जेरुसेलम। इजरायलमा आगामी अक्टोबर २७ मा हुन गइरहेको आमनिर्वाचनलाई वर्तमान प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको नेतृत्वप्रतिको महत्त्वपूर्ण जनमत परीक्षणका रूपमा हेर्न थालिएको छ।

सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले गरेको अप्रत्याशित र भीषण आक्रमणपछि उत्पन्न सुरक्षा, राजनीतिक तथा सामाजिक बहसका बीच पूर्व सेना प्रमुख गदी आइसेनकोट प्रधानमन्त्री नेतान्याहुका मुख्य र सबैभन्दा बलिया प्रतिस्पर्धीका रूपमा अगाडि आएका छन्।

हालै सार्वजनिक भएको ‘च्यानल-१२’ को पछिल्लो सर्वेक्षण अनुसार आइसेनकोटको नेतृत्वमा भर्खरै गठन भएको नयाँ पार्टी ‘याशर’ ले १२० सदस्यीय इजरायली संसद् (नेसेट) मा २३ सिट जित्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।

अर्कातिर, नेतान्याहुको परम्परागत लिकुड पार्टी भने २२ सिटमा मात्र सीमित रहने अनुमान गरिएको छ। सोही सर्वेक्षणमा भाग लिएका ४३ प्रतिशत उत्तरदाताले आइसेनकोटलाई प्रधानमन्त्रीका लागि सबैभन्दा उपयुक्त उम्मेदवार मानेका छन् भने नेतान्याहुको पक्षमा ३४ प्रतिशत मत मात्र देखिएको छ।

सन् २०१५ देखि २०१९ सम्म इजरायली सेनाको चिफ अफ स्टाफका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिसकेका ६६ वर्षीय आइसेनकोटले आफ्नो चुनावी अभियानलाई मुख्यतः सुरक्षा, राष्ट्रिय एकता र राज्यको पुनःस्थापनामा केन्द्रित गर्दै १० बुँदे विशेष कार्यक्रममार्फत अघि बढाएका छन्।

उनले सन् २०२३ मा हमासले गरेको आक्रमण र त्यसपछि विकसित गाजा युद्धसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण घटनाक्रमको निष्पक्ष छानबिनका लागि एक स्वतन्त्र राज्यस्तरीय छानबिन आयोग गठन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

उक्त आक्रमणका क्रममा भएका गम्भीर गुप्तचर र सुरक्षा कमजोरीहरूबारे निष्पक्ष अनुसन्धान हुनुपर्ने माग राख्दै इजरायलमा लामो समयदेखि व्यापक जनप्रदर्शनहरू हुँदै आएका छन्।

यसको विपरीत नेतान्याहु नेतृत्वको वर्तमान सरकारले भने राजनीतिज्ञहरूले नै सदस्य चयन गर्ने छुट्टै आयोगको प्रस्ताव अघि सारेको छ, तर आइसेनकोटले राजनीतिमुक्त स्वतन्त्र अनुसन्धान नै आवश्यक रहेको स्पष्ट धारणा राखेका छन्।

पूर्व सेना प्रमुख आइसेनकोटले सेनाको सैन्य क्षमता अभिवृद्धि गर्ने, देशको सीमा सुरक्षालाई थप सुदृढ बनाउने तथा दीर्घकालीन राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीति कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्ने योजनाहरू पनि सार्वजनिक गरेका छन्।

त्यसअन्तर्गत अति-रूढिवादी यहुदी (हरेदी) र अरब नागरिकहरूलाई समेत अनिवार्य राष्ट्रिय सेवामा समेट्ने कानुनी व्यवस्था गर्नुपर्ने उनको मुख्य प्रस्ताव छ। यसका साथै न्यायपालिकाको स्वतन्त्रता कायम राख्ने, विधिको शासन, अल्पसङ्ख्यक नागरिकको अधिकार र स्वतन्त्र प्रेसको संरक्षणलाई पनि उनले आफ्नो प्राथमिकतामा राखेका छन्।

