काठमाडौं । फ्रान्समा विद्यार्थीहरूका विभिन्न मागहरूलाई लिएर सुरु भएको आन्दोलन अहिले देशकै इतिहासमा सबैभन्दा ठुलो विद्यार्थी विद्रोह बनेको छ। प्रदर्शनकारीहरूले जीर्ण तथा भत्किएका विद्यालय भवनहरूको मर्मत-सम्भार, शिक्षकहरूको कमी पूर्ति, कक्षाकोठामा पर्याप्त बेन्च-टेबुलको व्यवस्था र शिक्षा बजेटमा वृद्धि गर्नुपर्ने मुख्य मागहरू राखेका छन्।

कैयौँ विद्यालयहरूमा छानाबाट पानी चुहिने, दुम्सी तथा मुसाको उपद्रव रहेको र शौचालयमा ढोकासम्म नभएको जस्ता भयावह तथ्यहरू बाहिर आएका छन्। यिनै मुद्दाहरूलाई लिएर गत सेप्टेम्बर २१ मा क्रेतेलको एक विद्यालयमा विद्यार्थीहरूले मुख्य ढोका ठप्प पारेका थिए र हेर्दाहेर्दै देशका १,२०० भन्दा बढी विद्यालयहरूमा तालाबन्दी गरियो।

यसपश्चात् मङ्गलबार, अक्टोबर ६ मा यो आन्दोलनले सबैभन्दा आक्रामक र उग्र रूप लियो। सरकारी तथ्याङ्क अनुसार २ लाख ६६ हजार मानिसहरू सडकमा उत्रिए, जसमध्ये ५६ हजार जना पेरिसमा मात्रै थिए। अर्कातर्फ आयोजकहरूले भने यो सङ्ख्या ४ लाख ५० हजारभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्।

पेरिस, लियोन, मार्सेई, स्ट्रासबर्ग, रेनेस र टुलुज जस्ता प्रमुख सहरहरूमा प्रहरी र विद्यार्थीबिच हिंस्रक झड़पहरू भए। स्थिति नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले पानीको फोहरा र अश्रुग्यासका गोलाहरू प्रहार गरेको थियो।

शिक्षा मन्त्री एडवर्ड जेफ्रे का अनुसार, हालसम्म २४ वटा विद्यालयहरूमा आगजनी वा व्यापक तोडफोड भएको छ, ७८ जना कर्मचारी घाइते भएका छन् भने ३० हजार विद्यार्थीहरूको पठनपाठन प्रत्यक्ष प्रभावित भएको छ। त्यस्तै, ५० हजारभन्दा बढी विद्यालयहरूमा पठनपाठन पूर्ण रूपमा ठप्प बनेको छ।

आन्दोलन तब अझ बढी भड्कियो जब सोमबार लेन्स मा १५ वर्षका एक विद्यार्थीको हात प्रहरीको स्टन ग्रेनेड विष्फोट हुँदा उड्यो। प्राप्त जानकारी अनुसार ती विद्यार्थीले प्रहरीले फालेको ग्रेनेड हातमा उठाएका थिए।

अर्को घटना पेरिसको हो जहाँ १४ वर्षका विद्यार्थीको मुखमा अश्रुग्यासको गोला लाग्दा कैयौँ दाँत भाँचिएका छन्। हालसम्म ६,५०० भन्दा बढी मानिसहरू पक्राउ परिसकेका छन्, जसमध्ये ८५ प्रतिशत नाबालिग (किशोर-किशोरी) रहेका छन्। मङ्गलबार मात्रै ४८८ जनालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ।

प्रदर्शनका क्रममा प्रहरीले गरेको कडा कारबाहीको बचाउ गर्दै गृह मन्त्री लरेन्ट नुनेजले जहाँ हिंसा भयो त्यहाँ मात्रै प्रहरीले कदम चालेको बताएका छन्। प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले पनि हिंसात्मक गतिविधि हुने ठाउँमा प्रहरीले कडा कारबाही गर्ने दोहोर्‍याए।

साथै, उनले स्कूले विद्यार्थीहरूका लागि एक हप्ताका लागि कक्षाहरू स्थगित गर्ने घोषणा गरेका छन्। यसबाहेक स्थिति गम्भीर बनेपछि राष्ट्रपति एमानुएल म्याक्रोँले आपत्कालीन बैठक बोलाएका छन्।

अर्कातर्फ, विद्यार्थी युनियनहरूले बिहीबार पुनः देशव्यापी प्रदर्शन गर्ने घोषणा गरेका छन्। सरकारले सन् २०२७ को शिक्षा बजेटमा जुन ५४ अर्ब युरो कटौती गरेको थियो, त्यसले पनि यस प्रदर्शनमा आगोमा घिउ थप्ने काम गरेको छ।

अब आम निर्वाचन हुनुभन्दा ठीक ६ महिनाअघि राष्ट्रपति म्याक्रोँ सरकारका लागि विद्यालयहरूको यो मुद्दा सबैभन्दा ठुलो राजनीतिक सङ्कटका रूपमा उभिएको छ।