काठमाडौं । अरब जगतका तीन देश लेबनान, इराक र जोर्डनलाई विश्वको ‘सबैभन्दा रिसाहा’ देशमा स्थान दिइएको छ । अमेरिकी कम्पनी ग्यालपको हालैको ग्लोबल इमोसन रिपोर्टमा लेबनानलाई सबैभन्दा रिसाहा देशको सूचीमा राखिएको छ । मुस्लिम देशहरू मध्ये, इराक यस वार्षिक रिपोर्टमा चौथो र जोर्डन छैटौं स्थानमा छन् ।

अन्य देशहरू जस्तै यी अरब देशहरू पनि कोरोनाका कारण भएको लकडाउन, खाद्यान्न आपूर्तिमा प्रतिबन्ध र यात्रा प्रतिबन्धबाट बाहिर निस्कन खोजिरहेका थिए कि रुस–युक्रेन युद्धले महंगी थप बढायो । जसले गर्दा गरिबलाई दुई समयको खाना पाउन मुस्किल भएको छ ।

सबैभन्दा ठूलो कुरा, राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचारले यी देशका जनता र विश्वभरका जनतामा चिन्ता, आक्रोश, हिंसा, अशान्ति आदिलाई बढावा दिएको छ । ग्यालपको मतदानले सार्वजनिक आक्रोश बढ्दै गएको देखाएको छ। प्रतिवेदनमा विज्ञहरूले यी देशका सरकारले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने बताएका छन् ।

ग्यालपले पहिलो पटक २००६ मा यो वार्षिक सर्वेक्षण सुरु गरेको थियो। यस सर्वेक्षणमा १२२ देशका १५ वर्ष र सोभन्दा माथिका जनसंख्यालाई समावेश गरिएको छ ।

ग्यालप सर्वेक्षणले नकारात्मक भावनाहरू – तनाव, उदासी, रिस, चिन्ता र पीडा – गत वर्ष रेकर्ड उच्च पुगेको पत्ता लगायो। विश्वव्यापी रूपमा, ४१ प्रतिशत वयस्कहरूले भने कि उनीहरूले विगतमा तनाव अनुभव गरेका थिए। यो सर्वेक्षणबाट सन् २०२१ हालसम्मकै सबैभन्दा तनावपूर्ण वर्ष भएको पनि खुलेको छ ।

मध्यपूर्वको कुरा गर्दा, विगत एक दशकमा यी देशहरूले व्यापक विरोध प्रदर्शन, कू, भ्रष्टाचार, घोटालाहरू, युद्धहरू र आम बसाइँसराइहरू देखेका छन्। लेबनानका ४९ प्रतिशत जनताले राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक कारणले गर्दा विगतमा बढी क्रोधित भएको बताएका छन्।

२०१९ पछि लेबनान यसको सबैभन्दा खराब वित्तीय संकटको साक्षी छ। यसको मुद्रा ९५ प्रतिशतले अवमूल्यन भएको छ । त्यहाँका अधिकांश जनता गरिबीको रेखामुनि रहेका छन् । जनताले न त बिजुली पाइरहेका छन्, न पिउनका लागि स्वच्छ पानी पाइरहेका छन् ।

त्यहाँको सम्भ्रान्त वर्ग, जो सत्तामा छ उसको सम्पत्ति निरन्तर बढिरहेको छ र आम जनता गरिब हुँदै गइरहेका छन् । यस संस्थागत भ्रष्टाचारबाट जनता अत्यन्तै आक्रोशित छन् र उनीहरुको आक्रोशका कारण लेबनान विश्वको सबैभन्दा रिसाहा देश बनेको छ ।

सन् २०२० को अगस्टमा राजधानी बेरुतको बन्दरगाहमा भएको भीषण विस्फोट पनि जनताको आक्रोशको प्रमुख कारण हो। बन्दरगाहको असुरक्षित गोदाममा राखिएको २७५० टन अमोनियम नाइट्रेटबाट भएको विष्फोटले पूरै सहर हल्लायो ।

यसबाट सयौंले ज्यान गुमाएका छन् भने हजारौं घाइते भएका छन् । जनताले यो विष्फोटमा सरकार र प्रशासनको लापरवाही भएको आरोप लगाएका छन् । धेरै लेबनानीहरू गरिबी, असुरक्षा आदिका कारण देश छोड्दै छन्।

इराकले पछिल्ला केही वर्षहरूमा राजनीतिक अस्थिरताको अवधि पनि देखेको छ। इराकमा सन् २०२१ को अक्टोबरमा संसदीय चुनाव भएको थियो, जसमा मुक्तादा अस सदरको गठबन्धनले सबैभन्दा बढी सिट प्राप्त गरेको थियो। तर इराकका राजनीतिक दलहरु केही महिनादेखि सहमतिमा पुग्न नसक्दा सरकार गठन हुन सकेन ।

यसको मार सर्वसाधारणले भोग्नु परेको छ । त्यहाँ ४६ प्रतिशत जनताले आफू रिसले भरिएको बताएका छन् । सबैभन्दा आक्रोशित देशहरूमा इराक चौथो स्थानमा छ।

जोर्डन पनि बढ्दो महंगी र बेरोजगारीसँग संघर्ष गरिरहेको छ। कोविड महामारी र रुस-युक्रेन युद्धले अवस्थालाई झन् खराब बनाएको छ। यहाँका ३५ प्रतिशत जनताले पछिल्लो अवस्थाप्रति आक्रोशित भएको बताएका छन् । यो सूचीमा छैटौं स्थानमा जोर्डन रहेको छ ।