काठमाडौं । यो सुत्केरी गराउने प्रक्रियासँग जोडिएको एउटा असामान्य घटना हो। शल्यक्रिया (अपरेसन) का क्रममा महिलाको पेटमा बच्चा नै नरहेको चिकित्सकहरूले पत्ता लगाएका छन्।

वास्तवमा, बच्चा जन्माउनका लागि यो अपरेसन गत अगस्ट २७ मा पाकिस्तानको सिन्ध प्रान्तको राजधानी कराँचीमा भइरहेको थियो। नाजिमाबादस्थित हमदर्द अस्पताल ल्याइएकी महिलाका परिवारजनले उनको गर्भावस्था ९ महिना पुगिसकेको विश्वास गरेका थिए।

परिवारसँग रहेको भिडियो एक्सरे (अल्ट्रासाउन्ड) रिपोर्टमा पनि ३८ साताको गर्भावस्था देखाइएको थियो।

तर, अपरेसनपछि जब महिलाको पेटमा बच्चा नै नभएको कुरा परिवारले थाहा पाए, उनीहरू आक्रोशित बने। परिवारले अस्पतालमाथि बच्चा गायब पारेको आरोप लगाए।

अस्पतालमा तनाव उत्पन्न भएपछि प्रहरीसमेत घटनास्थल पुगेको थियो। यद्यपि, प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धान अनुसार ती महिलाले आफ्नो गर्भावस्थाका बारेमा झूट बोलेकी थिइन्।

प्रहरीका अनुसार महिलाको विवाह भएको तीन वर्ष भइसकेको थियो र परिवारका तर्फबाट बच्चा जन्माउन उनीमाथि दबाब थियो। सोही कारणले उनले आफू गर्भवती भएको दाबी गरेकी थिइन्।

यो घटना सार्वजनिक भएपछि अस्पतालले स्वतन्त्र रूपमा गर्भावस्थाको पुष्टि नगरीकन महिलाको अपरेसन किन गर्‍यो भन्ने गम्भीर प्रश्नसमेत उठेको छ।

हमदर्द अस्पतालको स्त्रीरोग विभागकी प्रमुख डा. अन्जुम आरा हसनले एक बयान जारी गर्दै महिला अगस्ट २७ मा अस्पताल आएको बताएकी छन्। उनले एउटा अल्ट्रासाउन्ड रिपोर्ट देखाएकी थिइन्, जसका आधारमा ड्युटीमा रहेका चिकित्सकले स्वास्थ्य परीक्षण र अन्य जाँचपछि अपरेसन गर्ने निर्णय गरेका थिए।

डा. अन्जुम आराका अनुसार ती परीक्षणहरूमा कार्डियोटोकोग्राफी (सीटीजी) पनि समावेश थियो।

बिबिसीले यस विषयमा अस्पताल प्रशासनसँग थप जानकारी मागेको थियो। अस्पतालले सिन्ध हेल्थकेयर कमिसनको निर्णय नआएसम्म पर्खन भनेको छ।

यद्यपि, चिकित्सा विज्ञहरू भने गर्भावस्थाको सही पुष्टि नगरी यस्तो अपरेसन गर्न नमिल्ने बताउँछन्। चिकित्सकहरूको पहिलो प्राथमिकता सधैँ सामान्य प्रसूति गराउनु नै हुन्छ।

कराँचीकी प्रहरी सर्जन डा. समिया प्रश्न गर्छिन्, “महिलाले झूट बोलेको कुरा अपरेसनअघि नै किन पत्ता लाग्न सकेन?”