पूर्व सैनिक कमान्डर आइसेनकोटलाई लेबनानस्थित हिजबुल्लाहविरुद्ध कडा सैन्य रणनीतिको रूपमा परिचित ‘दहिया सिद्धान्त’ विकास गर्ने श्रेय समेत दिइन्छ। उक्त सिद्धान्तले इजरायली भूभागमा आक्रमण भएमा शत्रुपक्षका पूर्वाधार र जनघनत्व भएका सम्पूर्ण क्षेत्रमा व्यापक सैन्य प्रतिकार गर्ने अवधारणा अघि सारेको थियो।

यद्यपि, जटिल इजरायल-प्यालेस्टिनी द्वन्द्व समाधानका विषयमा उनको दीर्घकालीन राजनीतिक दृष्टिकोण कस्तो हुन्छ भन्नेबारे विश्लेषकहरू अझै पर्ख र हेरको अवस्थामा छन्। इजरायली थिंक ट्यांक ‘मोलाड’ का अनुसन्धानकर्ता ताल एलोभिट्सका अनुसार आइसेनकोटले इजरायललाई पूर्ण रूपमा कानुनको शासनमा आधारित राज्य बनाउनुपर्ने कुरामा विशेष जोड दिएका छन्।

यसै सिद्धान्तअन्तर्गत अवैध यहुदी बस्ती विस्तार र त्यहाँ बसोबास गर्नेहरूले गर्ने हिंसात्मक गतिविधिहरूविरुद्ध कडा कानुनी कारबाही हुनुपर्ने संकेतहरू देखिएका छन्। राजनीतिमा अपेक्षाकृत नयाँ अनुहार भए तापनि जारी गाजा युद्धका क्रममा आफ्ना छोरा गाल तथा दुई जना भतिजाहरूलाई गुमाउनुपरेपछि उहाँप्रति आम नागरिकमा उच्च जनसहानुभूति बढेको मानिन्छ।

त्यस्तै, अनिवार्य सैन्य सेवाको पक्षमा उनले लिएको चट्टानी अडानले नेतान्याहुको अति-रूढिवादी गठबन्धनसँग स्पष्ट राजनीतिक भिन्नता खडा गरिदिएको छ। धेरै हरेदी समुदायका पुरुषहरूलाई सैन्य सेवाबाट छुट दिने सरकारी प्रयासको उनले निरन्तर कडा आलोचना गर्दै युद्धको संवेदनशील समयमै सेनालाई कमजोर बनाउने निर्णय कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य नहुने बताउँदै आएका थिए।

मोरक्कन आप्रवासी परिवारमा जन्मेर इजरायलको भौगोलिक सीमावर्ती क्षेत्रमा हुर्कनुभएका आइसेनकोटको पृष्ठभूमि र जीवनशैली नेतान्याहुभन्दा बिल्कुलै फरक रहेको विश्लेषण हुने गरेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार उनको सन्तुलित, कम प्रचारमुखी र जिम्मेवार सार्वजनिक छविले इजरायलका मध्यम तथा उच्च मध्यम वर्गका मतदाताहरूलाई तीव्र रूपमा आकर्षित गरिरहेको छ।

विपक्षी नेता यायर लापिड र पूर्वप्रधानमन्त्री नाफ्टाली बेनेट जस्ता स्थापित अनुहारहरू पनि चुनावी मैदानमा रहे तापनि पछिल्ला सर्वेक्षणहरूले नेतान्याहुलाई प्रत्यक्ष चुनौती दिन सक्ने अवस्थामा आइसेनकोट नै सबैभन्दा बलियो र भरपर्दो उम्मेदवारका रूपमा उभिएको संकेत गरेका छन्।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार नेतान्याहुको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्ट भए पनि परम्परागत रूपमा दक्षिणपन्थी सोच राख्ने मतदाताहरू नयाँ र विकल्पसहितको राजनीतिक बाटोको खोजीमा रहेकाले त्यसको सोझो राजनीतिक लाभ आइसेनकोटलाई पुग्न सक्ने प्रबल सम्भावना देखिएको छ।