काठमाडौं । ताइवानमा आक्रमण गर्ने चिनियाँ सेनाको योजना रहेको अडियो लीक भएपछि यसले सनसनी मच्चाएको छ । रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि चीनले ताइवानमाथि पनि आक्रमण गर्न सक्ने आशंका अमेरिकाले पटकपटक व्यक्त गरेको छ ।

अर्कोतर्फ अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले चीनले ताइवानमाथि आक्रमण गरे अमेरिकाले ताइवानलाई सहयोग गर्न सेना पठाउने बताएका छन् । जवाफमा चीनले अमेरिका आगोसँग खेलिरहेको र ‘ताइवान कार्ड’ले हात जलाउने बताएको छ ।

यस्तो अवस्थामा चीनको ताइवानमाथि आक्रमणको गोप्य योजना के छ ? चीन किन ताइवान कब्जा गर्न चाहन्छ? के हो चीन-ताइवान विवाद ? अमेरिकाले ताइवानलाई किन समर्थन गरिरहेको छ ?

चिनियाँ मूलकी मानवअधिकार कार्यकर्ता जेनिफर झेङले ताइवानमा आक्रमण गर्ने योजना बनाएको चिनियाँ सेनाका उच्च अधिकारीहरूको गोप्य बैठकको अडियो क्लिप सार्वजनिक गरेकी छन्।

यो ५७ मिनेटको अडियोमा चिनियाँ सेना अर्थात पिपुल्स लिबरेसन आर्मीका अफिसरहरूले ताइवानविरुद्ध युद्धको समयमा सेनाको प्रयोग गर्न, ताइवानलाई घेरा हाल्ने र त्यसविरुद्ध कारबाही गर्ने योजना बनाएको सुन्न सकिन्छ।

जेनिफर झेङले ट्विटमा सन् १९४९ मा चिनियाँ सेना गठन भएपछि पहिलो पटक चिनियाँ सेनाका अधिकारीहरूको शीर्ष गोप्य बैठकको कुराकानी लिक भएको दाबी गरेकी छन् । यसका लागि चिनियाँ सेनाका एक लेफ्टिनेन्ट जनरल र तीन मेजर जनरललाई मृत्युदण्ड दिइएको छ। अन्य कैयौं अधिकारीलाई जेल पठाइएको छ ।

यो अडियो लीकलाई चीनको सत्तारुढ कम्युनिष्ट पार्टी अफ चाइनामा विद्रोहको सबैभन्दा ठूलो प्रमाण मानिएको छ। चिनियाँ सेनाको लीक अडियोमा, ताइवान विरुद्धको अपरेशनको क्रममा, चीनले आफ्नो ग्वाङ्डोङ प्रान्तमा अवस्थित पर्ल रिभर डेल्टा सुरक्षित गर्न ‘समुद्र रक्षा ब्रिगेड’ बनाउने भनिएको छ।

चीनका ११ वटा प्रमुख सहरहरू मिलेर बनेको चिनियाँ उद्योगको मुटुको धड्कन मानिने घना जनसंख्या भएको पर्ल रिभर डेल्टा क्षेत्र हो। चीनलाई विश्वको वर्कशप बनाउने श्रेय यही क्षेत्रलाई जान्छ ।

यो क्षेत्रमा विश्वको व्यापारिक केन्द्र ग्वाङ्झाउ, उच्च-प्रविधिको राजधानी शेन्जेनको छन् जहाँ हुवावे र टेन्सेन्ट जस्ता टेक दिग्गजहरूको मुख्यालय रहेको छ । अन्य महत्त्वपूर्ण शहरहरूमध्ये फर्निचर राजधानीको रूपमा पनि चिनिने फोशान, यस बाहेक झुइ, जियाङमेन, हुइझोउ, झाओकिङ, डोङगुआन, झोङसान, हङकङ र मकाउ पनि छन्।

चीनका धेरै महत्त्वपूर्ण सहरहरू पर्ल नदीको डेल्टामा अवस्थित छन्। यो क्षेत्र ताइवानको नजिक पर्छ। तसर्थ, चीनले आफ्नो यो महत्वपूर्ण क्षेत्रलाई अमेरिका वा पश्चिमी देशहरूले युद्धको स्थितिमा ताइवानलाई बदला लिने वा सहयोग गर्ने कार्यमा नोक्सान पुर्याओस् भन्ने चाहँदैन।

