काठमाडौं । अमेरिकाले ग्रिनल्यान्डमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति बढाउने तयारी गरिरहेको छ। न्युयोर्कमा अमेरिका, डेनमार्क र ग्रिनल्यान्डबीच भएको सम्झौतामा दुई ठाउँमा अमेरिकी सैन्य बेस स्थापना गर्ने योजना समावेश छ।

यो सम्झौता न्युयोर्कमा संयुक्त राष्ट्र महासभाका क्रममा स्थानीय समयअनुसार बिहान १०:३० बजे हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको छ। यस योजनाअन्तर्गत दक्षिणी ग्रिनल्यान्डको नारसार्सुआकमा शीतयुद्धको समयको पुरानो अमेरिकी सैन्य बेसलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन सकिन्छ।

त्यस्तै, पूर्वी ग्रिनल्यान्डको मेस्टर्सविगमा दोस्रो सैन्य अखडा बनाउन सकिन्छ। मेस्टर्सविगमा हाल डेनमार्कको विशेष फौज (को ‘सिरियस डग स्लेज पेट्रोल’ युनिटले काम गर्दै आएको छ। नारसार्सुआकमा अमेरिकाले शीतयुद्धका बेला ‘ब्लू वेस्ट वान’ नामको सैन्य बेस बनाएको थियो।

अमेरिकाले १९५० को दशकमा यसलाई बन्द गरिदिएको थियो। त्यसपछि यस क्षेत्रको जनसङ्ख्या घटेर केही दर्जन मानिसमा सीमित हुन पुग्यो। अर्कातिर, मेस्टर्सविगको प्रयोग डेनमार्कको सैन्य डग स्लेज पेट्रोल युनिटले गर्दै आएको छ।

सम्झौताको पूर्ण विवरण अझै सार्वजनिक गरिएको छैन। मामिलाबारे जानकारी राख्ने व्यक्तिहरूका अनुसार, सम्झौता हस्ताक्षर नभएसम्म यसका केही विवरणहरूले अन्तिम रूप नपाउन सक्छन्। ह्वाइट हाउसले सम्झौताको विवरणबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ।

यद्यपि, मङ्गलबार हुने सम्झौताले ग्रिनल्यान्ड र अमेरिकाको सुरक्षालाई सुरक्षित र मजबुत बनाउन मद्दत पुर्याउने ह्वाइट हाउसको भनाइ छ। डेनमार्कले भने यो सम्झौतापछि आर्कटिक क्षेत्रको सुरक्षा नाटोको दायरामा आउने र यो अमेरिका तथा डेनमार्कको मात्रै जिम्मेवारी नरहने बताएको छ।

यो सम्झौता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको ग्रिनल्यान्डलाई लिएर लामो समयदेखि जारी प्रयासका बीच भइरहेको छ। ट्रम्पले अमेरिकालाई ग्रिनल्यान्डमाथि नियन्त्रण चाहिएको कुरा पटक-पटक भन्दै आएका छन्। यो हासिल गर्नका लागि सैन्य वा आर्थिक शक्तिको प्रयोग गर्न सक्ने सम्भावनालाई पनि उनले नकारेका थिएनन्।

ट्रम्पका यस्ता अभिव्यक्तिहरूपछि नाटोभित्र पनि कूटनीतिक तनाव बढेको थियो। त्यसपछि डेनमार्क र ग्रिनल्यान्डले अमेरिकासँग वार्ता सुरु गरेका हुन्। ग्रिनल्यान्डका बहुसंख्यक जनताले अमेरिकाको नियन्त्रणमा जाने विचारलाई अस्वीकार गरिसकेका छन्।

शीतयुद्धका बेला ग्रिनल्यान्डमा अमेरिकाका १७ वटा सैन्य संरचना र १० हजारभन्दा बढी सैनिक तैनाथ थिए। अहिले भने त्यहाँ पिटुफिक स्पेस बेस मात्र बाँकी छ, जहाँ करिब १५० अमेरिकी सैन्यकर्मी तैनाथ छन्।