काठमाडौं । आजकलको व्यस्त जीवनशैलीमा समय जोगाउन र जाडो वा यात्राको समयमा तातो चियाको स्वाद लिन थर्मस (फ्लास्क) को प्रयोग निकै सामान्य भइसकेको छ । बिहानै चिया पकाएर थर्मसमा राख्ने र दिनभरि त्यही चिया पिउने बानी धेरैको हुन्छ । तर, थर्मसमा राखिएको चिया कति समयसम्म सुरक्षित र स्वस्थ रहन्छ भन्ने कुरा थाहा नपाउँदा यसले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्‍याउन सक्छ ।

स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार थर्मसमा राखिएको चिया ४ देखि ६ घण्टाभित्र पिउनु सबैभन्दा राम्रो र सुरक्षित मानिन्छ ।

किन ६ घण्टाभित्रै पिउनुपर्छ चिया?

चिया थर्मसमा राख्दा तातो त रहन्छ, तर यसको मतलब यो लामो समयसम्म ताजा रहन्छ भन्ने होइन । ६ घण्टाभन्दा बढी समय चिया थर्मसमा राख्दा निम्न समस्याहरू देखा पर्छन्:

• अक्सिडेशन र स्वादमा परिवर्तन: ६ घण्टापछि थर्मसभित्र थुनिएको हावाका कारण चियामा ‘अक्सिडेशन’ (रासायनिक प्रतिक्रिया) सुरु हुन्छ । यसले गर्दा चियाको प्राकृतिक स्वाद, सुगन्ध र पोषक तत्वहरू नष्ट हुन थाल्छन् र चिया तीतो वा बासी स्वादको बन्छ ।

• दूध चियामा ब्याक्टेरियाको जोखिम: यदि चियामा दूध र चिनी मिसाइएको छ भने त्यो झन् चाँडो खराब हुन्छ । तातो वातावरणमा दूध र चिनीका कारण ब्याक्टेरियाहरू निकै तीव्र गतिमा फैलिन्छन् । ६ घण्टाभन्दा बढी समय राखेको दूध चिया पिउँदा फूड पोइजनिङ (खाद्य विषाक्तता) को खतरा हुन्छ ।

• एसिडिटी र पेटको समस्या: लामो समयसम्म थर्मसमा उम्लिएको चिया रहिरहँदा त्यसमा ‘ट्यानिन’ र एसिडको मात्रा बढ्छ । यस्तो चिया पिउनाले पेट पोल्ने, ग्यास्ट्रिक, एसिडिटी र वाकवाकी लाग्ने जस्ता समस्याहरू निम्त्याउँछ ।

विज्ञको सुझाव: “चिया एन्टिअक्सिडेन्टले भरिपूर्ण पेय पदार्थ हो, तर यसलाई पकाएको ४ देखि ६ घण्टा नाघेपछि पिउनु स्वास्थ्यका लागि विष सरह हुन सक्छ । विशेष गरी दूध चियालाई ४ घण्टाभित्रै खपत गरिसक्नुपर्छ ।”

थर्मस प्रयोग गर्दा अपनाउनुपर्ने सावधानीहरू:

चियालाई स्वस्थ र सुरक्षित राख्न थर्मसको प्रयोग गर्दा यी कुराहरूमा ध्यान दिनुहोस्:

१. दूध र कालो चियाको फरक बुझौँ: दूध चियालाई बढीमा ४ घण्टा र कालो चिया (Black Tea) वा हर्बल चियालाई बढीमा ६ घण्टासम्म मात्र थर्मसमा राख्न मिल्छ ।

२. थर्मसको नियमित सफाइ: थर्मसलाई हरेक पटक प्रयोग गरेपछि तातो पानी र राम्रो डिशवासरले सफा गर्नुपर्छ । थर्मसको भित्री भागमा चियाको दाग वा पत्र जम्न दिनुहुँदैन, किनकि त्यहाँ ब्याक्टेरिया सजिलै फस्टाउँछन् ।

३. स्टेनलेस स्टिलको प्रयोग: सस्तो वा प्लास्टिक मिश्रित थर्मसको सट्टा राम्रो गुणस्तरको स्टेनलेस स्टिल थर्मस मात्र प्रयोग गर्नुहोस् ।

तातो चिया पिउनु राम्रो बानी हो, तर स्वास्थ्यलाई दाउमा राखेर लामो समयको बासी चिया पिउनु हानिकारक हुन्छ । त्यसैले, थर्मसमा चिया राख्दा समयको ख्याल गरौँ र स्वस्थ रहौँ ।