काठमाडौँ । सडकपेटी वा फुटपाथमा हिंड्दा आकर्षक र सस्तो मूल्यमा पाइने चस्माहरूले तपाईंको ध्यान तानेको होला । “सस्तोमा त हो नि” भन्दै फेसनका लागि वा चर्को घामबाट बच्न किनेको त्यही चस्मा तपाईंको आँखाको ज्योति गुम्ने कारण बन्न सक्छ भन्दा तपाईंलाई अचम्म लाग्न सक्छ । तर, चिकित्सकहरूका अनुसार सडक छेउमा पाइने गुणस्तरहीन चस्माको प्रयोग आँखाका लागि गम्भीर खतरा साबित भइरहेको छ ।

किन हानिकारक छन् फुटपाथका चस्मा?

सडक छेउमा बेचिने अधिकांश सनग्लास (घामबाट बच्ने चस्मा) र पावरवाला चस्माहरूमा हानिकारक विकिरण रोक्ने क्षमता हुँदैन । विशेषज्ञहरूका अनुसार यसका मुख्य कारणहरू निम्नलिखित छन्:

• UV प्रोटेक्सनको अभाव: गुणस्तरीय सनग्लासले सूर्यको हानिकारक पराबैजनी किरण (UV Rays) लाई रोक्छ । तर, सस्तो चस्मामा साधारण रङ्गीन प्लास्टिक मात्र प्रयोग गरिएको हुन्छ । यसले घामको प्रकाशलाई त धमिलो बनाउँछ, जसका कारण हाम्रो आँखाको नानी (Pupil) अझ ठुलो खुल्छ । नानी ठुलो हुँदा हानिकारक UV किरणहरू झन् बढी मात्रामा आँखाभित्र पस्छन् र भित्री भागलाई क्षति पुर्‍याउँछन् ।

• खराब लेन्स (Lens): यी चस्माहरूमा प्रयोग गरिने लेन्सको अप्टिकल सेन्टर (Optical Center) सही हुँदैन । यसले गर्दा ‘पावर’ नभएका चस्माले पनि आँखामा अनावश्यक दबाब दिन्छन् ।

• सस्तो प्लास्टिक र केमिकल: फ्रेम र लेन्समा प्रयोग गरिने न्यून स्तरको प्लास्टिक र रङका कारण आँखा वरिपरिको छालामा एलर्जी र चिलाउने समस्या हुन सक्छ ।

देखा पर्न सक्ने मुख्य स्वास्थ्य समस्याहरू

नेत्र रोग विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्ता गुणस्तरहीन चस्मा लगातार प्रयोग गर्दा तत्काल र दीर्घकालीन रूपमा निम्नलिखित समस्याहरू देखिन सक्छन्:

डाक्टरको सुझाव: कसरी जोगिने?

आँखा जस्तो संवेदनशील अङ्गको मामलामा थोरै पैसा जोगाउने लोभले भविष्यमा ठुलो मूल्य चुकाउनु पर्न सक्छ । त्यसैले:

1. प्रमाणित पसलबाट मात्र किन्नुहोस्: चस्मा सधैँ आधिकारिक र दर्तावाल अप्टिकल पसल वा आँखा अस्पतालबाट मात्र खरिद गर्नुहोस् ।

2. UV 400 प्रोटेक्सन जाँच्नुहोस्: सनग्लास किन्दा सधैँ त्यसमा ‘UV 400’ वा ‘100% UV Protection’ को लेभल छ कि छैन भनेर सुनिश्चित गर्नुहोस् ।

3. सडकको पावर चस्मा कहिल्यै नलगाउनुहोस्: आँखा जँचाएर डाक्टरले दिएको प्रेस्क्रिप्सन अनुसार मात्र पावर चस्मा बनाउनुहोस् । सडकमा पाइने तयारी पावर चस्माले आँखाको पावर झन् बिगार्छ ।

विज्ञहरु भन्छन्, “फेसनका लागि ५०-१०० रुपैयाँको चस्मा किन्नु भन्दा चस्मा नै नलगाई हिँड्नु आँखाका लागि बढी सुरक्षित हुन्छ । किनभने हाम्रो आँखाको प्राकृतिक प्रणालीले खराब चस्माको तुलनामा घामको किरणलाई आफैँ धेरै हदसम्म फिल्टर गर्न सक्छ ।” सस्तो र आकर्षक देखिँदैमा सडक छेउका चस्मा किनेर आफ्नो अमूल्य आँखाको ज्योतिलाई जोखिममा नपारौँ । चस्मा फेसन मात्र होइन, आँखाको सुरक्षा कवच पनि हो । त्यसैले सचेत बनौँ, स्वस्थ रहौँ ।