क्लिपमा, चिनियाँ अधिकारीहरूले सेनालाई आक्रमणको लागि तयार राख्न दुई क्षेत्रहरू – ताइवान स्ट्रेट सेन्ट्रल र दक्षिण चीन सागर – बीचको समन्वयमा ध्यान केन्द्रित गर्ने योजना बनाएको सुन्न सकिन्छ। ताइवान स्ट्रेट १८० किलोमिटर चौडा स्ट्रेट हो जसले ताइवानलाई एसिया महादेशबाट अलग गर्छ र पूर्वी चीन सागर र दक्षिण चीन सागरको बीचमा पर्छ।

चिनियाँ सेनाको लीक क्लिप अनुसार, चीनको पूर्वी र दक्षिणी युद्ध क्षेत्रहरूले ग्वाङ्डोङ प्रान्तलाई युद्धको तयारीमा संलग्न हुन आग्रह गरेको छ।

यसका अनुसार ग्वाङ्डोङ प्रान्तलाई आक्रमणको तयारीका लागि २० विभिन्न श्रेणीमा २३९ सामग्री सङ्कलन गर्न भनिएको थियो। जसमा १ हजार ३५८ सैनिक टुकडी, १ लाख ४० हजार सेना, ९५३ जहाज, एक हजार ६५३ मानवरहित उपकरणसहित २० विमानस्थल र बन्दरगाह, ६ वटा मर्मत तथा जहाज निर्माण यार्ड, १४ वटा आपत्कालीन स्थानान्तरण केन्द्र, अन्न भण्डार, अस्पताल, रक्त केन्द्र, तेल भण्डार, ग्यास स्टेशन आदि पर्छन्।

नेशनल डिफेन्स मोबिलाइजेशन रिक्रूटमेन्ट अफिसलाई ग्वाङ्डोङ प्रान्तका लागि नयाँ सिपाही, सेवानिवृत्त सिपाहीहरू सहित कुल १५.५० हजार सिपाहीहरू भर्ना गर्न भनिएको छ।

ग्वाङ्डोङ प्रान्तलाई राष्ट्रिय स्तरका ७ प्रकारका युद्ध स्रोतहरू सिर्जना गर्न समन्वय गर्न भनिएको छ। जसमध्ये ६.४१ लाख टन कार्गो जहाज, ३८ विमान, ५ सय ८८ रेल कार र १९ वटा विमानस्थल र बन्दरगाहलाई तयारी अवस्थामा राख्न भनिएको छ ।

यस योजनाको तेस्रो महत्त्वपूर्ण भागमा हवाई आक्रमणका लागि ड्रोन निर्माण, समुद्री लडाइका लागि डुङ्गा उत्पादन र शत्रु सेनाको निगरानीका लागि आवश्यक स्याटेलाइट सेवाका साथै सैन्य सञ्चारका लागि आवश्यक दूरसञ्चारसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूले ठूलो मात्रामा उत्पादन बढाउनेमा जोड दिइएको छ।

यस छलफलले यो पनि प्रकट गर्दछ कि चिनियाँ कमाण्डरहरू सेनाको आवागमनका क्रममा सञ्चार कायम राख्न अल्ट्रा-शर्ट वेभ, टिआन्टोङ-१ स्याटेलाइट फोन तैनाथ गर्न तयार छन्। “हामीसँग ०.५ देखि १० मिटर ग्लोबल रिमोट अल्ट्रा-उच्च अप्टिकल रिजोल्युसन सेन्सिङ र इमेजिङ क्षमता भएका कुल १८ कम-अर्बिट उपग्रहहरू छन्,” चिनियाँ अधिकारीहरूले भनेका छन्।

अडियोमा चिनियाँ अधिकारीहरूको चौथो ठूलो योजना भनेको चिनियाँ जनता र विश्वभर रहेका चिनियाँ संगठनहरूलाई सक्रिय पार्नु हो भनेका छन् ताकि चीनको युद्धलाई औचित्य दिँदै विश्वभर चीनको प्रचार फैलाउन सकोस्।

चीनले ताइवानलाई आफ्नो प्रान्त मान्छ। एक दिन ताइवान फेरि चीनको हिस्सा बन्ने विश्वास चीनको छ। ताइवानले आफूलाई एउटा स्वतन्त्र देश ठान्छ, यसको आफ्नै संविधान र जनताद्वारा निर्वाचित सरकारद्वारा शासित हुन्छ।

ताइवान पूर्व र दक्षिण चीन सागरको संगममा उत्तरपश्चिम प्रशान्त महासागरमा रहेको एउटा टापु हो, जसलाई पहिले फर्मोसा भनिन्थ्यो। यो दक्षिणपूर्वी चीनको तटबाट करिब १०० माइल टाढा छ।

