काठमाडौं।  इरान र ओमान हर्मुज जलमार्गको व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्झौताको प्रारम्भिक रूपरेखामा सहमतिनजिक पुगेका छन्। इरानी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार दुवै देशबीच समुद्री व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने विषयमा महत्त्वपूर्ण प्रगति भएको छ।

इरानी संसद्को राष्ट्रिय सुरक्षा तथा विदेश नीति समितिका प्रवक्ता हसन घाशघाभीले सरकारी समाचार संस्था ‘आईआरएनए’सँग कुरा गर्दै हर्मुज जलमार्ग भई हुने जलयातायात व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्झौताको मस्यौदा अन्तिम चरणमा पुगेको जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार सम्झौताका विस्तृत विवरणहरू चाँडै सार्वजनिक गरिनेछ।

अमेरिकी नाकाबन्दी हट्ने अपेक्षा

यसैबीच, अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै समाचार संस्था रोयटर्सले इरान र ओमानबीचको वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति भएको र छिट्टै सम्झौता हुने अपेक्षा गरिएको जनाएको छ। व्यापारिक जहाजहरूको निर्बाध आवागमन पुनःस्थापना गर्नेसम्बन्धी सम्झौता भएपछि संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमाथि लगाइएको नाकाबन्दी हटाउने ती अधिकारीको भनाइ छ।

अमेरिकी समाचार वेबसाइट एक्सिओसका अनुसार मध्यस्थकर्ता देशका एक कूटनीतिज्ञले इरानी वार्ताकारहरू सम्झौताका लागि इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को अन्तिम स्वीकृतिको प्रतीक्षामा रहेको बताएका छन्। उक्त स्वीकृति छिट्टै प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ।

सुरक्षित समुद्री मार्गको रूपरेखा

इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले पत्रकार सम्मेलनमा इरान र ओमानबीच हर्मुज जलमार्गमा सुरक्षित व्यापारिक समुद्री मार्ग स्थापना गर्ने विषयमा महत्त्वपूर्ण सहमति बनेको पुष्टि गरे। उनका अनुसार प्रस्तावित मार्गका भौगोलिक निर्देशांक (Geographical Coordinates) बारे दुवै देशबीच समझदारी भइसकेको छ भने सहमतिका मुख्य बुँदाहरू समेटिएको संयुक्त वक्तव्यलाई अन्तिम रूप दिने काम भइरहेको छ।

पृष्ठभूमि

गत फेब्रुअरी २८ मा इरानी भूमिमाथि भएको संयुक्त आक्रमणपछि इरानले हर्मुज जलडमरूमध्यमा आफ्नो नियन्त्रण कडा पार्दै इजरायल र संयुक्त राज्य अमेरिकासँग सम्बद्ध जहाजहरूको आवागमनमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

त्यसपछि अमेरिकी सेनाले हर्मुज क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजहरूलाई धम्की दिने इरानको क्षमता कमजोर पार्न इरानी लक्ष्यहरूमा शृङ्खलाबद्ध हवाई आक्रमण गरेको थियो। प्रत्युत्तरमा इरानले पनि सो क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा मिसाइल तथा ड्रोन प्रहार गरेको थियो।

विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ऊर्जा व्यापारिक मार्गमध्ये एक मानिने हर्मुज जलमार्गमा तनाव कम गर्ने दिशामा इरान र ओमानबीच हुन लागेको सम्भावित सम्झौतालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले निकै चासोका साथ हेरिरहेको छ।