यस घटनाको अनुसन्धान डिस्ट्रिक्ट सेन्ट्रल प्रहरीले गरेको थियो, जसको जिम्मेवारी इन्स्पेक्टर खालिद रफिकलाई सुम्पिएको थियो।

प्रहरीका अनुसार अपरेसनका क्रममा स्वास्थ्यकर्मीहरूले महिलाको पेटमा बच्चा नभएको थाहा पाएपछि महिला र उनको परिवार यो कुरा स्वीकार्न तयार भएनन्। त्यसपछि अस्पतालमा विवाद र हंगामा भएको थियो।

इन्स्पेक्टर खालिद रफिकले बिबिसी उर्दूलाई बताए अनुसार महिलाका श्रीमान्‌ले लिखित निवेदन दर्ता गराएका थिए। अस्पतालसँग सम्पर्क गर्दा त्यहाँबाट “अपरेसनका क्रममा महिलाको पेटमा बच्चा फेला नपरेको” जानकारी दिइएको थियो।

प्रहरी अधिकारीका अनुसार यो उनीहरूका लागि निकै आश्चर्यजनक कुरा थियो। त्यसैले अनुसन्धानका लागि आधुनिक वैज्ञानिक विधिहरूको मद्दत लिइयो।

“महिलालाई तुरुन्तै सरकारी अस्पताल लगेर स्वास्थ्य परीक्षण र अन्य जाँच गराइयो। त्यहाँको रिपोर्टबाट ती महिला कहिल्यै गर्भवती नै नभएको पुष्टि भयो।”

“अस्पतालको रिपोर्ट आउँदासमेत महिला र उनको परिवार यो कुरा मान्न तयार थिएनन्। त्यसपछि सबै परीक्षणहरूको पुनः जाँच ‘आगा खान अस्पताल’ बाट गराउने निर्णय गरियो।”

इन्स्पेक्टर खालिद रफिक अगाडि भन्छन्, “हामीले हमदर्द अस्पतालबाट सबै कागजात तथा रेकर्डहरू नियन्त्रणमा लियौँ र अस्पतालका सम्पूर्ण कर्मचारीहरूको बयान पनि दर्ता गर्यौँ।”

“जब प्रहरीले सबै परीक्षण र अन्य प्रमाणहरू जाँचका लागि आगा खान अस्पताल पठाउने तयारी गर्‍यो, तब ती महिलाले आफू कहिल्यै गर्भवती नभएको र गलत जानकारी दिएको स्वीकार गरिन्।”

प्रहरीका अनुसार महिलाले यसको कारण ‘सामाजिक दबाब’ रहेको बताएकी छन्।

महिलाको भनाइ उद्धृत गर्दै प्रहरीले भन्यो, “विवाहको तीन वर्ष बितिसक्दासमेत हाम्रो घरमा बच्चा भएको थिएन। जबकि मेरो उमेरका र साथीभाइहरू आमा बनिसकेका थिए। यो कुराले मलाई भित्रभित्रै तनाव दिइरहेको थियो। त्यसैले मैले परिवारलाई आफू गर्भवती भएको बताएकी थिएँ।”

इन्स्पेक्टर खालिद रफिकका अनुसार महिलालाई आफू साँच्चिकै गर्भवती हुने आशा थियो। तर त्यसो हुन सकेन। यसैबीच बच्चा जन्मिने अनुमान गरिएको समय पनि आइपुग्यो।

प्रहरीका अनुसार श्रीमतीले आफ्नो गल्तीप्रति ‘पश्चाताप’ गरेपछि श्रीमान्‌ले अब यो घटनालाई बिर्सेर अगाडि बढ्न चाहेका छन्।

इन्स्पेक्टर खालिद रफिक भन्छन्, परिवारले पनि प्रश्न उठाएको छ— “यदि महिलाले गलत जानकारी दिएकी नै थिइन् भने पनि यो कुरा कुनै डाक्टरको नजरबाट कसरी छिप्न सक्छ? अनि अस्पतालले पुष्टि नै नगरीकन अपरेसन किन गर्‍यो?”

महिलाका श्रीमान्‌ले अस्पतालविरुद्ध कारबाहीको माग गरेका छन्। यस घटनाको अनुसन्धान अझै जारी छ।

इन्स्पेक्टर खालिद रफिकका अनुसार, “उचित कारबाही सिन्ध हेल्थकेयर कमिसनले नै गर्न सक्छ। प्रहरीले आफ्नो सम्पूर्ण अनुसन्धान र सङ्कलित प्रमाणहरू सिन्ध हेल्थकेयर कमिसनमा पठाउनेछ।”