ताइवान हङकङको उत्तरपूर्वमा, फिलिपिन्सको उत्तरमा, र दक्षिण कोरियाको दक्षिणमा र जापानको दक्षिणपश्चिममा अवस्थित छ। यसको भौगोलिक अवस्थितिको कारण ताइवान र वरपर जे पनि हुन्छ, यसले सम्पूर्ण पूर्वी एशियालाई असर गर्न सक्छ।

ताइवानको क्षेत्रफल ३६.१ हजार वर्ग किलोमिटर र जनसंख्या २३ मिलियन छ। ताइवान विश्वको २१औँ ठूलो अर्थतन्त्र भएको देश हो। अमेरिकाको नजिक मानिने र विदेश नीतिका लागि निकै महत्वपूर्ण मानिने ‘फर्स्ट चेन आइल्याण्ड’को सूचीमा ताइवान समावेश छ।

फर्स्ट चेन आइल्याण्ड टापुहरूको समूह हो जसमा ताइवान, ओकिनावा र फिलिपिन्स समावेश छन्। चीनले यी टापुहरूलाई आफ्नो रक्षाको पहिलो लाइनको रूपमा हेर्छ। चीनको रणनीति अमेरिकालाई फर्स्ट आइल्याण्ड चेन, पूर्वी र दक्षिण चीन सागरबाट बाहिर निकाल्ने हो।

पश्चिमी विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि यदि चीनले ताइवान कब्जा गर्छ भने, यो पश्चिमी प्रशान्त महासागर क्षेत्रमा आफ्नो प्रभुत्व देखाउन स्वतन्त्र हुनेछ, जसले गुआम र हवाई जस्ता अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई खतरा उत्पन्न हुनेश ।

ताइवान र चीनबीचको वर्तमान द्वन्द्व दोस्रो विश्वयुद्धपछि सुरु भएको हो । वास्तवमा त्यसबेला चीनमा राष्ट्रवादी सरकार र चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीबीच गृहयुद्ध सुरु भएको थियो।

१९४९ मा, कम्युनिष्टहरूले जिते र तिनीहरूका नेता माओ त्सेतुङले मुख्य भूमि चीनको राजधानी बेइजिङलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिए। पराजय पछि, राष्ट्रवादी पार्टी कुओमिन्ताङका नेताहरू ताइवान भागे। त्यसबेलादेखि कुओमिन्ताङ ताइवानको सबैभन्दा प्रभावशाली राजनीतिक दल भएको छ र ताइवानमा अधिकांश समय यस पार्टीले शासन गरेको छ।

हाल १४ देशले मात्रै ताइवानलाई सार्वभौमसत्ता सम्पन्न राष्ट्रका रूपमा मान्यता दिएका छन्। ताइवानको समर्थनका बाबजुद अमेरिका आफैंले यसलाई स्वतन्त्र राष्ट्र मान्दैन। चीनले ताइवानलाई मान्यता नदिन अन्य देशलाई कूटनीतिक दबाब दिइरहेको छ।

हाल चीन र ताइवानबीचको सम्बन्ध अत्यन्तै तनावपूर्ण छ र ताइवानका रक्षामन्त्रीले चीनसँगको सम्बन्ध ४० वर्षयताकै सबैभन्दा खराब अवस्थामा पुगेको बताएका छन् । हालको चीन-ताइवान विवाद गत वर्ष अक्टोबर १ मा चीनको स्थापना दिवसको सम्झनामा सुरु भएको थियो, जब १०० भन्दा बढी चिनियाँ जेटहरूले ताइवानको वायु रक्षा क्षेत्रको उल्लंघन गरे।

चीनको यो कदमपछि मात्रै विश्वमा उसले जबर्जस्ती ताइवानमाथि कब्जा गर्न लागेको चर्चा सुरु भएको थियो । फेब्रुअरीमा युक्रेनमा रुसको आक्रमण र चीनद्वारा रुसको समर्थनले ताइवानमाथि आक्रमणको डर मात्र थपेको छ।

ताइवान फोनदेखि ल्यापटप र घडीदेखि मोबाइल गेमसम्म दैनिक इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूमा प्रयोग हुने सेमी कन्डक्टर चिपहरूको सबैभन्दा ठूलो बजार हो। एउटै ताइवानी कम्पनी – ताइवान सेमीकन्डक्टर उत्पादन कम्पनी वा टीएसएमसीले विश्वको आधाभन्दा बढी सेमीकन्डक्टर चिपहरू उत्पादन गर्दछ।

यदि ताइवानले कब्जा गर्यो भने चीनले त्यहाँ रहेको विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण उद्योगहरूमा प्रभुत्व जमाउन सक्छ। अर्थात् ताइवानमाथि आक्रमण गर्ने उनको योजनाको एउटा कारण यो पनि हो ।