमेगा-३ फ्याट्टी एसिड प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। यसले शरीरमा खराब कोलेस्ट्रोल (LDL) को स्तर कम गर्न र राम्रो कोलेस्ट्रोल (HDL) बढाउन मद्दत गर्छ, जसका कारण मुटु सम्बन्धी रोगको जोखिम निकै कम हुन्छ।

• पाचन प्रक्रिया सहज बनाउने: काँचो बदामको बोक्रामा ‘टेनिन’ नामक तत्व हुन्छ, जसले पोषक तत्व अवशोषित गर्न बाधा पुर्‍याउँछ। बदाम भिजाउँदा यसको बोक्रा सजिलै निस्कन्छ र यसमा भएका इन्जाइमहरू सक्रिय हुन्छन्, जसले पाचन प्रणालीलाई राम्रो बनाउँछ।

• मस्तिष्कको कार्यक्षमता र स्मरणशक्ति बढाउने: बदाममा भिटामिन ‘ई’ र बी-कम्पलेक्स प्रशस्त मात्रामा हुन्छ। भिजेको बदाम नियमित खाँदा मस्तिष्कका कोशिकाहरू सक्रिय हुन्छन् र स्मरणशक्ति तीखो बनाउन सहयोग पुग्छ।

• छाला र कपालको सौन्दर्य: गर्मीमा सूर्यको हानिकारक किरणका कारण छाला डढ्ने र रूखो हुने समस्या हुन्छ। भिजेको बदाममा हुने भिटामिन ‘ई’ ले छालालाई भित्रैदेखि चम्किलो बनाउनुका साथै कपाल झर्ने समस्या पनि कम गर्छ।

गर्मी महिनामा भिजेको बदामबाट अधिकतम फाइदा लिनका लागि यसलाई खाने एउटा सही तरिका र नियम हुन्छ। बदाम खाने सही विधि र समय :

१. कति मात्रामा खाने?

• वयस्कका लागि: एक दिनमा ५ देखि ७ वटा बदाम खानु उपयुक्त हुन्छ।

• बालबालिकाका लागि: उमेर हेरेर २ देखि ३ वटा बदाम दिन सकिन्छ।

२. खाने सही तरिका

• रातभर भिजाउने: बेलुका सुत्नुअघि एउटा सफा कचौरा वा गिलासमा बदामलाई सफा पानीमा भिजाएर राख्नुहोस् (कमसेकम ७ देखि ८ घण्टा भिज्न दिनुहोस्)।

• बोक्रा निकालेर खाने: बिहान बदामको बोक्रा सजिलै निस्कन्छ। बोक्रा निकालेर मात्र खानुहोस्। बदामको बोक्रामा ‘टेनिन’ नामक तत्व हुन्छ, जसले शरीरलाई बदाममा भएको पोषक तत्व सोस्न दिँदैन र पाचनमा गढबढी गराउन सक्छ।

• चपाएर खाने: बदामलाई हतार-हतार ननिलीकन मुखमा राम्रोसँग चपाएर, पेस्ट जस्तो बनाएर खानुहोस् ताकि यो सजिलै पचोस्।

३. उपयुक्त समय (Best Time)

• बिहान खाली पेटमा: भिजेको बदाम खानका लागि सबैभन्दा उत्तम समय बिहान खाली पेट (ब्रस गरिसकेपछि र चिया-नास्ता खानुअघि) हो। यसले गर्दा शरीरले बदाममा भएका भिटामिन र मिनरल्स पूर्ण रूपमा सोस्न पाउँछ।

• व्यायामपछि: यदि तपाईं बिहान वर्कआउट वा व्यायाम गर्नुहुन्छ भने व्यायाम सिध्याएको आधा घण्टाभित्र बदाम खान सक्नुहुन्छ। यसले तत्काल ऊर्जा दिन्छ।

केही विशेष टिप्स:

• दूधसँग खान सकिने: तपाईंले भिजेको र बोक्रा निकालेको बदामलाई पिसेर दूधमा मिसाएर “बदाम शेक” वा बदाम दूध बनाएर पनि पिउन सक्नुहुन्छ।

• पानी फाल्ने: बदाम भिजाएको पानीलाई खानु हुँदैन, त्यसलाई फालेर बदामलाई फेरि एकपटक सफा पानीले धोएर मात्र बोक्रा निकाल्नुपर्छ।