काठमाडौं । युरोपेली मुलुकहरू यतिबेला इतिहासकै भयानक गर्मी र लूको चपेटामा परेर जलिरहेका छन्, जहाँ तापक्रमले हरेक दिन नयाँ कीर्तिमान कायम गरिरहेको छ। बेलायत, जर्मनी, फ्रान्स लगायतका देशहरूमा तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियसको आसपास पुगेपछि मौसम विभागले जनजीवनमा गम्भीर खतरा पैदा भएको भन्दै ‘रेड अलर्ट’ जारी गरेको छ।

यस्तो चरम मौसमी सङ्कटका बीच बेलायत सरकार र स्थानीय लन्डन काउन्सिलका अधिकारीहरूले नागरिकहरूलाई आफ्ना घरबाट एयर कन्डिसनर (एसी) हटाउन कडा निर्देशन र कानुनी नोटिसहरू जारी गर्न थालेपछि तीव्र विवाद र आक्रोश उत्पन्न भएको छ। प्रशासनले कार्बन तटस्थता हासिल गर्ने ‘नेट जिरो पोलिसी’लाई कडाइका साथ लागू गर्नका लागि यो कदम चालिएको बताएको छ।

यो अनौठो र कडा नियम बेलायतको नयाँ भवन निर्माण योजना र वातावरण सम्बन्धी रणनीतिको एक हिस्सा हो। यस नीति अन्तर्गत, कुनै पनि भवन वा घरमा ‘एक्टिभ कुलिङ’ (जस्तै: एसी) को प्रयोग गर्ने अनुमति तब मात्र दिइन्छ, जब त्यहाँ ‘प्यासिभ कुलिङ’ का सबै प्राकृतिक उपायहरू असफल साबित हुन्छन्।

यसको सीधा अर्थ, नागरिकहरूले एसी चलाउनु अघि घरका झ्याल-ढोकाहरू खोल्ने वा सिलिङ फ्यान चलाउने जस्ता प्राकृतिक रूपमा घर चिसो पार्ने प्रयास गरेको हुनुपर्छ र ती उपायले पनि काम नगरेको खण्डमा मात्र अन्तिम विकल्पका रूपमा एसी राख्न पाइनेछ।

लन्डनको क्यामडेन काउन्सिलका अधिकारीहरूले हालै एक स्थानीय बासिन्दालाई उनको घरमा सिलिङ फ्यान नभएको र उनले पर्याप्त प्राकृतिक हावाका लागि “पहिलो तलाको झ्याल र बाल्कोनीको ढोका खुल्ला नराखेको” भन्दै दुईवटा एसी स्थायी रूपमा हटाउन आदेश दिएका छन्।

ती नागरिकले सुरक्षा र चोरीको डर हुने गुनासो गर्दा अधिकारीहरूले “रातिको समयमा झ्याल बन्द गर्न” अनौठो सल्लाह दिएका थिए। ती घरमा सोलार प्यानल जस्ता वातावरणमैत्री प्रविधि जडान भएको प्रमाणित गरेपछि मात्र एसी प्रयोग गर्न पाइने प्रावधान बनाइएको छ।

यो कडा वातावरणीय नीतिका कारण बेलायतको स्वास्थ्य क्षेत्रमा समेत गम्भीर संकट उत्पन्न भएको छ। अत्यधिक गर्मी र अस्पतालहरूमा पर्याप्त एसी नभएका कारण वा भएका एसीहरू पनि यसै नीतिका कारण हटाउनु परेकाले समग्र बेलायतभरि ४,००० भन्दा बढी पूर्व-निर्धारित शल्यक्रियाहरू स्थगित गरिएका छन्। गर्मीका कारण रेलका ट्र्याकहरू पग्लने वा कसिने जोखिम बढेकाले देशको रेल सेवा समेत नराम्ररी प्रभावित भएको छ।

यस अव्यावहारिक कदमको बेलायतका पूर्व ऊर्जा सुरक्षा तथा नेट जिरो मन्त्री क्लेयर काउटिन्होले तीव्र आलोचना गर्दै यसलाई “पूर्ण रूपमा मूर्खतापूर्ण” भनेका छन् । उनले बेलायत यस्तो निराशावादी नेट जिरो सोचबाट बाहिर निस्कनुपर्ने र आधुनिक सभ्यताका न्यूनतम सुविधाहरूबाट नागरिकलाई वञ्चित गरेर देशलाई ‘अन्धकार युग’ तर्फ धकेल्न नहुने चेतावनी दिएका छन् ।

अर्कोतर्फ, युरोपभरि नै एसीको व्यवस्थापनलाई लिएर राजनीतिक मतभेद चर्किएको छ; फ्रान्समा दक्षिणपन्थी नेत्री मरीन ले पेनले आफू शक्तिमा आएमा अस्पताल र विद्यालयहरूमा व्यापक रूपमा एसी जडान गर्ने घोषणा गरेकी छिन् भने वामपन्थी दलहरूले एसीले ऊर्जा बढी खपत गर्ने भएकाले यसलाई नियन्त्रण नै गर्नुपर्ने अडान राख्दै आएका छन्। गर्मीको यो कहरका बीच युरोपमा चिनियाँ कम्पनीका पोर्टेबल (सजिलै सार्न मिल्ने) एसी र पंखाहरूको माग साविकभन्दा ४० गुणासम्म बढेको छ, जसका कारण बजारमा सामानको चरम अभाव देखिएको छ।