काठमाडौं । कङ्गोमा इबोलाको प्रकोप अब नियन्त्रणबाहिर जाँदै गरेको देखिन्छ। देशमा यस रोगका ८,०६७ मामिलाहरू अगाडि आइसकेका छन् भने ३,९०१ जनाको मृत्यु भइसकेको छ। सेप्टेम्बर २६ सम्मको यो तथ्याङ्क देशका २६ मध्ये ७ प्रान्तका ६३ हेल्थ जोनको हो।

अर्थात् प्रत्येक १०० जना सङ्क्रमितमध्ये ४८ जनाभन्दा बढीको ज्यान गइरहेको छ। सबैभन्दा ठूलो चिन्ताको विषय – यस रोगसँग लड्नका लागि अब कङ्गोमा स्वास्थ्य कर्मीहरूको पनि अभाव भइरहेको छ।

यो कङ्गोमा इबोलाको १७औँ र अहिलेसम्मकै सबैभन्दा घातक प्रकोप हो। यसको कारण खतरनाक ‘बुन्डिबुग्यो’ भाइरस हो, जसको अहिलेसम्म कुनै स्वीकृत उपचार र खोप उपलब्ध छैन। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार अस्पताल पुग्नुअघि नै ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूको मृत्यु भइरहेको छ। यसको स्पष्ट अर्थ मानिसहरूले समयमा उपचार पाउन सकिरहेका छैनन्। यसका साथै रोगको पहिचानमा ढिलाइ हुनु र समयमा उपचार नपाउनु पनि यी मृत्युहरूको ठूलो कारण हो।

त्यस्तै यस रोगमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती मानिसहरूको अविश्वास हो। केही मानिसहरू यस रोगलाई झूट मानिरहेका छन्। यसको असर यति गम्भीर छ कि धेरै ठाउँमा स्वास्थ्य कर्मी र उपचार केन्द्रहरूमाथि हमलासमेत भइसकेका छन्।

आइतबार कङ्गोको सत्तासीन पार्टी युडीपीएसका अधिकारी म्यारी-सेलेस्टिन करोंडवामाथि पनि हमला गरियो। पार्टीका अनुसार उनले रेडियो कार्यक्रममा सरकारका इबोलासँग सम्बन्धित कदमहरूको बचाउ गरेका थिए।

हमलापछि उनको अवस्था गम्भीर रहेको बताइएको छ। करोंडवा नर्थ किभु प्रान्तको बुटेम्बोमा पार्टीका कार्यकारी सङ्घीय अध्यक्ष हुन्। अब हमलापछि उनको पार्टीले सरकारसँग यस मामिलाको अनुसन्धान गर्न माग गरेको छ।

इबोलाको भयावहतालाई ध्यानमा राख्दै रोकथामका लागि तीव्र गतिमा स्रोतसाधनहरू लगाइँदैछ। यसको असर अन्य स्वास्थ्य सेवाहरूमा पनि परिरहेको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ओचाका अनुसार इतुरी प्रान्तमा अप्रिलदेखि जुनसम्मको अवधिमा नियमित प्राथमिक स्वास्थ्य सेवाहरू १३% ले घटेका छन्। डरका कारण मानिसहरू अस्पताल जानबाट पनि बचिरहेका छन्।

यद्यपि, यो स्थितिमा स्वास्थ्य कर्मीको कमी सबैभन्दा ठूलो समस्या बनेको छ। तलबमा ढिलाइ र भुक्तानी नहुँदा धेरै ठाउँमा हडताल भएको छ। अफ्रिका सिडिसीका अनुसार प्रकोप सुरु भएयता ५० जना स्वास्थ्य कर्मीको मृत्यु भइसकेको छ।

केही क्षेत्रहरूमा नयाँ मामिलाहरू घटेका छन्, तर अन्य क्षेत्रहरूमा रोग फैलिँदै गइरहेको छ। अफ्रिका सिडिसीको तथ्याङ्कमा वर्तमान प्रकोपको गति सन् २०१४-१६ को पश्चिम अफ्रिकी इबोला प्रकोपभन्दा पनि तीव्र देखिएको छ।

डब्लुएचओले चेतावनी दिएको छ – यदि यही गति रहिरह्यो भने यो प्रकोप त्यो पुरानो सङ्कटको स्तरसम्म पुग्न सक्छ, जसमा करिब ११ हजार मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो। कङ्गोका लागि अब यो भाइरस नियन्त्रणमा लिनु ठूलो चुनौती बनेको छ। अर्कोतिर हिंसा, स्वास्थ्य कर्मीको हडताल र लगातारको विस्थापनले रोग रोक्ने हरेक प्रयासलाई अझ कठिन बनाइदिएको छ।