काठमाडौं।  लसुन नेपाली भान्छामा एउटा अत्यावश्यक मसलाको रूपमा प्रयोग हुँदै आएको छ। तर, यो केवल स्वादका लागि मात्र नभई औषधीय गुणले पनि भरिपूर्ण वनस्पति हो। पछिल्लो समय बिहान खाली पेटमा काँचो लसुनको पोटी (केश्रा) खाने ट्रेन्ड निकै बढेको छ। आयुर्वेद र आधुनिक चिकित्सा विज्ञान दुवैले लसुनलाई स्वास्थ्यका लागि निकै हितकारी मानेका छन्।

बिहान खाली पेटमा लसुन खाँदा शरीरमा के-के परिवर्तन हुन्छन्, यसका फाइदाहरू के हुन् र कस्ता व्यक्तिले यसको सेवन गर्नु हुँदैन भन्नेबारे विस्तृत विवरण तल प्रस्तुत गरिएको छ।

खाली पेटमा लसुन खानुका मुख्य फाइदाहरू:

जब लसुनलाई काँचै र खाली पेटमा खाइन्छ, यसमा पाइने मुख्य सक्रिय तत्व एलिसिन (Allicin) सिधै शरीरमा अवशोषित हुन पाउँछ। यसले गर्दा शरीरलाई निम्नलिखित फाइदाहरू पुग्छन्:

१. उच्च रक्तचाप र मुटुको रोग नियन्त्रण

विभिन्न वैज्ञानिक अनुसन्धानहरूले देखाएका छन् कि नियमित रूपमा लसुन खाँदा यसले रक्तनलीहरूलाई फैलन मद्दत गर्छ, जसका कारण रक्तसञ्चार सहज भई उच्च रक्तचाप (Hypertension) नियन्त्रणमा आउँछ। यसले मुटुको धमनीहरू कडा हुन दिँदैन र हृदयघातको जोखिम कम गर्छ।

२. खराब कोलेस्ट्रोल (LDL) कम गर्ने

लसुनले कलेजोलाई धेरै कोलेस्ट्रोल उत्पादन गर्नबाट रोक्छ। बिहान खाली पेटमा लसुन चपाएर मनतातो पानी पिउनाले शरीरमा रहेको खराब कोलेस्ट्रोल (LDL) को मात्रा १० प्रतिशतसम्म कम हुन सक्छ, जसले गर्दा मोटोपन र मुटु सम्बन्धी समस्या घट्छ।

३. रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता (Immunity) बलियो बनाउने

लसुनमा प्राकृतिक एन्टिबायोटिक, एन्टिभाइरल र एन्टिफङ्गल गुणहरू हुन्छन्। यसको नियमित सेवनले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतालाई बलियो बनाउँछ। यसले मौसमी रुघाखोकी, ज्वरो, र इन्फेक्सनहरू विरुद्ध लड्न शरीरलाई शक्ति दिन्छ।

४. पाचन प्रणाली र पेटको स्वास्थ्यमा सुधार

काँचो लसुनले पेटका हानिकारक ब्याक्टेरियाहरूलाई नष्ट गर्छ र राम्रा ब्याक्टेरिया (Good Bacteria) लाई बढाउन मद्दत गर्छ। यसले गर्दा ग्यास्ट्रिक, कब्जियत, र अपच जस्ता समस्याहरू बिस्तारै कम हुँदै जान्छन्।

५. शरीरको डिटोक्सिफिकेसन

लसुनमा पाइने सल्फर कम्पाउन्डहरूले शरीरमा रहेका विषाक्त पदार्थहरू र भारी धातुहरू (Heavy Metals) लाई बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छन्। यसले कलेजो र मिर्गौलाको कार्यक्षमतामा सुधार ल्याउँछ।

कसरी खाने? सही तरिका:

काँचो लसुन सिधै निल्नु भन्दा चपाएर वा थिचेर (Crushed) खानु बढी प्रभावकारी हुन्छ। लसुनलाई थिचेर वा काटेर ५ मिनेट जति हावामा छाडिदिँदा त्यसमा रासायनिक प्रतिक्रिया भई एन्टिबायोटिक तत्व ‘एलिसिन’ पूर्ण रूपमा सक्रिय हुन्छ।

• मात्रा: बिहान खाली पेटमा १ देखि २ पोटी (केश्रा) लसुन मात्र खानु उपयुक्त हुन्छ।

• सेवन विधि: लसुनलाई चपाएर वा साना टुक्रा पारेर थिची महसँग वा एक ग्लास मनतातो पानीसँग खान सकिन्छ।

ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू र बेफाइदा :

लसुन अमृत समान भए पनि सबैका लागि र धेरै मात्रामा खाँदा यो हानिकारक हुन सक्छ। लसुनको स्वभाव तातो र अलि कडा हुने भएकाले खाली पेटमा धेरै खाँदा पेट पोल्ने, एसिडिटी बढ्ने वा बान्ता हुने जस्ता समस्या आउन सक्छन्।

बिहान खाली पेटमा सन्तुलित मात्रामा लसुन खानु स्वास्थ्यका लागि एउटा सस्तो र प्रभावकारी ओखती हो। तर, यदि तपाईंलाई कुनै कडा स्वास्थ्य समस्या छ वा नियमित औषधि सेवन गरिरहनुभएको छ भने आफ्नो चिकित्सकको सल्लाह लिएर मात्र यसको सुरुवात गर्नु बुद्धिमानी हुनेछ।