काठमाडौं । दक्षिण एसियाका धेरै देशको आर्थिक अवस्था निरन्तर नाजुक बन्दै गएको छ । श्रीलंकाले आधिकारिक रूपमा डिफल्ट गरेको छ। उसले विदेशी ऋण तिर्ने म्याद सकिएपछि आफुले तिर्न नसक्ने घोषणा गरेको हो । ऋण तिर्ने म्यादमा तिर्न नसक्ने घोषणा गर्नु वा नतिर्नुलाई डिफल्ट गर्नु भनिन्छ ।

श्रीलंकामा मानिसहरू सडकमा छन् र त्यहाँ धेरै आवश्यक वस्तुहरू छैनन्। पेट्रोल, डिजेल पनि छैन । दक्षिण एसियाकै अर्को देश पाकिस्तानको अवस्था पनि नाजुक छ । विदेशी मुद्रा सञ्चिति पनि यहाँ खाली छ ।

गत हप्ता, पाकिस्तानले आयात घटाउन र विदेशी मुद्रा बचत गर्न सबै गैर-आवश्यक विलासिताका सामानहरूको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो। यो अवस्थालाई पाकिस्तानमा आर्थिक संकटकाल भनिएको छ ।

पाकिस्तानको चालू खाता घाटा १७ अर्ब डलर नाघेको छ । पाकिस्तानको विदेशी मुद्रा सञ्चिति १६ अर्ब डलरमा झरेको छ र त्यहाँको मुद्रा पनि एक डलरको तुलनामा २०० रुपैयाँ पुगेको छ ।

Lo and behold, Pakistan’s default risk has surged rapidly over the past two weeks. Is anyone listening? https://t.co/c54FmxYYzU

— farrukh saleem (@SaleemFarrukh) May 24, 2022

पाकिस्तानको सूचना तथा प्रसारण मन्त्री मरियम औरंगजेबले पत्रकारहरुसँग कुरा गर्दै प्रतिबन्ध लगाइएका विलासी सामानहरु थोरै मानिसहरुले प्रयोग गर्ने गरेको बताएकी थिइन् ।

मे १५ मा पाकिस्तानको वित्तीय मामिला अनुसन्धान एजेन्सी, संघीय राजस्व बोर्ड (एफबीआर) का पूर्व अध्यक्ष सैयद शब्बर जैदीले ट्वीट गरेर ‘पाकिस्तानको अवस्था श्रीलंका भन्दा फरक छैन’ भनेका थिए ।

जैदीले भनेका थिए, ‘२२ करोड जनसंख्या भएको आणविक शक्ति सम्पन्न देशले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष, साउदी अरेबिया, युएई र चीनसँग भिख माग्नु लाजमर्दो कुरा होइन ? हामी यो अवस्थामा कसरी पुग्यौं? हामीले आत्मपरीक्षण गर्नुपर्छ । १९४७ पछि के भयो कि चीजहरू राम्रोसँग चलिरहेको छैन? हामीले सत्यताको खोजी गर्नुपर्छ।”

Pakistan was effectively bankrupt on June 30, 2018 after 30 years’ of this coalition. Had current account deficit of $ 15 bn plus. Facts are facts. IK made corrections in 2019-22.However IK could not make total corrections This blame game to be over. Save Pakistan. Public mandate

— SyedShabbarZaidi (@SShabbarZaidi) May 17, 2022

जैदीले ट्वीट गर्दै भने, ‘द इकोनोमिस्ट म्यागजिनले भारतको तीव्र गतिमा वृद्धि हुने भविष्यवाणी गरेको छ। भारतको विदेशी मुद्रा सञ्चिति ६५० अर्ब डलर पुगेको छ । बंगलादेश पनि विकासशील देशको श्रेणीमा परेको छ । पाकिस्तानमा वास्तवमा समस्या के हो?’

पाकिस्तानका प्रख्यात आर्थिक स्तम्भकार फारुक सलीमले पाकिस्तानी वेबसाइट द न्युजमा एउटा लेख लेखेका छन्, जसमा पाकिस्तान पनि डिफल्टको संघारमा रहेको बताइएको छ। यो भनेको विदेशी ऋण नतिर्नु वा तिर्न सक्दिन भनेर घोषणा गर्नु हो । यो अवस्थालाई देश टाट पल्टिएको रूपमा बुझिन्छ ।

फारुक सलीमले लेखेका छन्, ‘अगस्ट २०२१ मा पाकिस्तानको विदेशी मुद्रा सञ्चिति २० अर्ब डलर थियो तर पछिल्लो नौ महिनामा १० अर्ब डलरले घटेको छ । स्टेट बैंक अफ पाकिस्तानले पछिल्लो आठ हप्तामा ६ अर्ब डलर घाटा बेहोरेको छ । यो स्पष्ट छ कि एसबीपीसँग समयमै ऋण तिर्न पर्याप्त विदेशी मुद्रा छैन।’

बंगलादेशको विदेशी मुद्रा सञ्चिति पनि ४२ अर्ब डलरमा झरेको छ । यो सात महिनाको आयात बिलभन्दा बढी नभएको बताइएको छ । नेपालको अवस्था पनि राम्रो छैन र माल्दिभ्स पहिले नै आर्थिक संकटबाट गुज्रिरहेको थियो ।