काठमाडौं । अफगानिस्तानमा शासन गरिरहेको तालिबानमाथि उत्तरी क्षेत्र पञ्जशीरमा मानवअधिकार उल्लङ्घन गरेको आरोप लाग्दै आएको छ । पञ्जशीर प्रान्तमा तालिबान शासनविरुद्ध अभियान चलिरहेको छ । पञ्जसिरका एक स्थानीय बासिन्दाले बीबीसीलाई बताएअनुसार उनका निहत्था वृद्ध आफन्तलाई गत वर्ष अगस्टमा अफगानिस्तानमा सत्ता कब्जा गर्ने तालिबान समूहले गोली हानेको थियो।

अर्का बासिन्दाका अनुसार उनको छिमेकीलाई तालिवान मानिसहरूले बेहोस नहुँदासम्म कुटपिट गरेका थिए। एक स्थानीय तालिबान प्रवक्ताले भने मानव अधिकार उल्लङ्घन वा कुनै पनि हताहत अस्वीकार गरेका छन् । पञ्जशीरमा जारी लडाइँ अहिले स्थानीय स्तरमा चलिरहेको छ र देशमा तालिवानको नियन्त्रणलाई चुनौती दिने देखिँदैन। तर सत्तामा आएपछि तालिबानले यहाँबाट निरन्तर सशस्त्र विरोधको सामना गरिरहेको छ ।

नब्बे दशकमा तालिबान शासनको पहिलो चरणमा पञ्जशीर तालिबान विरोधी संघर्षको गढ थियो। हालैका दिनहरूमा, राष्ट्रिय प्रतिरोधी मोर्चा (एनआरएफ) का लडाकुहरूले यस क्षेत्रमा तालिवान सुरक्षा बलहरू विरुद्ध छापामार कारबाही सुरु गरेका छन्। यसको प्रतिकार गर्न तालिबानले पञ्जशीरमा ठूलो संख्यामा सुरक्षा बल तैनाथ गरेको छ ।

एनआरएफको नेतृत्व प्रख्यात लडाकु अहमद शाह मसूदका छोरा अहमद मसूदले गरेका छन्, जसले तालिबान विरुद्ध कडा अभियानको नेतृत्व गरेका थिए। अफगानिस्तानमा तालिबान सत्तामा आएपछि उनले देश छोडेका थिए। एनआरएफलाई अफगान सेनाका केही पूर्व कमाण्डोहरूको पनि समर्थन छ।

स्थानीय स्रोतहरूले नाम नछाप्ने सर्तमा बीबीसीलाई बताए कि धार्मिक विवादका कारण झगडा सुरु भएको हो। उनले भने कि तालिबानले पञ्जशीरका एक मौलवीलाई गिरफ्तार गर्ने प्रयास गरेको थियो जसले तालिबानले तोकेको दिनमा नभई त्यसको एक दिन पछि ईद मनाउन आदेश दिएका थिए।

यसपछि तालिबान सेनामाथि आक्रमण भएको थियो जसमा कयौं सैनिक मारिएको बताइएको छ। तर, तालिवान अधिकारीहरूले यो दाबी अस्वीकार गरेका छन्। युद्धमा कति हताहत भयो र युद्ध कति भयावह थियो भन्ने बारे ठोस जानकारी छैन।

तालिबानले झडपलाई धेरै महत्त्व दिएको देखिँदैन, जबकि एनआरएफको दाबीहरू प्रायः बढाइचढाइपूर्ण हुन्छन्। पञ्जशीरमा तालिवानको हातबाट करिब १५ निहत्था नागरिकको मृत्यु भएको दुई स्थानीय स्रोतहरूले बताएका छन्। प्रारम्भिक झडप अब्दुल्ला खेलको उपत्यका वरिपरि भएको थियो, यद्यपि स्थानीय स्रोतहरूले त्यहाँ लडाई समाप्त भएको बताएका छन्।

तालिबान लडाकुको आगमनको आशंकामा सयौं गाउँले घरबार छाडेर पहाडतर्फ लागेका स्थानीय बासिन्दाले बताएका छन् । उनका एक वृद्ध आफन्त घरमा बसेको गाउँलेले बताए । तालिबान लडाकुहरूले उनलाई एनआरएफ लडाकुहरूको घर देखाउन आदेश दिए। उनका वृद्ध आफन्त र अर्का एक व्यक्तिलाई गोली लागेको गाउँलेले बताए ।

“उनी निशस्त्र थिए र एनआरएफसँग कुनै सम्बन्ध थिएन,” उनले भने। पञ्जशीरमा भएको हत्याबारे ठोस जानकारी पाउन गाह्रो भए पनि बीबीसीले मानिसको शवको तस्बिर देखेको छ । बीबीसीले तालिबान सरकारलाई उक्त क्षेत्र भ्रमण गर्न दिन अनुरोध गरेको थियो, जसलाई अस्वीकार गरिएको थियो।

यस क्षेत्रका अर्का एक बासिन्दाले बीबीसीलाई बताए कि तालिवानको खोजी अभियानका क्रममा उनका एक आफन्त डराए र उनीहरूबाट भाग्न थाले। उनको गोली हानी हत्या गरिएको थियो । सामाजिक सञ्जालमा साझा गरिएको भिडियो फुटेजमा तालिवानले ठूलो संख्यामा मानिसहरूलाई हिरासतमा लिएको देखिन्छ।

स्थानीय बासिन्दाहरूले बीबीसीलाई भने कि उनीहरू सयौं व्यक्तिलाई पक्राउ गरिएकोमा पक्का छन्। उनले कथित रूपमा भने कि एनआरएफ सदस्यहरूको आत्मसमर्पण सुनिश्चित गर्न केही वृद्ध व्यक्तिहरूलाई पनि संक्षिप्त रूपमा हिरासतमा राखिएको थियो।

अब्दुल्लाह खेलको एक स्थानीय स्रोतले अहिले गिरफ्तार गरिएका र हिरासतमा रहेका अधिकांशलाई तालिवानले रिहा गरेको बताएको छ। एक स्थानीय नागरिकले बीबीसीलाई बताए कि उनका एक वृद्ध छिमेकी पनि तालिवानको एनआरएफ (राष्ट्रिय प्रतिरोध मोर्चा) मा संलग्न भएको आरोपको सूचीमा थिए।

स्रोतले भन्यो कि ती व्यक्तिले आरोप र हतियारको स्वामित्वलाई अस्वीकार गर्दा, उसलाई “खुट्टामा हिर्काइएको थियो, मुक्का हानिएको थियो र उनी बेहोस नभएसम्म बन्दुकको कुन्दाले हानिएको थियो।”

पञ्जशीरका तालिबान प्रवक्ताले बीबीसीलाई प्रान्तमा कुनै लडाइँ नभएको बताए। यद्यपि, अर्को स्थानीय तालिबान अधिकारीले यसअघि अफगानिस्तानको टोलो न्युजलाई यस लडाइमा ६ तालिबानी सदस्य मारिएको बताएका थिए।

दक्षिणी हेलमान्ड प्रान्तका स्रोतहरूले बीबीसीलाई पञ्जशिरबाट १५ लडाकुको शव ल्याइएको बताए। पञ्जसिरका अन्य क्षेत्रबाट पनि झडप र मानवअधिकार उल्लङ्घनका आरोपहरू आएका छन्। साथै, बगलान प्रान्तको आन्द्राब र उत्तरी तखार प्रान्तको वारसाजबाट पनि यस्तै रिपोर्ट आएको छ।