तेहरान। इरान र अमेरिकाबीच लामो समयदेखिको तनाव कम गर्ने उद्देश्यका साथ एक महत्त्वपूर्ण र सम्भावित सम्झौताको अन्तिम मस्यौदा तयार भएको खबर बाहिर आएको छ।

इरानका एक वरिष्ठ अधिकारीका अनुसार यस प्रस्तावित सम्झौतामा तेहरानको परमाणु कार्यक्रम, तेल प्रतिबन्धमा राहत, हर्मुज जलडमरू मध्य पुनः खोल्ने र इरानको रोक्का गरिएको सम्पत्ति फुकुवा गर्ने जस्ता कैयौँ दूरगामी र संवेदनशील मुद्दाहरू समावेश गरिएका छन्।

दुवै पक्षबीच यो मस्यौदामा पूर्ण सहमति जुटेमा आगामी ६० दिनका लागि युद्धविराम अवधि लम्बिनेछ भने यही समयभित्र दुई देशबीच स्थायी रूपमा युद्ध अन्त्यका लागि अन्तिम र निर्णायक सम्झौतामा हस्ताक्षर हुनेछ।

यस प्रस्तावित सम्झौता अन्तर्गतको सबैभन्दा ठूलो र रणनीतिक कदमका रूपमा इरानले विश्वकै महत्त्वपूर्ण व्यापारिक मार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ लाई तत्काल सबै किसिमका व्यापारिक जहाजहरूका लागि खुला गर्नेछ।

त्यसको बदलामा अमेरिकाले इरानका बन्दरगाहहरूमा लगाउँदै आएको नौसैनिक नाकाबन्दी पूर्ण रूपमा फुकुवा गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ, जुन प्रक्रिया सम्झौतामा हस्ताक्षर हुनासाथ सुरु भई आगामी ३० दिनभित्र सम्पन्न हुनेछ। विश्वव्यापी तेल आपूर्तिका लागि लाइफलाइन मानिने यो सामुद्रिक मार्ग खुल्ने समाचारले अन्तर्राष्ट्रिय बजार र आपूर्ति शृङ्खलालाई ठूलो राहत दिने अपेक्षा गरिएको छ।

आर्थिक मोर्चातर्फ, दुई देशबीच अन्तिम सहमति नभएसम्म अमेरिकाले इरानमाथि कुनै पनि नयाँ प्रतिबन्धहरू लगाउने छैन र अन्तिम सम्झौतापछि अमेरिका तथा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका पुराना सबै नाकाबन्दीहरू तोकिएको समयसीमा भित्रै फुकुवा गरिनेछन्।

इरानलाई निश्चित अवधिका लागि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल बेच्न र त्यसको आम्दानी वैध रूपमा प्राप्त गर्न दिनका लागि अमेरिकाले तेल प्रतिबन्धहरू खुकुलो बनाउने नीति लिएको छ।

यसका साथै मस्यौदामा अमेरिकाले विगतमा जफत गरेको इरानको २५ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको विशाल सम्पत्ति समेत सार्वजनिक गर्ने प्रस्ताव गरेको छ, जुन रकम प्रत्यक्ष नगद स्थानान्तरण, क्षेत्रीय देशहरूसँगको वित्तीय सहयोग र विशेष क्रेडिट लाइनहरू मार्फत तेहरानलाई उपलब्ध गराइनेछ। साथै अमेरिकाले इरानको पुनर्निर्माण र विकासका लागि आफ्ना क्षेत्रीय सहयोगीहरूसँग मिलेर ६० दिनभित्र एउटा बृहत् योजना तयार पार्नेछ।

आणविक मामिलाको संवेदनशील पाटोमा इरानले अब उप्रान्त कुनै पनि परमाणु हतियार निर्माण वा अधिग्रहण नगर्ने सर्त स्वीकार गरेको छ। अन्तिम सम्झौता नभएसम्मका लागि इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रमको वर्तमान स्थितिलाई यथावत् राख्नुपर्नेछ भने युरेनियम संवर्धन वा आणविक सुविधाहरूको विस्तारलाई पूर्ण रूपमा रोक्नुपर्नेछ।

मस्यौदामा उल्लेख भए अनुसार आगामी बृहत् सम्झौता अन्तर्गत अमेरिकाले इरानलाई आफ्नो भूमिमा रहेको उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डारलाई कम संवर्धित स्तरमा रूपान्तरण गर्न अनुमति दिनेछ।

सम्झौता भएको ६० दिनभित्र इरानको समग्र आणविक कार्यक्रम, युरेनियम संवर्धन गतिविधि र अत्यधिक संवर्धित युरेनियमको व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित विषयहरूमा गहन वार्ता गरी त्यसलाई अन्तिम सम्झौताको अभिन्न अङ्ग बनाइनेछ।