काठमाडौँ । पछिल्लो समय युवा पुस्तामा पेट फुल्ने (ब्लोटिङ), अम्लता (एसिडिटी) र कब्जियत जस्ता पाचन प्रक्रियासँग सम्बन्धित समस्याहरू तीव्र रूपमा बढ्दै गएका छन्। सानै उमेरमा देखिने यस्ता समस्याका मुख्य कारणहरूमा बिग्रँदो जीवनशैली र असन्तुलित खानपान रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

कहिलेकाहीँ विभिन्न ब्याक्टेरियल वा भाइरल संक्रमणका कारण पेटको गडबडी हुने भए तापनि, धेरैजसो युवाहरूमा भने यो समस्या उनीहरूको दैनिक बानीव्यवहारसँग जोडिएको पाइएको छ।

युवाहरूमा पाचन समस्या बढ्नुका मुख्य कारणहरू:

• प्रशोधित र जंक फूडको अत्यधिक प्रयोग: मैदाबाट बनेका खानेकुरा, बजारका प्याकेट बन्द सामग्री, र चिल्लो–पिरोयुक्त फास्टफूडले पाचन प्रणालीलाई ढिलो बनाउँछ।

• फाइबरको कमी: नेपाली युवाहरूको आधुनिक डाइटमा हरियो सागसब्जी, फलफूल र रेसादार (फाइबरयुक्त) खानाको मात्रा घट्दै जाँदा कब्जियतको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढिरहेको छ।

• शारीरिक निष्क्रियता: दिनभर कम्प्युटर वा मोबाइल अगाडि बसिरहने र व्यायाम नगर्ने बानीले पेटको आन्द्राको चाल (Bowel Movement) लाई सुस्त बनाउँछ, जसले गर्दा ग्यास र पेट फुल्ने समस्या हुन्छ।

• तनाव र अनिद्रा: मानसिक तनाव र ढिलोसम्म सुत्ने वा पर्याप्त नसुत्ने बानीले सिधै पाचन प्रणालीको ‘गट–ब्रेन एक्सिस’ (पाचन र मस्तिष्कको सम्बन्ध) लाई असर गर्छ।

डाक्टरको सुझाव र बच्ने उपाय

चिकित्सकहरूका अनुसार सानै उमेरदेखि पेटको समस्यालाई बेवास्ता गर्दा पछि गएर ग्यास्ट्राइटिस, अल्सर वा आन्द्राको गम्भीर रोग लाग्न सक्छ। यसबाट बच्न निम्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:

१. प्रशस्त पानी पिउने: दिनमा कम्तीमा ३ देखि ४ लिटर पानी पिउनाले कब्जियत र एसिडिटी कम गर्न मद्दत गर्छ।

२. फाइबरयुक्त खाना: खानामा दलिया, गेडागुडी, फलफूल र पर्याप्त सलाद समावेश गर्ने।

३. सक्रिय जीवनशैली: दैनिक कम्तीमा ३० मिनेट हिँड्ने, दौडिने वा योग गर्ने।

४. समयमा खाने बानी: राति ढिलो खाना खाने र खाए लगत्तै सुत्ने बानी त्याग्ने।

यदि जीवनशैली र खानपान सुधार्दा पनि लगातार पेट फुल्ने, अमिलो पानी आउने वा दिसा खलास नहुने समस्या भइरहेमा तुरुन्तै विशेषज्ञ डाक्टरसँग परामर्श लिई परीक्षण गराउनु बुद्धिमानी हुन्छ।