काठमाडौं । दुबईस्थित बुर्ज खलिफाले विश्वकै सबैभन्दा अग्लो भवनको उपाधि गुमाउन सक्ने भएको छ। यो भवनको कीर्तिमान अब तोडिने क्रममा छ। साउदी अरबको जेद्दा सहरमा यस्तो गगनचुम्बी भवन निर्माण भइरहेको छ, जसको उचाइ सुनेर नै यो परियोजना कति विशाल छ भन्ने अनुमान लगाउन सकिन्छ।

यसको नाम ‘जेद्दा टावर’ हो, जसलाई पहिले ‘किंगडम टावर’ को नामले चिनिन्थ्यो। पूर्ण रूपमा तयार भएपछि यसको उचाइ कम्तीमा १,००० मिटर अर्थात् १ किलोमिटर हुनेछ। यो उचाइसँगै यो भवन एक किलोमिटरको उचाइ पार गर्ने विश्वकै पहिलो संरचना बन्नेछ।

निर्माणको पछिल्लो प्रगति अनुसार अगस्ट २०२६ सम्ममा जेद्दा टावरको संरचना १०९औँ तलासम्म पुगिसकेको छ। यसको उचाइ करिब ४३० मिटर पुगेको छ। अर्थात् यो भवन आफ्नो अन्तिम उचाइभन्दा अझै धेरै तल छ, तर जमिनबाट माथि उठ्दै गरेको यसको ढाँचा अहिले दूरदराजबाटै एक विशाल गगनचुम्बी भवनका रूपमा देखिन थालेको छ।

टावरमा १५७ भन्दा बढी तला रहने योजना छ। निर्माणको गतिलाई पनि निरन्तर तीव्र पारिँदै छ। इन्जिनियरिङ फर्म थर्नटन टोमासेटीका अनुसार यसको मूल संरचना (कोर स्ट्रक्चर) प्रतिहप्ता करिब एक तला अर्थात् करिब ४ मिटरका दरले माथि गइरहेको छ।

हाल विश्वको सबैभन्दा अग्लो भवन दुबईको बुर्ज खलिफा हो, जसको उचाइ ८२८ मिटर छ। जेद्दा टावरको प्रस्तावित उचाइ कम्तीमा १,००० मिटर छ। अर्थात् दुवैबीच करिब १७२ मिटरको फरक हुनेछ। सरल भाषामा भन्नुपर्दा, जब जेद्दा टावरको निर्माण सम्पन्न हुनेछ, तब बुर्ज खलिफाको ८२८ मिटरको रेकर्ड पछाडि छुट्नेछ।

तर यस परियोजनाको विशेषता केवल यसको उचाइ मात्र होइन। जेद्दा टावरको डिजाइन अमेरिकी वास्तुकार (आर्किटेक्ट) एड्रियन स्मिथले तयार पारेका हुन्। चाखलाग्दो कुरा के छ भने, एड्रियन स्मिथ बुर्ज खलिफाको डिजाइनसँग पनि जोडिएका थिए।

जेद्दा टावरलाई माथिबाट हेर्दा यसको आकृति तीनवटा पत्रदल (फूलका पत्ता) जस्तो देखिन्छ। यो डिजाइन केवल हेर्नमा आकर्षक बनाउनका लागि मात्र होइन। यति अग्लो भवनका लागि हावाको दबाब सबैभन्दा ठूलो चुनौतीमध्ये एक हुन्छ। टावरको आकार हावाको दबाब र यसको वरिपरि बन्ने वायुप्रवाह (एयरफ्लो) लाई ध्यानमा राखेर तयार पारिएको छ। अर्थात् यहाँ डिजाइन र इन्जिनियरिङ दुवैको काम सँगसँगै गरिएको छ।

जेद्दा टावरभित्र कार्यालय वा आवास मात्र हुनेछैनन्। यसमा होटेल, आवासीय क्षेत्र, सर्भिस अपार्टमेन्ट र अन्य सुविधाहरू पनि प्रस्तावित छन्। यसका सबैभन्दा खास सुविधाहरूमा विश्वकै सबैभन्दा अग्लो अवलोकन मञ्च (अब्जर्भेसन डेक) मध्ये एक समावेश हुनेछ, जुन करिब ६३० देखि ६३८ मिटरको उचाइमा रहनेछ। यसका अलावा टावरको माथिल्लो भागमा हेलिप्याड निर्माण गर्ने योजना पनि छ।

जेद्दा टावरलाई केवल एउटा अग्लो भवनका रूपमा मात्र बनाइँदै छैन। यसमा करिब २०० कोठा भएको विलासी (लक्जरी) होटेल पनि प्रस्तावित छ। यसका साथै यहाँ निजी आवास र सर्भिस अपार्टमेन्टहरू हुनेछन्। भवन जति माथि जान्छ, त्यहाँका केही आवासीय क्षेत्रहरू त्यति नै खास र महँगा हुने अपेक्षा गरिएको छ।

यस परियोजनाको कथा केवल इन्जिनियरिङमा मात्र सीमित छैन। यसको निर्माण कार्य सन् २०१३ मा सुरु भएको थियो, तर केही वर्षपछि काम रोकियो। सन् २०१८ पछि जेद्दा टावरको निर्माण लामो समयसम्म ठप्प रह्यो। यसको पछाडि परियोजनासँग जोडिएका वित्तीय र राजनीतिक परिस्थितिहरू मुख्य कारण थिए।

करिब सात वर्षसम्म रोकिएपछि जनवरी २०२५ मा यसको निर्माण पुनः सुरु भयो। त्यसपछि परियोजनालाई अगाडि बढाउन २ अर्ब डलरभन्दा बढीका नयाँ सम्झौताहरू (कन्ट्र्याक्ट) भएका खबरहरू सार्वजनिक भए र निर्माण स्थलमा पुनः तीव्र गतिमा काम सुरु भयो।

मौजुदा निर्माण प्रगतिलाई हेर्दा जेद्दा टावर सन् २०२८ को आसपासमा सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ। यदि परियोजना योजना अनुसार नै पूरा भयो भने, त्यतिबेला विश्वकै सबैभन्दा अग्लो भवनको कीर्तिमान पुनः बदलिनेछ। ८२८ मिटरको बुर्ज खलिफा पहिलोबाट दोस्रो स्थानमा झर्नेछ। जेद्दा टावर कम्तीमा १,००० मिटरको उचाइसँगै विश्वको सबैभन्दा अग्लो भवन बन्नेछ।

हाल १०९ तलासम्म पुगिसकेको यसको ढाँचाले त्यो भविष्यको झलक दिइरहेको छ, जब पहिलो पटक कुनै भवनको उचाइ एक पूरा किलोमिटर पार गर्नेछ।